Cost accounting

Faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ve lojistik hizmet sağlayan işletmeler üzerine bir uygulama: Tekirdağ ili örneği

Teknolojik değişimlerin hızla arttığı ve rekabet koşullarının her geçen gün ağırlaştığı pazarlarda işletmelerin konumlarını koruyabilmeleri zorlaşmaktadır. Maliyetlerin artması, işletmelerin kârını azaltmaktadır. Kullanılan maliyetlendirme yöntemleri yetersiz kalmaktadır. İşletme yönetiminin alacağı stratejik kararlarında doğru ve sağlıklı maliyet bilgilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu noktada Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemi ortaya çıkmıştır. İşletmelerin ürettiği mal veya hizmetlerini müşterilere ulaştırılmasında köprü konumunda olan lojistik faaliyetleri; işletmelere personel, taşıma, depo vb. ek maliyetleri de beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada lojistik hizmet sağlayan bir işletmede faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi uygulanmıştır. Geleneksel maliyetleme sistemlerinin yetersizliğine karşı yeni bir maliyet yaklaşımı olarak geliştirilen bu yöntem, lojistik hizmet sağlayıcılarında lojistik faaliyetlerin maliyetlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmayla lojistik faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde faaliyet maliyetleri hesaplanacak ve karşılaştırılacaktır.

TMS19 çalışanlara sağlanan faydalar standardının yasal mevzuat açısından incelenmesi ve bir uygulama örneği

Maliyet muhasebesinin önemli bir kalemini oluşturan personel maliyetlerinin, muhasebeleştirilmesi, tam ve gerçeğe uygun bir şekilde mali tablolara yansıtılması işletme yönetimi ve mali tablolar üzerinde yatırım kararı verecek olanlar için son derece önemlidir. Ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesi, sermayenin küreselleşmesi tam, gerçeğe uygun ve şeffaf mali tablolara olan ihtiyacı daha çok artırmıştır. Ancak, ülkelerin çalışanlarla ilgili mevzuatları ile muhasebe sistemlerinin farklı olması, bu ihtiyacı daha çok önemli kılmış ve ortak standartlar konusu gündeme gelmiştir. Uluslar arası Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartları bu ihtiyaç üzerine oluşturulan standartlardır. Bu çerçevede çalışanlara sağlanan faydaların muhasebeleştirme ilkelerini UMS 19 ortaya koymuştur. Bu çalışmanın konusunu oluşturan TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar Standardı ise UMS 19? un birebir çevirisi niteliğindedir. Ülkemiz muhasebe sistemini uluslar arası muhasebe ve finansal raporlama sistemine uyumlaştırmak amacıyla Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu, şimdiki adıyla, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, Uluslar arası Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartlarının birebir çevirisini yaparak uyumlaştırmada önemli bir adım atarak Türkiye Muhasebe Standartlar ile Türkiye Finansal Raporlama Standartlarını yayınlamıştır. Bu standartların her biri değişik tarihlerde İMKB?de işlem gören şirketlerde uygulanmaya başlanmıştır. TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar Standardı ise 2006 tarihinden beri yürürlüktedir.Bu çalışmanın konusu olan ?TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar Standardı? işletmeler için çok önemli bir maliyet kalemi olan çalışan maliyetlerinin muhasebeleştirme esaslarını ortaya koymaktadır. TMS 19, çalışanlara sağlanan faydaları; kısa vadeli faydalar, işten ayrılma sonrası sağlanan faydalar, diğer uzun vadeli faydalar ve işten çıkarma tazminatları olarak dört gruba ayırmıştır.Bu çalışmada TMS 19 Çalışanlara Sağlanın Faydalar Standardının ülkemiz mevzuatı çerçevesinde uygulanabilirliği saptanmaya çalışılmıştır. Öncellikle, Ülkemiz mevzuatı ile TMS 19 literatür araştırmasıyla ortaya konulmuş, karşılaştırmalar yapılmış son olarak örnek uygulamayla benzer ve çelişen yönler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak, TMS 19, çalışan haklarını, geleneksel muhasebe yöntemden farklı olarak daha geniş bir çerçevede kavramsallaştırmıştır. Ayrıca, TMS 19, çalışanlara sağlanan kısa vadeli faydalar açısından ülkemizdeki mevzuatla uyumlu olmakla birlikte, uzun vadeli faydalar bakımından, kimi farklılıklar göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Çalışanlara Sağlanan Faydalar, Türkiye MuhasebeStandartları, TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar Standardı.

