Aktiviteye dayalı muhasebe
81 theses under this subject heading
Stratejik yönetim muhasebesi tekniklerinden zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyet yönteminin bir tekstil işletmesinde uygulanması
Günümüzde artan rekabet ortamı ve teknolojik gelişmeler neticesinde makineleşme ve otomasyon yaygınlaşmıştır. Dolayısıyla, yöneticiler için maliyet bilgilerine daha hızlı ve doğru bir şekilde ulaşmanın önemi artmıştır. Bu kapsamda, stratejik yönetim muhasebesi alanında bazı teknikler geliştirilmiştir. Stratejik yönetim muhasebesi kapsamında maliyet hesaplama tekniklerinden zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyet yönteminin bir tekstil işletmesinde uygulandığı bu çalışma, Denizli İli Merkezefendi ilçesinde organize sanayi bölgesinde iplik çözgü haşıllama ve dokuma faaliyeti yürüten bir tekstil işletmesinde uygulanmıştır. Bu çalışmanın amacı, uygulamanın yapıldığı işletmesinin 2018 yılına ait muhasebe verileri kullanılarak, zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyet yöntemi ve faaliyet tabanlı maliyet yönteminin uygulanabilirliğini araştırmak ve sonuçlarını karşılaştırmaktır. Bu kapsamda, öncelikle faaliyet tabanlı maliyet yöntemine göre, ardından zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyet yöntemine göre maliyet hesaplama sistemi kurulmuş ve sonuçları karşılaştırılmıştır. Çalışmada araştırma yöntemlerinden örnek olay yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, maliyet ve yönetim muhasebesi çalışmalarında yaygın olarak tercih edilmekte ve uygulamanın yapıldığı işletmede maliyet hesaplama yöntemlerini uygulama ve sonuçlarını değerlendirme olanağı vermektedir. Bu kapsamda, işletmede gözlemler yapılarak yönetici ve çalışanlar ile görüşmeler yapılmıştır. Bu gözlem ve görüşmelere ait bilgiler ile muhasebe verileri birlikte değerlendirilerek uygulama gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, her iki sistemin de bir tekstil işletmesinde uygulanabileceği; ZEFTM yönteminin FTM yöntemine göre daha doğru maliyet bilgisi sunduğu ve birim mamul maliyetlerinin de değiştiği tespit edilmiştir. Bu durumun temel nedeni, ZEFTM yönteminin, işletmenin atıl kapasite maliyetlerini hesaplaması ve birim mamul maliyetlerine yansıtmasıdır. Dolayısıyla, atıl kapasitede çalışmış bir işletmenin birim mamul maliyetleri, ZEFTM yönteminde FTM yöntemine göre daha düşük hesaplanmaktadır.
Makine imalat sektöründe geleneksel maliyetleme sistemine alternatif faaliyete dayalı maliyet sistemi önerisi
Çağın getirileriyle değişen ihtiyaçlar ve imkânlar doğrultusunda üretim işletmeleri de ürün gamlarında ve üretim biçemlerinde çeşitliliğe gitmektedir. Bu durum, işletmelerin maliyet belirleme yöntemlerine modern yaklaşımlarını zorunlu bir gereklilik olarak ortaya çıkarmaktadır. Bu gerekliliklerin temel işlevlerinden biri de birim maliyetlerin sağlıklı bir şekilde hesaplanabilmesini sağlamaktır. Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi (FDMS), birim maliyetlerin sağlıklı hesaplanabilmesi için geleneksel maliyetleme sistemlerinin (GMS) eksik kaldığı, değişmesi gereken ve işletmelerin ihtiyaç duyduğu noktalara cevap verebilmek adına ortaya çıkmış maliyet hesaplama sistemlerinden biridir. Çalışmada FDMS detaylı bir biçimde açıklanarak, örnek işletme için maliyetleme ve muhasebe kayıt düzeni önerilmiştir. FDMS sonuçlarına göre mizan, yevmiye defter kayıtları ve gelir tablosu düzenlenmiş ve GMS bilgileri ile karşılaştırılmıştır. Maliyet, kârlılık ve Finansal Raporlama açısından FDMS'nin işletme performansına etkileri ortaya konulmuştur. İşletmenin verileri FDMS çıktılarına dönüştürülmüş ve oluşan farklılıklar açıklanmıştır. İşletmenin FDMS ile başarılı sonuçlar elde edebileceği, maliyet, kârlılık başta olmak üzere gelir tablosu kalemlerini ciddi bir şekilde değiştirebileceği, muhasebe kayıtlarında finansal raporlamaya ek olarak maliyet bilgilerini de takip edebileceği bir sisteme sahip olabileceği, mevcut maliyetlemesindeki eksik veya hatalı bilgileri düzeltebileceği ve rekabet edebilirlik avantajını geliştirebileceği bulgularına ulaşılmıştır.