Türkiye'de KOBİ'lerde bütçe hazırlama esasları ve bir uygulama

Ülke ekonomimiz içerisinde sayı ve istihdam açısından önemli bir yere sahip KOBİ'ler, küreselleşmenin hızla yayıldığı Dünya'mızda kendilerine yer bulmak, mevcut konumlarını korumak ve geliştirmek zorundadırlar. Küreselleşmeyle beraber, ülkelerin siyasal, sosyolojik, kültürel ve ekonomik yönleriyle dünya ölçeğinde yayılma eğilimleri hızla artmaktadır. Ülkeler arası ekonomik pazarların genişlemesiyle rekabet de en üst seviyeye çıkmıştır. Bu da işletmelerin üzerindeki baskıyı arttırmaktadır. Pazar dendiğinde artık ülke sınırları değil tüm Dünya piyasaları konuşulmaktadır. İşletmelerin değişen bu durumlara karşı kendilerinin esnekliklerini daha da yüksek noktalara taşıyıp, profesyonelliklerini geliştirmeleri gerekmektedir. Rekabet stratejisinde hızlı davranan ve esnekliği yüksek olan işletmeler ayakta kalırken, diğer işletmeler bu gelişmelerden olumsuz etkilenmektedir. Olumsuzluğun minimize edilmesi ancak iyi bir organizasyon, plan ve kontrol dâhilinde gerçekleşebilir. Bu çalışmanın amacı, literatürdeki tanımlar ve uygulamalar ışığında, güncel gelişmeleri de irdeleyerek, Türkiye'nin belkemiği KOBİ'lerin bütçe hazırlama süreçleri ve bu süreçte yaşanabilecek olumsuzluklara öngörü sunmaktır. Çalışmada ülkemizin dinamosunu oluşturan KOBİ'ler için bütçe hazırlamanın esasları hakkında ayrıntılı bir çalışma yapılmış ve tekstil sektöründen örnek bir uygulama ile anlatım pekiştirilmiştir. Çalışma sonucunda bütçe uygulamalarının hazırlık ve uygulama aşamasının uzun ve maliyetli olmasından dolayı işletmeler tarafından yapılmadığı veya eksik yapıldığı gözükmektedir. İşletmelerin bütçeleme, yani plan ve kontrol çalışmaları olmadan vizyon ve misyonlarında sonuca ulaşmaları mümkün olamayacaktır.

Yönetim bilgi sistemi kapsamında maliyet muhasebesi bilgilerinin yönetim kararlarında kullanılması ve bir uygulama

Küreselleşen dünyada işletmelerin hayati fonksiyonları içerisinde yer alan yönetimin, işletmenin stratejik yol haritasını çizebilmesi, aynı zamanda doğru ve güvenilir kararlar alabilmesi için, işletmelerde yönetim bilgi sisteminin kurulması zorunlu hale gelmiştir. Maliyet bilgileri, yönetim bilgi sistemini oluşturan alt bilgi sistemlerinden muhasebe bilgi sistemi içerisinde yer almaktadır. Yönetim kararları alınırken maliyet muhasebesi bilgilerine ihtiyaç duyulmaktadır.Bu çalışmada; işletmelerde yönetim kararları alınırken, maliyet bilgilerinden ne oranda yararlanıldığı konusu araştırılmıştır. Bu doğrultuda uygulamaya konu olacak bir üretim işletmesi seçilmiştir. Seçilmiş olan üretim işletmesinin, ilk olarak kullanmakta olduğu bilgi sistemleri, daha sonra edinilen bilgiler kapsamında maliyet yapısı ve işleyişi, maliyet bilgi sistemi incelenmiştir. Etkin bir yönetim için maliyet bilgi sistemi kapsamında, işletmeye en uygun maliyet muhasebesi yöntemi, standart maliyet yöntemi olduğuna karar verilmiş ve çalışmada ayrıntılı olarak açıklanıp, uygulaması yapılmıştır.Çalışma sonucunda; seçilen işletmede, uygulanmış olan standart maliyet yöntemi sonucu tespit edilen olumsuz maliyet artışlarına sebep olan etkenlerin kontrol edilmesi ve önlenmesi için öneriler getirilmiştir.Anahtar kelimeler: Yönetim Bilgi Sistemi, Maliyet Muhasebesi, Maliyet Muhasebesi Bilgileri, Yönetim Kararları

Süreç katkı muhasebesi ve üretim işletmesinde bir uygulama

İşlemelerin, yoğun rekabet ortamında varlıklarını sürdürebilmek ve kârlılıklarını artırabilmek için yaşanan değişimlere ayak uydurmaları gerekmektedir. Günümüzde teknolojinin hızla gelişmesi ile birlikte üretim sistemlerinde de değişiklikler meydana gelmiştir. Modern üretim yöntemlerine göre üretim yapan işletmeler için geleneksel muhasebe sistemleri yetersiz kalmıştır ve yeni sistemler geliştirilmiştir. Bu sistemlerden birisi de Süreç Katkı Muhasebesidir. Bu sistemin temelleri 1980 yılında Dr. Eliyahu Goldratt tarafından ortaya konulan Kısıtlar Teorisi'ne dayanmaktadır. Kısıtlar teorisine göre her işletmede en az bir kısıt vardır ve her işletmenin amacı kâr elde etmektir. İşletmelerin temel amacına ulaşabilmeleri için sistemde meydana gelen kısıtları tespit edip ortadan kaldırmaları gerekmektedir. Kısıtlar Teorisi'nin uygulama ve muhasebe ayağı olan Süreç Katkı Muhasebesi kısıtların maliyetini dikkate alarak kısıtın önemini vurgulamaktadır. Bu çalışmanın amacı, süreç katkı muhasebesinin işletme kârına nasıl etki yapacağını ortaya koymaktır. Bu amaçla bir üretim işletmesinde tanımlayıcı ve keşifsel olay çalışması yapılmıştır. Tanımlayıcı olay çalışması çerçevesinde işletmenin üretim ve maliyet bilgileri ortaya konmuştur. Keşifsel olay çalışması ile de Süreç Katkı Muhasebesi uygulaması yapılmış ve işletme kârlılığına etkisi araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; süreç zamanı ve ürünlerin fiyatı dikkate alınarak hesaplandığında geleneksel yönteme göre, X ve Z ürünlerinin birim başına kârlılığı artarken Y ürünün kârlılığı ise azalmıştır. Süreç zamanı ve kısıtların maliyeti yöntemi dikkate alınarak hesaplandığında ise geleneksel yönteme göre, Y ve Z ürününün kârlılığı azalırken, X ürününün kârlılığı artmıştır. Anahtar Kelimeler: Maliyet Sistemleri, Süreç Katkı Muhasebesi, Kısıtlar Teorisi, Üretim Yönetimi