BİST sanayi işletmelerinde maliyet yönetim sistemlerinin işletme karlılığına etkisi
Geleneksel maliyet sistemlerinin yetersiz kalmasından dolayı, maliyetlerin yönetimi ve kontrolü, maliyetleri düşürme çabaları, işletmeleri yeni maliyet yaklaşım sistemlerine yönlendirmiştir. İşletmelerin maliyet yönetimini gerçekleştirememesi durumunda karlılığını dolayısıyla da varlığını sürdürmesi mümkün olmayacaktır. Bu tez çalışmasının amacı, Borsa İstanbul (BİST) İmalat Sanayi Sektöründe yer alan işletmelerin, maliyet yönetim sistemlerinin tespit edilmesi ve tercih ettikleri maliyet yönetim sistemlerinin işletme karlılığına etkisinin araştırılmasıdır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, maliyet kavramı, maliyet sistemleri ve maliyet yönetimi kavramları ele alınmıştır. İkinci bölümde maliyet yönetim sistemlerinden; Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Hedef Maliyetleme, Kaizen Maliyetleme, Kalite Maliyetleme, Mamul Yaşam Dönemince Maliyetleme ve Tam Zamanında Üretim ile ilgili ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise, BİST sanayi işletmelerinde tercih edilen maliyet yönetim sistemleri ve bu sistemlerin işletme karlılığı üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Çalışmada, veriler, BİST'te yer alan sanayi işletmelerine uygulanan anket yöntemi ile elde edilmiştir. Hem mail hem de telefonla ulaşılan işletmelerden 44'ü anket sorularını yanıtlamayı kabul etmiştir. Dolayısıyla örneklem sayısı 44 olarak gerçekleşmiştir. Anket çalışması, SPSS 15 programında parametrik olmayan testlerden Kruskall Wallis Yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda örneklemde yer alan işletmelerden, 18'i Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemini ve 14'ü de Tam Zamanında Maliyetleme Sistemini kullandığı belirlenmiştir. Hedef Maliyetleme Sistemini kullanan işletme sayısı 4, Kaizen Maliyetleme Sistemini kullanan işletme sayısı 4 ve Kalite Maliyetleme Sistemini kullanan işletme sayısının 1olduğu tespit edilmiştir. Herhangi bir sistem kullanmayan işletme sayısı ise 3'tür. Kruskal Wallis Test Yöntemi ile yapılan analiz sonucunda işletmelerdeki maliyet yönetim sistemleri ile sektörleri, net satışları ve net karları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.
Faaliyet tabanlı maliyet sisteminin inşaat işletmelerinde uygulanmasına yönelik ampirik bir çalışma
İşletmelerin küresel rekabet ortamına uyum sağlayabilmeleri ve bu ortamda başarılı olabilmeleri için faaliyetlerini daha verimli hale getirmeleri gerekmektedir. Bu bağlamda ülkemizde faaliyet gösteren işletmeler, faaliyetlerini sürdürebilmek için önemli bir unsur olan maliyet verilerinin doğru hesaplanması önem kazanmıştır. Bu açıdan işletme yöneticilerinin ileriye dönük karalar almalarında kendilerine yol gösterecek bir maliyet sistemine ihtiyaçları vardır. Geleneksel maliyetleme yöntemine alternatif olarak işletmenin üretim maliyetlerini hesaplamada işletme faaliyetlerini temel alan Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemi çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. "Faaliyet Tabanlı Maliyet Sisteminin İnşaat İşletmelerinde Uygulanmasına Yönelik Amprik Bir Çalışma" adı altında hazırlanan bu çalışma, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sisteminin inşaat sektöründe uygulanması ve sistemin geleneksel maliyetleme yöntemi ile olan farlılıkları ortaya koymak amacı ile yapılmıştır. Konya ilinde faaliyet gösteren inşaat ve taahhüt işletmesi model olarak seçilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, temel maliyet kavramları, maliyet hesaplama yöntemleri ve modern maliyetleme yöntemleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemi hakkında detaylı bilgilere yer verilmiş ayrıca Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemi ve geleneksel maliyetleme yönteminin karşılaştırılması yapılmıştır. Üçüncü bölümde Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sisteminin inşaat işletmesinde uygulamasına yer verilmiş ve geleneksel maliyetleme yöntemine göre yapılan hesaplamalar ile karşılaştırılarak incelemesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Geleneksel Maliyetleme Yöntemi, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemi, İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri
Faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemi ve özel öğretim kurumunda uygulanması
Rekabetin hız kazandığı günümüz piyasalarında doğru bilgiye ulaşmak kurumlar için her geçen gün daha fazla öneme sahip olmaktadır. Gün geçtikçe hızla büyüyen ve önemi artan Özel öğretim kurumları için de maliyetlerini doğru olarak belirleyebilmek bu nedenden dolayı gittikçe önem kazanmaktadır. Özel öğretim kurumlarının sayılarının artması rekabeti de beraberinde getirmiştir. Özel öğretim kurumları için maliyetlerini doğru hesaplayabilmek, piyasada rekabet edebilmeleri için önem arz etmektedir.Bu çalışma, faaliyet tabanlı maliyet yönteminin özel bir öğretim kurumunda uygulanabilirliğini incelemek, amacıyla yapılmıştır. Ankara ilinde faaliyet gösteren özel bir öğretim kurumu model olarak seçilerek faaliyet tabanlı maliyetleme yönteminin uygulanabilirliği ve geleneksel maliyet yöntemi ile arasındaki farklar aktarılmaya çalışılmıştır.Çalışmada birinci bölümde temel maliyet kavramları, maliyet hesaplama yöntemleri, bu yöntemlere teknolojik gelişmelerin etkisi ile modern maliyet yöntemlerinin gelişimi ve özel öğretim kurumları hakkında bilgilere yer verilmiştir.İkinci bölümde faaliyet tabanlı maliyet yöntemi genel hatlarıyla incelenmiştir.Üçüncü bölümde özel bir öğretim kurumunda faaliyet tabanlı maliyetleme yönteminin uygulamasına yer verilmiş ve geleneksel yönteme göre gerçekleştirilen hesaplamalar ile karşılaştırılarak incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Maliyet, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yöntemi, Eğitim Kurumu.
Faaliyet tabanlı maliyet yöntemini kullanan üçüncü parti lojistik işletmelerin karakteristikleri ve sağladıkları faydalar
Lojistik, dış kaynak kullanımına giden firmaların en çok tercih ettikleri alandır. Lojistik alanında dış kaynak kullanımına giden işletmeler, bu sayede temel yeteneklerine odaklanabilmekte ve maliyet liderliği gibi avantajlar elde ederek kendi pazarlarında rekabet üstünlüğü sağlayabilmekteler.Üçüncü Parti Lojistik (3PL) işletmeleri olarak adlandırılan işletmeler, lojistik faaliyetler konusunda uzmanlaşmış ve bu alanda hizmet vermektedirler. Bu işletmeler, lojistik hizmet talep eden işletmelerin ihtiyaçlarını karşılarken verdikleri hizmetleri, müşterileri süreçlerine en uygun şekilde tasarlamaları gerekmektedir. Bu noktada 3PL işletmeleri, hizmet tasarımlarında ya bütün müşterilerine aynı şekilde fayda sağlamaları -örneğin değer yaratmaları- ile ön plana çıkan standart hizmetlere yönelecekler ya da daha sınırlı sayıda müşteriye daha gelişmiş ve tamamen müşteriye uyarlanmış hizmetlere odaklanacaklardır. Bu karar sürecinde özellikle alternatiflerden elde edecekleri maddi getirilerin büyük etkisi olacaktır. Bu nedenle verilen hizmetlerin fiyatlarını en karlı kılacak fiyat seviyesini bilmek istemektedirler. Bu seviyenin belirlenmesinde verilen hizmetlerin maliyet bilgileri etken unsurdur. Dolayısıyla işletmeler kendilerine en doğu maliyet bilgisi sağlayan bu sayede doğru karar almalarını sağlayan maliyet yöntemini kullanmaları gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Lojistik, Üçüncü Parti Lojistik, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Lojistik Faaliyetler, Lojistik Maliyetler
Sağlık kurumlarında faaliyet haritaları temelinde faaliyete dayalı maliyet yönetimi ve bir uygulama
Geleneksel yönetim ve maliyet muhasebesinin ürettiği bilgilerin yetersizliği yüzünden 1980'lerde sonuç yerine süreç odaklı bir bakış açısıyla Faaliyete Dayalı Maliyetleme yöntemi geliştirilmiştir. Bunun sadece basit bir maliyetleme aracı olmadığının fark edilmesiyle, faaliyete dayalı diğer yöntemler tanımlanarak yönetsel amaçlarla önce üretim sonra da hizmet sektöründe kullanılmaya başlanmışlardır.Emek yoğun özelliği sürmekle birlikte, sağlık sektörü gittikçe daha fazla teknoloji yoğun bir yapıya bürünmektedir. Bu da sağlık hizmet maliyetleri ve sağlık yatırımlarıyla harcamalarını artırmakta, maliyetleri daha da karmaşıklaştırmaktadır. Gelişmeler paralelinde, kamu kesimi sağlık yatırım ve harcama tutarları yükselirken özel sağlık işletmelerinin sayısıysa artmakta; sektördeki rekabet şiddetlenmektedir. Bu bağlamda, sağlık hizmetlerine ait daha gerçekçi maliyet bilgilerine sahip olmanın hayati önem taşıdığı ve bunların faaliyete dayalı yöntemlerle sağlanabileceği iddia edilebilir. Faaliyete dayalı yöntemlerin başarısının ise faaliyet haritaları ve faaliyet analizlerinin başarılı bir biçimde gerçekleştirilmesine bağlı olduğu düşünülmektedir.Bu çalışmada faaliyet haritaları temelinde tasarlanmış Faaliyete Dayalı Maliyet Yönetiminin sağlık işletmelerinde uygulanabilirliği kapsamlı bir vaka analiziyle incelenmiştir. İlk iki bölümde literatürde tanımlı faaliyete dayalı yöntemlerin kavramsal çerçevesi, sağlık kurumlarında görünümleri ve tasarım ve uygulama süreçleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde sağlık işletmelerinde faaliyete dayalı yöntemlerin tasarım ve uygulama süreçleri faaliyet haritalarının çıkarılması temelinde ele alınmış ve son bölümde Bilecik Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'nde bir uygulama gerçekleştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Faaliyet Haritası, Faaliyet Analizi, Faaliyet Maliyeti Analizi, Faaliyete Dayalı Maliyetleme, Faaliyete Dayalı Maliyet Yönetimi, Faaliyete Dayalı Yönetim, Faaliyete Dayalı Bütçeleme, Maliyet Sürücüsü, Faaliyet Sürücüsü
Faaliyet esasına dayalı maliyetleme ve Batman Limpaş Üretim İşletmesinde bir uygulama
ÖZET 1960'lı yılların başlarında Peter Drucker, geleneksel muhasebe maliyetleme sistemlerinin ürünleri maliyetlemede gerçeği yansıtmadığını öne sürmüştür. Ona göre yöneticiler, mamul maliyetlemelerinde kullanılan yanlış bilgilere göre karar veriyorlardı. Son zamanlarda maliyet hesaplama araştırmacıları geleneksel yönetim muhasebe sistemlerinin mamul maliyet bilgilerini tam olarak sağlamadığını tespit ettiler. Bu araştırmacılara göre geleneksel muhasebe sistemleri uygulamada, yöneticilere, planlama ve karar verme süreçlerinde oldukça geç ve yanlış bilgiler sağlıyordu. Bununla birlikte varolan maliyetleme sistemleri yöneticilerin ihtiyaç duydukları detaylı ve niceliksel maliyet bilgisi ile iş süreç bilgisi konularında gerekli bilgiyi sağlayamıyordu. Bu bilgiler de olmadan yöneticiler artan maliyetler karşısında ne yapacaklarını veya neye odaklanacaklarını bilemiyorlardı. Yeni üretim ortamlarında, İşletmelerin üretim ve maliyet yapılan farklılaşmıştır. Bu farklılaşma, endirekt maliyetlerin artmasına ve bu gider kalemi üzerinde yoğunlaşılmasına yol açmıştır. Bunun sonucunda ise geleneksel maliyet yöntemlerinin, GÜG'lerini dağıtım sürecindeki yetersizlikleri ortaya çıkmıştır. Böylece mevcut maliyet hesaplama sisteminin reorganizasyonu gündeme gelmiş ve 'Faaliyet Esasına Dayalı Maliyetleme' yöntemi olarak adlandırılan yeni bir hesaplama yöntemi geliştirilmiştir. Bu yöntemin uygulanmasıyla genel üretim giderleri mamullere daha doğru yüklenecek, böylece işletme yöneticileri işletme Maliyetlerine ilişkin karar almada daha doğru maliyet bilgilerine ulaşabileceklerdir.