Faaliyete dayalı maliyetleme ve kaynak tüketim muhasebesi yöntemlerinin karşılaştırılması: Bir imalat işletmesi örneği

Teknolojik gelişmeler ve değişen pazar ortamı işletmeleri rekabet koşullarında geri kalmamak amacıyla yeni maliyet belirleme sistemleri arayışına itmiştir. Bu koşullarda geleneksel maliyetleme sistemleri işletmelerin beklentilerini ve ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır. Bu yüzden 1980'lerde yeni maliyetleme sistemleri arayışına girilmiştir. Bu arayışların neticesinde ortaya çıkan Faaliyete Dayalı Maliyetleme (FDM) sistemi faaliyetleri esas alan bir sistemdir. Ancak FDM'nin uygulama aşamasının zahmetli, pahalı ve karmaşık olması birçok işletme için uygulanabilirlik düzeyini azaltmıştır. Bu sebeple FDM sistemi ve Alman Maliyet Muhasebesinin (Grenzplankostenrehnung) birleşiminden doğan Kaynak Tüketim Muhasebesi sistemi geliştirilmiştir. Kaynak Tüketim Muhasebesi, maliyet dağıtımında kaynakları esas alır. Maliyetleri sabit ve orantısal olarak ayırarak hesaplar ve atıl kapasiteyi belirleyerek kullanılmayan kapasiteyi maliyet hesaplarına dâhil etmemektedir. Bu yüzden Kaynak Tüketim Muhasebesi işletme yöneticilerine daha detaylı, doğru ve güvenilir bilgi sağlamaktadır. Çalışmamızda seramik üretimi yapan bir işletmede faaliyete dayalı maliyetleme ve kaynak tüketim muhasebesi uygulanarak ortaya çıkan maliyetler karşılaştırılmıştır. Böylece üretilen ürünlerin gerçek maliyetleri belirlenmeye çalışılmıştır. Kaynak tüketim muhasebesi işletmeye uygulandığında toplam giderin %1lik kısmını atıl kapasitenin oluşturduğu ve toplam orantısal maliyet toplam sabit maliyetin yaklaşık 4 katı olduğu gözlemlenmiştir. Analizler sonucunda üretilen ürünler incelendiğinde atıl kapasite farkının en çok yer karosunda ortaya çıktığı belirlenmiştir.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri muhasebe sistemlerinin karşılaştırılması

Küreselleşen dünyada ülkeler arasındaki yakınlaşma, ortak duruş ve fikirler, siyaset, teknik ve sosyal bilimleri etkilemiş, böylece muhasebe bilimi her ülkede sınırları aşarak uluslararası bir kimlik kazanmıştır. Bu nedenle muhasebe sisteminin uluslararası standartlara uyması zorunlu hale gelmiştir. Uluslararası faaliyette bulunan işletmeler ekonomik kararlar alırken, dünya çapında farklılık gösteren muhasebe sistemlerine göre hazırlanan finansal tabloları incelerken zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Çünkü muhasebe bilgi sistemi tarafından üretilen bilgilerin özellikle küresel ölçekte uluslararası yatırımcılar başta olmak üzere tüm kurumsal paydaşların karar alma süreçlerinde geçerli olması önemlidir. Aksi halde bilgilerin sadece ulusal düzeyde geçerli olması durumunda hem ulusal hem de uluslararası düzeyde ticaret hacmi, istenilen düzeylere ulaşamayacaktır. Uluslararası alanda faaliyet gösteren işletmeler, faaliyet gösterdikleri ülkelerde uygulanan muhasebe sistemi ile ilgilenmektedirler. Çünkü kullanılan muhasebe yöntemleri ve muhasebeyi düzenleyen yasalardan oluşan muhasebe sistemi bu işletmeleri doğrudan etkilemektedir. Bu çalışma ise Türkiye, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri muhasebe sistemlerinin tarihsel gelişimi, yasal çerçevesi, mevcut düzenlemeleri, vergi uygulamaları, muhasebe mesleği ve bu üç ülkede uluslararası muhasebe ve denetim standartları uygulama seviyelerinin karşılaştırılmalı olarak analiz etmek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca bu çalışmada Türkiye, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde uygulanan muhasebe sistemleri arasında benzerlikler ve farklılıklar hakkında bilgilere de yer verilmiştir. Kısacası bu çalışma, bu üç ülkede faaliyet gösteren işletmelerin finansal bilgi alışverişinde karşılaşacakları dil engelinin kaldırılmasına yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Kaynak tüketim muhasebesinin geleneksel ve faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemleriyle karşılaştırılması ve bir hizmet işletmesinde uygulanması

Rekabetin uluslararasılaşmasıyla işletmelerin sert rekabet ortamında hayatta kalma mücadelesi verdiği günümüz dünyasında, sürdürülebilir rekabet avantajını sağlamanın ve devam ettirmenin yolu maliyet bilgilerinin güvenilir şekilde elde edilmesinden geçmektedir. Maliyet bilgisinin doğru şekilde hesaplanması işletmelerin alacakları stratejik kararları desteklemektedir. Bu amaçla, çeşitli maliyetleme yöntemleri geliştirilmiştir. Geleneksel maliyetleme yöntemlerinin doğru maliyet bilgisi sağlamada yetersiz kalması, faaliyet tabanlı maliyetleme yönteminin gelişmesine yol açmıştır. Daha sonra, faaliyet tabanlı maliyetleme yönteminin de bazı açılardan eleştiriyle karşı karşıya kalması yeni yöntem arayışına neden olmuştur. Bu arayışlar sonucunda, zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme ve kaynak tüketim muhasebesi yöntemleri geliştirilmiştir. Bu çalışma ile faaliyet tabanlı maliyetleme ve Alman maliyet muhasebesinin bir birleşimi olan kaynak tüketim muhasebesi, bir hizmet işletmesi olan özel bir eğitim kurumunda uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar geleneksel maliyetleme yöntemi, faaliyet tabanlı maliyetleme ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemleriyle karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Çalışmada, işletmedeki atıl kapasite maliyetlerinin neler olduğu saptanmış ve bu atıl kapasite maliyetleri maliyet nesnelerine yüklenmeyerek daha doğru, güvenilir ve gerçeğe uygun bir maliyet bilgisi hesaplanmaya çalışılmıştır.