Kar planlaması sürecinde başabaş noktası analizinin geleneksel ve faaliyete-dayalı maliyet sistemleri açısından kıyaslanması ve bir faaliyete-dayalı model denemesi
ÖZET KAR PLANLAMASI SÜRECİNDE BAŞABAŞ NOKTASI ANALİZİNİN GELENEKSEL VE FAALİYETE DAYALI MALİYET (FDM) SİSTEMLERİ AÇISINDAN KIYASLANMASI VE BİR FDM MODEL DENEMESİ İlhan DALCI Doktora Tezi, İşletme Bölümü Danışman: Doç.Dr.Veyis Naci Tanış Eylül 2004, 222 Sayfa Bu çalışmada ilk olarak, geleneksel maliyet-hacim-kar analizi anlatılmıştır. Bu çerçevede, maliyet-hacim-kar analizinin üretim ve kar planlamasında nasıl kullanılabileceği açıklanmıştır. Başka bir anlatımla, başabaş noktasına ve hedeflenen kar tutarına ulaşmak için üretilmesi gereken ürün miktarı ve yapılması gereken satış tutarının nasıl hesaplanması gerektiği anlatılmıştır. Bu bağlamda; maliyet-hacim-kar analizinin, hem tek bir ürün hem de birden çok ürünü içeren ürün karması için nasıl yapıldığı anlatılmaya çalışılmıştır. Daha sonra; teknoloji-destekli üretim ortamlarında, geleneksel maliyet-hacim-kar analiz yöntemlerinin uygun olmaması nedeniyle, geleneksel maliyet-hacim-kar analizine alternatif bir model geliştirilmiş ve bu model Faaliyete-Dayalı Başabaş modeli olarak adlandırılmıştır. Üretim ve kar planlamasında, faaliyete-dayalı başabaş modelinin geleneksel başabaş modeline kıyasla hangi şartlarda daha farklı sonuçlar vereceği hayali bir işletme üzerinde gösterilmeye çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Faaliyete Dayalı Maliyet; Maliyet-Hacim-Kar analizi; Başabaş noktası analizi. III
Lojistik yönetiminde finansal analiz ve planlama
ÖZET Günümüzdeki ekonomik koşullar nedeniyle, firmalar arası rekabet artırmış ve bu rekabete karşı koyabilmek için, şirketler çeşitli çalışmalar içine girmiştir. Küresel hale gelen pazardaki müşterilerin istekleri de; daha kaliteli, düşük maliyetli mamuller üretilerek ve isteklerine zamanında cevap verilerek giderilmeye başlanmıştır. Piyasadaki bu değişiklikler, firmalardaki klasik yönetim anlayışının yerine, lojistik yönetim anlayışının yerleşmesine sebep olmuştur. Lojistiğin işletme içi sorumluluğu, hammadeyi, malzemeleri, doğru işlem sürecini ve üretimi tamamlanan mamulleri mümkün olan en düşük maliyetle, ihtiyaç duyulan yere doğru olarak, yerleştirmektir. İşletmeler bu değişimin doğal bir sonucu olarak, önemli maliyet sorunlarıyla karşı karşıya kalmışladır. Yönetimin karar verme mekanizmasında önemli bir etken olan maliyetleme konusu lojistik anlayışta Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi aracılığıyla giderilmeye çalışılmaktadır. Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi, endirekt maliyetlerin ürünlere dağıtımında geleneksel maliyet muhasebesine göre daha etkili ve doğru sonuçlar vermektedir. Bu ise; sistemin kullanımı gün geçtikçe yaygınlaştırmaya başlamıştır. Bu doğrultuda; çalışma esnasında Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi üzerinde detaylı inceleme yapılmış ve sistemin bir işletme üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu yönetim ve maliyet sisteminin, uygulanabilirliğini gösterebilmek amacıyla, birincil ihtiyaçlanmızdan biri olan sağlık hizmeti üzerinde uygulama yapılmıştır. Seçilen pilot serviste tedavi gören hastaların, maliyetleri hesaplanmış ve geleneksel maliyet sisteminden elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Elde edilen bilgiler, Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi'nin daha doğru sonuçlar verdiğini göstermektedir. Bu özelliğinden dolayı da, yöneticilere, lojistik misyonun yerine getirilmesi için, yol gösterici bir sistem olmaya devam etmektedir. Anahtar Kelimeler: Lojistik yönetim, müşteri ihtiyaçları, zamanında cevaplama, faaliyete dayalı maliyet sistemi, endirekt maliyetler. IX
Sürece dayalı faaliyet tabanlı müşteri karlılık analizi: Bir eğitim kurumunda uygulama
Sürece Dayalı FTM, geleneksel FTM sisteminin eksikliklerini gidermek, faaliyetler için harcanan zaman faktörünü de hesaba katarak daha doğru sonuçlar almak amacıyla oluşturulan, daha basit bir sistemdir. Sistem, sadece faaliyetler için gerekli olan kaynak miktarı ve bu faaliyetlerin yerine getirilmesi için gerek duyulan zaman miktarı gibi iki veriye gereksinim duymaktadır. Bu yöntem ile faaliyetlerin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan zaman ve kaynak miktarı belirlenebildiğinden, atıl kapasite miktarları ve kullanılan gerçek zaman ile gereken zaman arasındaki farklılıklar ortaya çıkarılabilmektedir. Bu şekilde, faaliyetlere ait maliyetler daha doğru olarak hesaplanabilmekte, daha kolay güncellenebilmekte ve sürdürülebilmektedir. Böylece, alınacak stratejik kararlarda daha doğru ve güncel verilerin kullanılabilmesine olanak sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı Müşteri Karlılık Analizinin özel bir eğitim kurumunda uygulanması, Geleneksel ve Sürece Dayalı FTM sisteminin doğuracağı farklılıkların ortaya konmasıdır. Bu çerçevede, olay çalışması ve derinliğine mülakat yöntemleri kullanılmıştır. Derinliğine mülakat yöntemi ile kurum ve faaliyetlerine ait bilgilere ulaşılmış, olay çalışması yöntemi ile Geleneksel ve Sürece Dayalı FTM Sistemlerinin analiz sonuçlarını nasıl etkilediği ölçülmüştür.
Müşteri karlılık analizinde faaliyet tabanlı maliyet sisteminin kullanımı: Bir üretim işletmesinde uygulama
Özellikle 20. yüzyılın son döneminden itibaren teknolojik gelişmelerin üretim süreçlerine entegre olması ve küreselleşme rekabeti şimdiye kadar olmadığı büyüklükte artırmıştır. Bu gelişmeler üretimde gerek ürün çeşidi gerek süreç verimliliği alanında olağanüstü inovasyonlara sebep olmuştur. Ancak bu gelişmeler işletmelerin karlılığına aynı oranda yansımamıştır.Karlılıkla ilgili ilk rekabet ürün maliyetinde yaşanmış olsa da günümüzde rekabetin odaklandığı yer müşteri karlılığıdır. Günümüz işletmeleri kar maksimizasyonunu başarmanın yolunun müşteri başına karlılığı arttırmaktan ve zarar ettiren müşterileri karlı hale getirmekten geçtiğini fark etmişlerdir. Bu aşamada, müşteri karlılık analizi için en uygun sistem mantığına sahip faaliyet tabanlı maliyetleme (FTM) sistemi rekabette öne geçmek isteyen öncül işletmelerin yenilik portföyüne girmiştir.Çalışmanın temel amacı; yöneticilerin geleceğe yönelik doğru kararlar alabilmesini sağlayacak olan müşteri karlılık analizi'nin, faaliyet tabanlı maliyet sistemi kullanılarak örnek üretim işletmesinde uygulanmasıdır. Bu çerçevede tanımlayıcı ve deneysel olay çalışmaları, Türkiye'de ihracat hacmi ile ilk 500'de sıralamaya giren, bir üretim işletmesinde uygulanmıştır. Olay çalışması sonucunda elde edilen bulgular ile uygulamanın örnek işletmeye sağladığı faydalar sonuç bölümünde anlatılmaya çalışılmıştır.
Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ve faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminin karşılaştırılması: Bir üretim işletmesinde uygulama
Teknolojik gelişmelerle birlikte işletmelerde yaygınlaşan makineleşme ve otomasyon, işletmelerin maliyet yapılarını değiştirmiş; genel üretim maliyetlerinin toplam maliyetler içerisindeki oranının artmasına neden olmuştur. Böylelikle karar süreçlerinde doğru maliyet bilgilerini kullanarak yönetsel faaliyetlerin etkinliğini sağlamak isteyen işletmeler açısından genel üretim maliyetlerinin doğru hesaplanması ve ürünlere doğru bir şekilde dağıtılması önemli hale gelmiştir. Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) ve Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (ZDFTM) sistemi bu doğrultuda geliştirilen iki yöntemdir. Bu çalışmanın amacı bir üretim işletmesinde FTM ve ZDFTM sistemlerinin uygulanabilirliğini araştırmak ve sonuçlarını karşılaştırmaktır. Bu çerçevede keşifsel olay çalışması yöntemi ile bir işletmede uygulama gerçekleştirilmiştir. Araştırma ile her iki sistemin bir üretim işletmesinde uygulanabileceği; ZDFTM sisteminin FTM sistemine kıyasla daha doğru maliyet bilgileri sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Süreye dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme (SDFTM): bir üretim işletmesinde uygulama
Teknolojik gelişmelere bağlı olarak değişen çevresel koşullar işletmelerin maliyet yapılarını değiştirmiş, dolaylı maliyetlerin toplam maliyetler içerisindeki payının artmasına neden olmuştur. Yoğun rekabet ortamında maliyet yönetiminin giderek önemli hale gelmesi işletmeleri birim ürün maliyetlerini doğru hesaplamaya zorlamaktadır. Bu bağlamda maliyet muhasebesi yazınında dolaylı maliyetleri ürünlere daha doğru yüklemeye çalışan çeşitli bilimsel yöntemler üzerinde çalışılmaktadır. Zaman esasına dayalı hesaplamalar kullanan Süreye Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (SDFTM) yönteminin işletmelere daha doğru ve zamanlı maliyet bilgileri sağladığı ifade edilmektedir. Bu çalışmanın amacı SDFTM yönteminin bir KOBİ'de uygulanabilirliğini araştırmaktır. Bunun için örnek bir üretim işletmesinde olay çalışması yöntemi kullanılarak yöntemin uygulanabilirliği test edilmiştir. Araştırma ile SDFTM yönteminin geleneksel maliyet yöntemlerine göre daha doğru maliyet bilgileri sağladığı ve KOBİ'lerde uygulanabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Maliyet muhasebesi, süreye dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme, küçük ve orta ölçekli işletmeler
Sağlık işletmelerinde sürece dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme: Aydın'da bir hastane işletmesinde uygulama
İşletmeler, yüksek rekabet ortamında, başarılarını ve karlılıklarını devam ettirebilmek için günümüz dünyasında etkili bir maliyet sistemi kullanmak zorundadırlar. Geleneksel maliyet sistemlerine baktığımızda bugünün maliyet hesaplamalarını etkin bir şekilde karşılayamadıkları görülmektedir. Bu yüzden işletmeler için yeni ve verimli bir maliyet sistemine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu eksikliklere çözüm olarak da en etkili maliyet sistemi olarak Sürece Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (SDFTM) geliştirilmiştir. SDFTM, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme'nin (FTM) eksik kalan yanlarını tamamlayarak daha doğru ve net sonuçların ortaya çıkmasını sağlamaktadır. FTM'nin dezavantajlı yönlerinden en önemlisi maliyetinin yüksek ve çok fazla zaman alıcı özelliğinin olmasıdır. SDFTM sistemi ise bu tür problemlere ve güncellenme sıkıntılarına çözüm bulunması için ortaya atılmıştır. SDFTM sistemi Geleneksel FTM sistemine göre daha ucuz ve daha kolay uygulanması sebebiyle tercih edilmektedir. SDFTM sistemi pratik kapasiteleri dikkate alarak, kullanılmayan kapasiteyi açığa çıkarmasıyla FTM sisteminden ayrılmaktadır. FTM sisteminde teorik kapasite, SDFTM sisteminde ise pratik kapasite kullanılmaktadır. Bu şekilde mevcut ve optimal durumlar arasındaki karşılaştırmalar daha önemli hale gelmektedir. Bu tezin amacı; SDFTM sisteminin diğer geleneksel maliyet sistemlerine oranla daha verimli ve etkili olduğu bir hizmet işletmesi olan hastane örneğinde pratik olarak uygulanarak sonucun daha gerçeğe uygun ve güvenilir olması sağlanmıştır.