Malzeme akış maliyet muhasebesi: Bir üretim işletmesinde örnek uygulama

Günümüzde küresel rekabetin artmasıyla birlikte işletmeler maliyetleri azaltmak ve daha fazla kâr elde edebilmenin yollarını aramaktadırlar. Bu amaçla bazı işletmeler atıkları azaltma ve geri dönüşüm alanına yoğunlaşarak maliyet avantajı sağlamaya çalışmaktadırlar. Bu aşamada çevresel yönetim muhasebesinin alt dallarından biri olan Malzeme Akış Maliyet Muhasebesi (MAMM)'nin uygulanması ile geri dönüşüm ve atık azaltma yönündeki çalışmalar ağırlık verilerek işletmelerin maliyetlerini minimize edip eldeki hammadde ile daha verimli bir üretim süreci sağlamaları mümkün olacaktır. Yurtdışında kullanımı giderek yaygınlaşan yeni bir sistem olan MAMM'nin, Türkiye'de kullanımı henüz yaygınlaşmamıştır. Çalışmanın amacı MAMM'nin bir üretim işletmesinde uygulanabilirliğini, çevresel performansı iyileştirme ve maliyet tasarrufu sağlama konularında sağlayacağı katkıları incelemektir. Bu amaçla tekstil üretimi yapan bir işletmede örnek olay çalışması gerçekleştirilmiştir. MAMM prosedürü gereği belirli bir gömlek tip seçilip kesim aşamasından paketleme aşamasına kadar olan bütün süreç incelenmiştir. MAMM analizi gereği her işlemin pozitif ve negatif maliyeti belirlenmektedir. Ürünlerin negatif maliyeti sırasıyla %16,32 ve %8,35 olarak görülmektedir. Negatif ürünün büyük bir kısmının kesim işleminden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Buradan hareketle negatif ürünlerin maliyetinin ana kaynağı belirlenmeye çalışılmış ve çözüm önerileri getirilmiştir.

Veri zarflama analizi ile maliyet performansı ölçümü: BİST tekstil sektöründe bir uygulama

Günümüzde küreselleşme ile birlikte artan rekabet ve teknoloji olanakları sayesinde işletmelerin, güncel olayları takip ederek rakiplerine ve modernleşen dünyaya ayak uydurması gerekmektedir. Her işletmenin amacı, kâr maksimizasyonu sağlamaktır. Bunu başarmak için, girdi ve çıktı düzeylerini doğru tanımlamalı ve güncel olayların firmaya yansımasını doğru bir şekilde konumlandırmalıdır. İşletmelerin büyüyüp kâr elde edebilmesi için, işletme; yöneticilerine ve çalışanlarına önemli sorumluluk yüklemektedir. Bu da çalışan herkesin bilgi düzeyini optimum noktada tutmayı gerektirir. Firma yetkilileri, işletmenin niteliğine göre, girdi-çıktı düzeyini maksimum noktada kullanıp kullanmadıklarını ölçmek için bazı performans ölçüm kriterleri belirlerler. Geçmişe yönelik yapılan performans ölçümleri sayesinde, işletme yöneticilerinin işletmenin geleceği hakkında karar verip, yön tayin etmesi bakımından bazı stratejiler geliştirmeleri gerekmektedir. Yapılan birçok araştırma sonucunda yapılan yanlışların düzeltilmesi için, performans ölçümlerinin varlığı yadsınamaz. İşletmeler, performans ölçümleri sonucunda farklı hedef ve stratejiler geliştirip istenilen optimal seviyeye ulaşabilir. Pek çok performans ölçüm modelleri mevcut olsa da, çalışmamızda veri zarflama analizi ele alınıp, elde edilen sonuçlar incelenecektir.

Toplam kalite yönetimi çerçevesinde kalite maliyetleri: Üretim işletmesinde bir uygulama

Günümüzde işletmeler rekabet unsurunun bir faktörü olarak kaliteyi kullanmaktadır. Kalite kavramı hem ürünlerde hem de üretim sürecinde çok önemli bir faktör olarak dikkat çekmektedir. Toplam Kalite Yönetimi (TKY) gibi yaklaşımlarda temel odak noktası kalite olmaktadır. İşletmede gerçekleşen her faaliyette olduğu gibi kaliteye ilişkin ortaya konulan çalışmalarda da maliyet önemli bir noktadadır. Bu kapsamda kalite maliyetleri TKY yaklaşımının önemli parçalarından birisi olmaktadır. TKY kapsamından ele alınan kalite maliyeti modellerinden birisi olan PAF Modeli'nde kalite maliyetleri önleme, değerleme, iç ve dış başarısızlık maliyetlerinden oluşmaktadır. Bu çalışma, Osmaniye ilinde ahşap mobilya sektöründe faaliyet gösteren bir üretim işletmesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın uygulama kısmında örnek olay çalışması yöntemi kullanılmıştır. Üretim işletmesinin 2020 yılı ilk 6 aylık dönemi ve 2021 yılı ilk 6 aylık dönemine ait kalite maliyetleri incelenmiştir. İşletmede meydana gelen kalite maliyet verileri üst yönetim ve işletme çalışanları ile yapılan görüşmeler, yapılan gözlemler ve kayıtlı belgelerin incelenmesi ile tespit edilmiştir. İşletmenin ilgili dönemlerinde tespit edilen önleme, değerlendirme ve başarısızlık maliyetleri toplam üretim maliyeti ve gerçekleşen satışlar içindeki payı analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda ABC İşletmesi'ne ait önleme ve değerlendirme maliyetlerindeki artış iç ve dış başarısızlık maliyetlerini azaltmıştır. İşletmede ortaya çıkan kalite maliyet unsurları arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Kuyumculuk işletmelerinde tahmini maliyet muhasebesi sisteminin kurulması ve stokların değerlemesi

Türk tarım işletmelerinde tahmini maliyet muhasebesi sisteminin kurulması ve bir yönetim kontrol aracı olarak kullanılması

ÖZET Tarım işletmesi, ekonomik bir sonuç elde edilmesi için çalışan, üretim faktörlerinin müteşebbis tarafından sevk ve i dare edildiği yerdir. Tarım işi etme sinde ki üretim faktörleri; toprak, emek ve sermayedir. Bunlara ilaveten, iklim, piyasa koşulları ve kredi ler de sayılabilir. Tarım işletmeleri için muhasebe çok önemlidir. Tarım iş letmecisi, faaliyet sonuçlarını görmek ve geleceğe güvenle bak mak ister, tşte bu nedenle, tarım işletmelerinde tahmini bir maliyet muhasebesi sistemine ihtiyaç vardır. Tarım işletmelerinde bugüne kadar herhangi bir maliyet muhasebesi sistemi kurulmamıştır. Bu nedenle çalışmamızda bu konu ele alınmıştır. Tarım işletmelerinde maliyet unsurları; 1- Direkt hammadde (tohum, süt v. b.), 2- Direkt işçilik (insan gücü, makina gücü, hayvan gücü), 3- Genel üretim giderleri (endirekt hammadde, işletme mal zemesi, endirekt işçilikler ve öteki genel üretim giderleri). Tarım işletmeleri tahmini maliyet muhasebesi sisteminde, belgelere, kayıtlara, sistemi yürütecek organizasyona ve bütçe lere ihtiyaç vardır. Dönem sonunda tahmini ve fiili maliyetlerin karşılaştı bilmesi sonucunda sapmalar oluşur. Bu sapmalar, dönem kârı ve zararı hesabına devredilerek kapatılır. Sonuçta, tarım işletmesinde oluşan maliyetler ile bu maliyetlere katlanmanın sonucunda kâr veya zarar meydana gelir.

Proje planlama ve kontrol tekniklerinin inşaat maliyet muhasebesi ile uyumlaştırılması

ÖZET özellikle 70'li yıllardan sonra, Türk İnşaat Endüstrisinin uluslararası boyut kazanarak; bir taraftan yeni iş olanakları açması, diğer taraftan da döviz kazandırması endüstrinin önemini daha da arttırmaktadır. Ülke içinde ve dışında, güçlü rakipler karşısında Türk İnşaat İşletmelerinin "başarısı, şüphesiz "bu alan da yapılacak bilimsel çalışmalarla yakından ilgili olacaktır. Bu nedenle çalışmamızda, inşaat maliyet muhasebesi sistemi ile proje planlama ve kontrol tekniklerinin uyumlaştırılarak inşaat maliyetlerinin etkin bir şekilde kontrol edilmesi amaçlanmıştır. Böyle bir sistem kurulduğu takdirde, inşaat maliyetlerinin karşılaştırılabilir özelliğe sahip olması mümkün olmaktadır. Buna "bağlı olarak da, işletmelerin varlıklarının daha etkin olarak kullanılması mümkün olacaktır. Yukarıda 'belirtilen amacımıza ulaşabilmek için; öncelikle inşaat endüstrisi ve bilgisayar uygulamaları hakkında genel bilgiler verildikten sonra, maliyetlere karşılaştırılabilme özelliğini sağlamak üzere inşaat maliyetlerinin tahmini ile muhasebeleştirilmesi arasında uyum sağlanılmıştır. Sözkonusu uyum neticesinde elde edilen verilerle de maliyet kontrol raporları hazırlanmıştır. Daha sonra, kontrol raporlarında toplanan verilerin proje planlama ve kontrol teknikleri ile uyumlaştırılarak yönetim için daha yararlı bir sekile getirilmesi yolunda çalışmamız sürdürülmüştür. Son olarak, çalışmamızda işlenilen temel konular açısından, ülkemizde inşaat alanında önde gelen işletmelerden biri olan STFA İnşaat A.Ş." inde uygulama yapılmış ve çalışma önerilerimizle sona ermiştir.

Tam zamanında üretim sisteminde uygulanan maliyet muhasebesi ve başarım değerlemesi

2>VI ÖZET 1980 'li yıllarda ilk olarak Japonya'da uygulanan Tam Zamanında Oretim(TZO) Sistemi, son yıllarda ülkemizde de çeşitli isletmeler tarafından uygulanmaya başlanmıştır, işletmelerin üretim sistemlerini TZO sistemi amaçları doğrul tusunda düzenlemeleri, maliyet muhasebesi sistemi ve basarım değerleme ölçülerinde bazı değişikliklerin yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu değişikliklerin neler olacağı bu çalışmanın konusudur. Bu amaçla birinci bölümde, geleneksel üretim sistemleri ile TZO sistemi uygulaması incelenmiştir. îkinci bölümde, TZO sistemi amaçları doğrultusunda maliyet unsurlarında ve bu unsurların muhasebeleştirilmesinde yapılacak değişiklikler ele alınmıştır. Oçüncü bölümde ise, işletmelerde faaliyet sonuçlarının başarımının ölçümünde geleneksel başarım değerleme ölçülerinde yapılacak değişiklikler ve gereksinim duyulan yeni başarım değerleme ölçüleri ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde, TZO sisteminin ülkemizdeki başarılı uygulayıcılarından biri olan Arçelik A.S-'ndeki TZO sistemi uygulamasına yer verilmiştir.