Çağdaş maliyetleme yöntemlerinden faaliyet tabanlı maliyetlemenin sanayi işletmelerinde uygulanabilirliği
Globalleşen dünya ile hızla artan üretim, beraberinde yeni üretim teknolojilerinin meydana getirilmesine yol açmıştır. Teknolojinin artması maliyet yapılarında birtakım değişmelere sebep olmuştur. Yıllar öncesinde geliştirilen ve günümüz dünyasında yetersiz kalan geleneksel maliyetleme yöntemleri yerine, işletmelerin geleceğini etkin bir şekilde planlayan ve kendilerine yol gösteren ve bunun yanı sıra alınacak kararlarda yardımcı olacak bir yönteme ihtiyaçları vardır. Faaliyet Tabanlı Maliyetleme yöntemi işletmelerde katma değer yaratan ve yaratmayan faaliyetlerin ortaya çıkarılması ve bu sayede işletmelerin dikkatini katma değer yaratan faaliyetlere çekmesini sağlar. Bu çalışmada öncelikle üretim ortamındaki değişiklikler için geleneksel maliyetleme yönteminden başlanarak geliştirilen çağdaş maliyetleme yöntemleri anlatılacaktır. Son olarak da faaliyet tabanlı maliyetlemeni yöntemi detaylı olarak ele anılıp, sanayi işletmelerinde uygulanabilirliği araştırılıp çalışma sonlandırılacaktır.
Çok kriterli karar verme yöntemi ile hammaddelerin depolama raflarına ataması için matematiksel modellerin oluşturulması: Bir gıda firmasında uygulama
Çalışmanın konusu, hammaddelerin maksimum miktarda raflara atanmasıdır. Burada alan, stok, palet büyüklüğüne ve hammaddelerin önem seviyelerine dikkat edilmelidir. Mevcut çalışmalarda, raflar ve paletler tek boyutlu/standart ölçülerle hesaplanmaktadır. Gerçek hayattaysa raf, palet boyutları farklı ölçülere sahiptir. Yukarıdaki kısıtlamalar göz önünde bulundurularak önem derecelerine göre optimum miktarların atandığını gösteren model kurulmuştur. ABC analiziyle, A sınıfındaki hammaddeler belirlenmiştir. Çok kriterli karar verme yöntemiyle hammaddelerin önem katsayıları belirlenip doğrusal modelin amaç fonksiyonu oluşturulmuştur. Bu çalışmada, görüşleri alınan 4 uzmanın kendi uzmanlık alanlarına göre hammaddeleri sınıflandırmaya karar verdiği görülmüştür. Örneğin, analist için "Analiz" öneme sahipken, depo yetkilisine göre "Erişim" önemlidir. Farklı görüşleri ve hammaddeler için belirlenen kriterler arasındaki ilişkileri göz ardı etmeden Bulanık Analitik Ağ Süreci kullanılmıştır. Ana kriterler belirlenip 4 uzmanın görüşleri birleştirilmiştir. Birleştirmenin sonucunda kriter ağırlıkları, matematiksel modelin amaç fonksiyonunda karar değişkenlerinin katsayıları olarak kullanılmıştır. Matematiksel modelin kısıt denklemleriyse blok raf sistemlerine ait hücrelerin değişen kapasiteleri ve hammaddelerin maksimum-minimum stok değerlerine göre oluşturulmuştur. Anahtar Kelimeler: ABC Analizi, ÇKKV, Raf Atama Problemi, Matematiksel Model, Optimizasyon
Faaliyete dayalı maliyet sisteminin üretim maliyetleri üzerine etkilerinin incelenmesi: Orman ürünleri üretimi yapan bir işletmede uygulama
Günümüzde gelişen teknoloji ve değişen insan ihtiyaçları doğrultusunda, üretim işletmelerinde birden fazla ürün üretilmekte olup, oluşan maliyetlerin, bu ürünlere doğru bir biçimde dağıtılması, fiyatlama kararlarında önemli bir etken olmaktadır. Değişen üretim sistemleri sonucu geleneksel maliyet sistemleri yeterli olmamakta ve maliyetlerin doğru tespit edilememesi sonucunu doğurmaktadır. Maliyetlerin doğru tespit edilmesinde kullanılan yeni yöntemlerden biri de Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi'dir. Bu çalışmada öncelikle literatür taraması yapılmış, Faaliyete Dayalı Maliyet Sisteminin tanımı, eksiklikleri, avantajları ve uygulama yöntemi açıklanmış daha sonra da geleneksel maliyet sistemi ile karşılaştırılmıştır. Uygulama aşamasında, orman ürünleri üretimi yapan bir işletmede örnek olay yöntemi kullanılarak hem geleneksel hem de faaliyete dayalı maliyet sistemi, katma değerin yüksek olduğu bir ürün grubuna uygulanmış, ulaşılan sonuçlar karşılaştırılarak yorumlanmıştır.
Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ve endüstriyel elektronik kantar üretimi yapan işletmede uygulanması
Günden güne artan küresel rekabet ortamında düşük maliyetli ürünler üretmek, yüksek kalite ve yüksek hızlı müşteri hizmetleri sunmak şirketler için hayati önem taşımaktadır. Teknolojik gelişmeler sonucunda geleneksel insan gücüne dayalı imalattan sermaye yoğun üretim yapısına geçilmesi, yeni bir maliyet sistemine geçişi de zorunlu hale getirmiştir. Bunun sonucunda ortaya çıkan Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi, hatasız ve güvenilir maliyet bilgisine sahip olmamızı sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, bir üretim işletmesinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyet sisteminin uygulanabilirliğini araştırmak ve uygulanmakta olan geleneksel maliyet sistemi ile sonuçlarını karşılaştırmaktır. Bu çerçevede örnek üretim işletmesinde olay çalışması yöntemi kullanılarak yöntemin uygulanabilirliği test edilmiştir. Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyet yönteminin geleneksel maliyet yöntemine kıyasla daha doğru maliyet bilgileri sağladığı ve üretim işletmelerinde de uygulanabileceği sonucuna varılmıştır.
Tarımsal faaliyetlerin maliyetlendirilmesi ve muhasebeleştirilmesine yönelik değerlendirmeler ve sektörel bir uygulama
Türkiye'de tarım muhasebesi alanında yapılan çalışmalar incelendiğinde uygulama farklılıkları göze çarpmaktadır. Bu farklılık; tarımsal ürün ve canlı varlıkların hesap grupları açısından takibi, değerleme, amortisman gibi dönem sonu işlemleri, sektöre özgü verilen teşviklerin muhasebeleştirilmesi konularındadır. Çalışmanın amacı; tarım sektörü içinde yer alan, az sayıda çalışma yapılmış bir alan olan tavukçuluk sektöründe maliyetleme, muhasebeleştirme ve finansal raporlama açısından uygulanabilir örnek bir model oluşturmaktır. Çalışmada sosyal bilimlerde yaygın olarak kullanılan nitel araştırma yöntemlerinden biri olan "Örnek Olay Yöntemi" kullanılmıştır. Çalışma üç bölümden oluşturulmuş olup ilk bölümde; çalışma ile ilgili genel bilgiler verilerek literatür taraması sunulmuştur. İkinci bölümde; maliyet muhasebesi kavramları ve maliyet hesaplama yöntemleri tarım sektörü açısından irdelenmiştir. Ardından TMS 41- Tarımsal Faaliyetler Standardı ele alınmış, VUK'a değinilmiş, muhasebeleştirme, değerleme gibi konularda karşılaştırmalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise tavuk sektöründe organik etlik piliç eti üretimi yapan bir işletmede model olarak önerilen "Tam Maliyet - Normal Maliyet - Faaliyet Tabanlı Maliyet Yöntemlerinden Oluşan Maliyet Sistemi" ile mamul maliyetleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, işletmenin hali hazırda kullandığı geleneksel maliyetleme sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. İşletmenin takip edilen dönemde gerçekleştirdiği faaliyetler, TMS 41'e ve VUK'a göre muhasebeleştirilmiş, karşılaştırılmış, finansal tablolara üzerinde yarattığı etkiler değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda; ilk olarak FTMY kullanılarak maliyet konusunda daha doğru bilgiye ulaşıldığı vurgulanmıştır. Ayrıca muhasebeleştirme açısından söz konusu uygulama ile TMS 41'e göre yapılan kayıtların finansal tablolar üzerinde VUK'a göre yapılan kayıtlardan daha etkin sonuçlar ortaya koyması gibi işletme lehine olan birçok olumlu sonuç elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: TMS 41, UMS 41, Canlı Varlık Değerlemesi, Etlik Piliç, Faaliyet Tabanlı Maliyet Yöntemi.
Çağdaş bir maliyetleme yöntemi olarak zaman etkenli faaliyet tabanlı maliyetleme ve otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir firma örneği
1980'lerin ortalarından beri, geleneksel maliyetleme sistemlerinin değişen üretim yapılarına ayak uyduramadığı, verimli ve doğru bir maliyet bilgisi sunmadığı kabul görmeye başlamıştır. Geleneksel maliyetleme sistemlerinin eksikliklerinin giderilmesi ve değişen üretim tekniklerine daha uygun bir maliyet yöntemi olarak Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) sistemi ortaya atılmıştır. Ancak FTM sisteminin uygulanmasında ve sürdürülebilirliğinde yaşanan zorluklar ve karmaşık bir yapıya sahip olması verimli, güncel ve yenilikçi bir maliyet sistemi olmasını engellemiştir. Zaman Etkenli Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (ZEFTM) sistemi, FTM sisteminin yaşadığı bu zorlukları aşarak, daha basit, daha doğru ve daha anlamlı maliyet bilgisi sunan, uygulanması ve güncellenebilmesi daha kolay, yenilikçi bir maliyet sistemi olarak geliştirilmiştir. Böylece, daha gerçekçi ve doğru maliyet verileri kullanılarak alınan kararlar daha isabetli olacaktır. Bu çalışmada örnek olay yöntemi kullanılarak otomotiv parçaları üreten bir işletmede, genel üretim maliyetleri, ilk olarak FTM sistemine ve daha sonra ZEFTM sistemine göre ürün hatlarına dağıtılmış ve farklılıkları ortaya konmuştur. Uygulama çalışması sonucunda, ZEFTM sisteminin atıl kapasite maliyetlerini mamul maliyetine dahil etmediği için FTM'ye göre daha düşük maliyet hesapladığı saptanmıştır. ZEFTM hem daha doğru maliyet bilgisi hesaplamakta hem de atıl kapasite maliyetlerini ortaya çıkararak işletme yöneticilerinin dikkatlerini atıl kapasitenin oluştuğu alanlara yöneltmektedir.