Tekdüzen hesap planına göre inşaat tahhüt işletmeleri muhasebesi

înşaat taahhüt işletmeleri, inşaat üretim faktörlerini biraraya getirerek, gereksinim duyulan biçim, nitelik ve miktarlarda inşaatlar üretirler. Özellikle ürettikleri inşaatlar nedeniyle, genel eko nomiyi sürükleyici ve geliştirici işlevi herkesçe kabul görmektedir. İnşaatlar için harcanan paraların çok olması, bunların bir defada ödenmesinin güçlüğü ve işle rin bir yıldan daha fazla sürmesi nedeniyle, inşaat taahhüt işletmelerinin değişik sektörlerde faali yette bulunan işletmelerin tümünden daha çok planlamaya, maliyet kontrolüne ve denetime önem vermesini gerektirmektedir. înşaat taahhüt işletmelerinin en büyük özelliği yaptıkları inşaatların süre açısından uzun yıllar almasıdır. Bu özellik inşaat taahhüt işletmeleri muhasebesini önemli ölçüde etkilemekte ve muha sebeye gereken önemin verilmesini gerekli kılmaktadır. Özellikle, birden fazla inşaat işinin bir likte yürütülmesi, bunlar ile ilgili oluşan giderlerin biriktirilmesi, dağıtılması ve ertelenmesi gibi ilginç konulan inşaat taahhüt işletmeleri muhasebesi içine sokmuştur. Ve yapılan her işin birbirin den farklılık göstermesi, muhasebede "sipariş maliyeti" yönteminin kullanılmasını gerekli kıl maktadır. înşaat taahhüt işletmeleri muhasebesinde en önemli konu, herbir inşaat taahhüdünün sonucunu doğru olarak tespit edebilmektir. Bu amaçla, esas alınabilecek kâr tespit yöntemlerinin hepsinin temelinde hasılat maliyet karşılaştırması yatar. Kanuni açıdan işin tam bitimi yönteminin kullanıl ması zorunluluk olmasına rağmen işletme isterse, işin kısmen bitimi yöntemini benimseyebilir. Tekdüzen Hesap Planı her iki yöntemin kullanılmasına imkan vermektedir. înşaat taahhüt işletmelerinin kendilerine has özellikler nedeniyle, bu işletmelerin muhasebesi diğer üretim yapan işletmelerin muhasebesinden farklılıklar gösterebilmektedir. Özellikle kayıtla malarda kullanılan hesaplar bu farklılığı açıkça ortaya koymaktadır. înşaat taahhüt işletmelerinin maliyet muhasebesi amaçlarına ve özellik maliyet kontrol amacı na hizmet edebilecek bir tahminin yapılabilmesi için, maliyetleri belirlemede iş sınıflarını gider merkezleri olarak ele almamız gerekir. Yani maliyet muhasebesinin özellikle kontrol işlevini ye rine getirebilmesi için inşaat maliyetlerinin gerekli ayrıntıda -gider yeri, gider merkezi, gider çeşi di ve türü olarak- izlenmesi ve muhasebe kayıtlarının Tekdüzen Hesap Planı'na uygun bir şekilde yapılmasını gerektirmektedir. Bu sayede, iş sınıfları itibariyle yapılan maliyet tahminlerini gerçek leşmelerle karşılaştırabilirle imkanına kavuşulacaktır. înşaat taahhüt işletmeleri faaliyet sonuçlarını doğru olarak saptayabilmek ve düzenlenen mali tabloların güvenilir olması için herbir inşaat taahhüdü ile ilgili giderlerin yakından izlenmesi ve muhasebe kayıtlarının Tekdüzen Hesap Planı'na uygun bir şekilde yapılması gerekir. Özellikle ana hesaplar altında açılacak alt hesapların ayrıntılı bilgi vermesi bakımından inşaat taahhüt işlet meleri muhasebesinde ayrı bir yeri vardır. Yani Tükdüzen Hesap Planı'na ait hesapların detaylan- dınlması üst yönetimin almak istediği bilgiyle çok yakından ilgili olmaktadır.

Tam zamanında üretim sisteminde maliyet muhasebesinin uygulanması: Hatay ili bir gıda işletmesi örneği

Rekabetin çok fazla arttığı günümüzde, üretim faaliyetlerinde bulunan işletmeler var olabilmek ve kendilerini idame ettirebilmek için rekabet ortamı çerçevesinde çabaladıklarını görmekteyiz. İşletmelerin bu şekilde yoğun olarak hissedilen bir rekabet ortamında faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için mal ve hizmetleri, tüketicilerin değişen istek ve gereksinimlerine göre üretim çalışmalarını şekillendirmeleri kaçınılmaz olmuştur. İşletmeler bu koşullar altında düşük maliyetlerle verimliliklerini arttırabilmeleri, kaliteli ürün üretebilmeleri, stok ve hata miktarlarını düşürebilmeleri ancak iyi bir üretim ve maliyet sistemi ile mümkündür. Bu gelişmeler doğrultusunda yeni bir üretim felsefesi olan Tam Zamanında Üretim Sistemi ve yönetim muhasebesi sistemi olan Tam Zamanında Maliyetleme Sistemi ortaya çıkmıştır. Bu çalışma maliyetlerin iyice arttığı son dönemlerde üretim sektöründe sürdürülebilirliği ve sürekliliği sağlamak için önemli bir çözüm yolu olan tam zamanında üretim sisteminin nasıl uygulanabileceği, yararları ve uygulama sırasında yaşanılan zorlukları araştırılıp değerlendirilmiştir. Buradan yola çıkarak tam zamanında üretim sisteminin bir gıda işletmesinde uygulanma imkânı araştırılmıştır. Ayrıca geleneksel maliyet muhasebesi ile tam zamanında maliyet muhasebesi örnek olay yöntemiyle kıyaslanmış ve ortaya çıkabilecek avantajlar bu çalışmada belirtilmiştir. Çalışma neticesinde, Günenç Fırıncılık ve Unlu Mamulleri Ltd. Şti.'nin tam zamanında üretim sistemini uygulamak için uygun bir yapıda olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; tam zamanında üretim sisteminin uygulanması ile birlikte maliyetlerin ciddi ölçüde düştüğü, hata (fire) sayısının minimize edildiği, verimliliğin yükseldiği ve muhasebe kayıtlarının azaldığı saptanmıştır.

Antakya'da ayakkabı üretim işletmelerinin kurumsal yapısı ve maliyet muhasebesi uygulamaları üzerine bir araştırma

Bu çalışmada, ayakkabı sektöründe önemli bir yere sahip olan Antakya ölçeğinde, ayakkabı üretimi yapan işletmelerin kurumsal yapı eksiklikleri ve maliyet muhasebesi uygulamaları çerçevesinde önemli sorunlar yaşadıkları görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu işletmelerin kurumsallaşma ilkeleri ve maliyet muhasebesi uygulamaları araştırma konusu edilerek varsa sorunlarının tespit edilmesi ve yaşanan sorunların giderilmesine yönelik öneriler sunulması amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında Antakya'da faaliyet gösteren ayakkabı üretim işletmelerinden söz konusu çalışmaya katkı sağlayacağı düşünülen 52 ayakkabı üretim işletmesine ulaşılmıştır. Bu işletmelerin sahip, ortak, müdür ve genel müdür unvanlı çalışanları ile yüz yüze görüşme yoluyla anket uygulanarak veri toplanmıştır. Elde edilen veriler arasındaki ilişkiler SPSS programında Sıklık (Frekans) Dağılımı, T testi, Spearman's RHO Sıra Korelasyon, Mann Whitney U- Testi ve Ki-kare Testi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırma kapsamındaki işletmelerin yarısının kurumsallaşma sürecinde olduğu tespit edilmiştir. Kurumsallaşma sürecinde olmayan aile işletmelerinde ise yaşanan finansal sorunlar, ülkenin ekonomik durumundaki etkiler ile birlikte genellikle kurumsal yönetim ilkelerinin yetersizliği, etkin bir maliyet kontrol sisteminin olmayışından kaynaklanabilmektedir.

Stratejik yönetim muhasebesi tekniklerinden zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyet yönteminin bir tekstil işletmesinde uygulanması

Günümüzde artan rekabet ortamı ve teknolojik gelişmeler neticesinde makineleşme ve otomasyon yaygınlaşmıştır. Dolayısıyla, yöneticiler için maliyet bilgilerine daha hızlı ve doğru bir şekilde ulaşmanın önemi artmıştır. Bu kapsamda, stratejik yönetim muhasebesi alanında bazı teknikler geliştirilmiştir. Stratejik yönetim muhasebesi kapsamında maliyet hesaplama tekniklerinden zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyet yönteminin bir tekstil işletmesinde uygulandığı bu çalışma, Denizli İli Merkezefendi ilçesinde organize sanayi bölgesinde iplik çözgü haşıllama ve dokuma faaliyeti yürüten bir tekstil işletmesinde uygulanmıştır. Bu çalışmanın amacı, uygulamanın yapıldığı işletmesinin 2018 yılına ait muhasebe verileri kullanılarak, zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyet yöntemi ve faaliyet tabanlı maliyet yönteminin uygulanabilirliğini araştırmak ve sonuçlarını karşılaştırmaktır. Bu kapsamda, öncelikle faaliyet tabanlı maliyet yöntemine göre, ardından zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyet yöntemine göre maliyet hesaplama sistemi kurulmuş ve sonuçları karşılaştırılmıştır. Çalışmada araştırma yöntemlerinden örnek olay yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, maliyet ve yönetim muhasebesi çalışmalarında yaygın olarak tercih edilmekte ve uygulamanın yapıldığı işletmede maliyet hesaplama yöntemlerini uygulama ve sonuçlarını değerlendirme olanağı vermektedir. Bu kapsamda, işletmede gözlemler yapılarak yönetici ve çalışanlar ile görüşmeler yapılmıştır. Bu gözlem ve görüşmelere ait bilgiler ile muhasebe verileri birlikte değerlendirilerek uygulama gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, her iki sistemin de bir tekstil işletmesinde uygulanabileceği; ZEFTM yönteminin FTM yöntemine göre daha doğru maliyet bilgisi sunduğu ve birim mamul maliyetlerinin de değiştiği tespit edilmiştir. Bu durumun temel nedeni, ZEFTM yönteminin, işletmenin atıl kapasite maliyetlerini hesaplaması ve birim mamul maliyetlerine yansıtmasıdır. Dolayısıyla, atıl kapasitede çalışmış bir işletmenin birim mamul maliyetleri, ZEFTM yönteminde FTM yöntemine göre daha düşük hesaplanmaktadır.