KOBİ lerde kaynakların etkin kullanımına yönelik bir bütçe yaklaşımı ve bu yaklaşımın işletme verimliliğine ve ürün bazlı maliyetler üzerine etkisi
Bu çalışmada, günümüzdeki yüksek rekabet koşullarında üretici KOBİ'lerin yaşam sürelerinin daha uzun olmasına katkı sağlaması amacı ile her üretici KOBİ'nin uygulayabileceği bir KOBİ bütçe yaklaşımı ve maliyet hesaplamaları üzerinde durulmuştur. Bu çalışma yapılırken KOBİ'lerde profesyonel yönetici istihdamı varlığının son derece düşük olduğu, bütçe ve maliyet hesaplamalarında yetersiz oldukları gözlemlenmiştir. Bu KOBİ bütçe ve maliyet hesaplama yaklaşımı uygulanabilir ve bir yönetim aracı olarak yöneticilere hedefleri gerçekleştirmelerinde katkı sağlayacak formatta tasarlanmıştır. Uygulama amacı olarak; önerilen bütçeleme yöntemine göre üretim adedi, satış fiyatı, satış adedi önerisinde bulunarak, gelir ve giderlerin hesaplanması, üretim prosesi içerisindeki her bir ürünün ürün bazlı maliyetlerinin hesaplanması amaçlanmıştır. Yapılan çalışmalarda üretim hedefleri (verimlilik) ile bütçe ve ürün bazlı maliyetlerin birbiri ile bağlantılı çalışmaları üzerinde önemle durulmuştur. Ürün bazlı maliyet hesaplamalarında, genel üretim giderlerinin dağıtımı Sürece Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (SDFTM) yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Uygulama çalışması sonucu atıl kapasite belirlenmiş ayrıca yapılan iyileştirme çalışmaları ile verimlilik sonuçları elde edilmiştir. Son olarak bulgular üzerinde yorumlar yapılarak önerilerde bulunulmuştur.
Faaliyet tabanlı maliyet yönteminin temel mali tablolar üzerindeki etkisi
Teknolojinin gelişmesi ile birlikte bir mamulün üretimi için var olan faaliyetlere yenileri eklenmiştir. Bu durum yeni faaliyetlere bağlı olarak mamul maliyet hesaplamalarında değişikliklere sebep olmuştur. Maliyet hesaplarında geleneksel yöntemin kullanılması yanıltıcı sonuçlar ortaya çıkarmış ve yöneticilerin hatalı kararlar almalarına neden olmuştur. Bu durum gittikçe büyük bir sorun haline gelmiş ve bu büyük sorun yeni yaklaşımların ortaya çıkma ihtiyacını vazgeçilmez hale getirmiştir. İlk kez Staubus tarafından 1971 yılında ortaya atılan ve daha sonra Robert Kaplan ve Robin Cooper'ın öncülüğünü ettiği Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi de bu yeni yaklaşımlar arasında yer almaktadır. Bu çalışmamız da mamule maliyetlerinin yüklenmesinde geleneksel sistemin yetersiz kaldığı alanlardan hareket ederek, geleneksel sistemlerle FTMS'nin karşılaştırmasının yapılıp FTM'nin yönetime daha güvenilir veriler sunduğu belirtilerek ve karşılaştırma sonucunda oluşan farklılıkların, işletmenin temel mali tabloları üzerinde meydana getirdiği etkileri yansıtılmaktadır.
Hedef maliyetlemeyle maliyet düşürme, faaliyete dayalı maliyetleme algısı, sınırsız iyileşme ve şirket performansı arasındaki ilişki: Libya petrol şirketlerinde bir araştırma
Modern yönetim muhasebesi araçları olarak hedef maliyetleme sistemi, faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi beraberinde sınırsız iyileştirme ve kurumsal performans analizi çalışmaları işletmelerin rekabet ve sürdürülebilirlikleri bakımından çok önemlidir. Bu sistemlerin teorik çerçevelerini, avantajlarını ve dezavantajlarını incelemek kadar firmaların en yüksek kaliteye, en düşük maliyete zamanında ulaşmasını sağlamak amacı ile yapılan çalışmalar, sınırsız iyileşme ve kurumsal performansın temelini oluşturmaktadır. Araştırma, Libya petrol şirketlerinde hedef maliyet sistemi kullanılarak maliyet düşürme, faaliyete dayalı maliyetleme sistemi, sınırsız iyileştirme ve kurumsal performans arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. En yüksek kaliteyi, en düşük maliyeti elde etmek ve tam zamanında üretmek için bu değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemenin yanı sıra bu çalışmada maliyet azaltımı konusu da diğer değişkenlerle birlikte ele alınmıştır. Tümevarım yönteminin kullanımına dayanan araştırmada bu ilişkileri incelemek için yapılandırılmış, önceden geçerliği ve güvenirliği test edilmiş olan ölçeklerden yararlanılmıştır. Çalışma evrenini, Libya petrol şirketlerinin mali yönetim, mühendislik ve pazarlama yönetiminin her birinde muhasebeciler, mühendisler ve yöneticiler ile tüm Libya petrol şirketlerinin genel müdürleri oluşturmaktadır. Çalışma sonucunda hedef maliyetin sınırsız iyileşmeyi, firma performansı ve sınırsız iyileşmenin de maliyet azaltımını etkilediği belirlenmiştir. Bu araştırmanın Libya petrol şirketlerinde bu değişkenler arasındaki ilişkinin netleştirilmesine ve bu ilişkiden maliyetlerin düşürülmesinde ve kalitenin artırılmasında yararlanılmasına katkı sağlaması ve araştırmacılara yol göstermesi beklenmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Hedef Maliyetleme, Maliyet Düşürme, Faaliyete Dayalı Maliyet, Sınırsız İyileşme ve Şirket Performansı