Yer hizmetleri firmalarında maliyet muhasebesi sistemi: Bir uygulama örneği

Havacılık sektörünün en önemli paydaşı olan havayolu firmalarının hava araçlarına, havalimanına varışından ve havalimanından ayrılışına kadar gerekli olan hizmetlerin verilmesini sağlayan yer hizmetleri firmaları havacılık sektörünün değişmez parçalarından biridir. Maliyetlerin kontrol altında tutulması tüm sektörlerde olduğu gibi yer hizmetleri sektöründe de büyük önem taşımaktadır. İşletmelerin maliyetlerini doğru bir şekilde hesaplamaları alınacak olan yönetim kararlarını da etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı; yer hizmetleri firmalarında, havayolu firmalarına verilen hizmet sırasında ortaya çıkan maliyetler üzerine araştırmalar yaparak sektöre katkıda bulunmaktır.

Üretim işletmelerinde safha maliyet yönteminin önemi: Muğla ilinde arıcılık sektörü üzerine bir uygulama

Muhasebe, işletmelerin en önemli fonksiyonlarından biridir. İşletmelerin objektif belgelere göre gerçekleştirilen işlemlerinin kayıt altına alınması, sınıflandırılması ve özetlenmesini sağlar. Doğru bir muhasebe sistemine sahip olmak işletmelerin geleceği açısından oldukça önemlidir. Üretim işletmelerinde işletmenin işlevine uygun olarak seçilmiş maliyet muhasebesi, işletmelerin maliyetleri ile ilgili doğru ve güvenilir bilginin sağlıklı bir şekilde ortaya konmasını sağlayacaktır. Maliyet yöntemlerinin doğru şekilde belirlenmesi ve sağlıklı bir şekilde ortaya konulması günümüzde üretim işletmelerinde büyük sorunlar teşkil etmektedir. Bu çalışmanın amacı; üretim işletmelerinde kullanılan maliyet yöntemlerinin çeşitli yönleriyle tartışılmasıdır. Çalışmanın amacı, temel petek sektörünün üretim ve maliyet yapısını ortaya koyarak, örnek işletme için en ideal maliyet yöntemi ile birim maliyeti hesaplayabilmektir. Bu amaçla gelişmekte olan bir sektör olan arıcılık ürünleri, balmumu ve temel petek ürünlerinin üretimini yapan sektörün yapısını ortaya koyarak, maliyetlerin doğru bir biçimde tespit edilmesi ve doğru kararlar alınması için gerekli olan safha maliyet sisteminin, Muğla'da faaliyet gösteren XYZ üretim işletmesinde nasıl uygulanacağı anlatılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Maliyet Muhasebesi, Maliyet Yöntemleri, Safha Maliyet Yöntemi, Arıcılık, Temel Petek

Hedef maliyetleme açısından muhasebe bilgi sistemine ilişkin bir model önerisi ve bir işletme uygulaması

Bu çalışma, hedef maliyetleme açısından muhasebe bilgi sistemine ilişkin bir model önerisi koymak ve bu modelin işletme uygulamasının analiz edilmesine yöneliktir. Ayrıca, konuyla ilgili olması yönüyle, maliyet yönetimi, maliyet yönetim sistemleri ve çağdaş maliyet sistemleri de açıklanmış bulunmaktadır. Bunların yanında, çalışmanın esasını oluşturması açısından hedef maliyetleme ile muhasebe bilgi sistemi detaylı olarak incelenmiş ve bu iki konunun bütünleştirilmesi neticesinde de bir model önerisi ortaya konulmuştur. Çalışma, 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci ve ikinci bölüm teorik kısım olup üçüncü bölümde bilgi sistemi modeli ortaya konulmuş ve ardından bu modelin işletme uygulaması yapılmış ve uygulamanın sonuçları analiz edilerek öneriler ifade edilmiştir.

Yeni mamul geliştirme kararlarında mamul yaşam seyri maliyetleme yaklaşımı ve bir örnek işletme uygulaması

İşletmeler rekabet avantajı sağlamak ve pazarda lider konuma gelmek için yenilikler yapmalı ve değişen koşullara uyum sağlamalıdır. İşletme sürdürülebilirliği için mamul geliştirme oldukça önemli bir kavramdır. İşletmelerin değişen çevre şartlarına adapte olabilmeleri hususunda yeni mamul geliştirme faaliyetleri stratejik öneme sahiptir. Tıpkı insanlar gibi mamullerinde belirli ömürleri vardır. Mamuller geliştirilmekte, üretilmekte, pazara sunulmakta ve yaşam seyirlerini tamamlamaktadırlar. Günümüzün gelişen teknolojisi ile mamul yaşam seyirlerinin oldukça kısalması, işletmeleri sürekli olarak yeni mamul geliştirmeye zorlamaktadır. Yeni mamul geliştirme faaliyetlerinin kısa aralıklarla gerçekleştirildiği üretim ortamında mamul alternatiflerini değerlendirebilmek için bir takım yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmada, yeni mamul geliştirme faaliyetlerine bağlı olarak, mamul yaşam seyri maliyetleme yaklaşımının karar verme aracı olarak kullanımı gösterilmeye çalışılmıştır. İmalat sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin verilerinden yararlanılarak hazırlanan uygulamada, elde edilen sonuçlar Başabaş analizleriyle desteklenerek, yaklaşımın uygulaması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, mamul yaşam seyri maliyetleme yaklaşımı için en yararlı stratejik maliyet yönetimi aracı olan faaliyet tabanlı maliyetleme ile sürece destek sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Mamul Yaşam Seyri Maliyetleme, Yeni Mamul Geliştirme, Stratejik Maliyet Yönetimi

Genel üretim giderlerinin dağıtım problemleri ve faaliyete dayalı maliyet yönetimi uygulamaları