Fârâbî, İbn Sînâ ve İbn Rüşd'e göre nefsin güçleri ve ahlâk ilişkisi

İslam filozofları insan nefsi ve ahlâk konularında pek çok görüş ortaya koymuştur. Konusu itibariyle nefs, nefsin güçleri ve bu güçlerin ahlâka etkilerini kapsayan bu çalışmanın amacı, insan nefsinin sahip olduğu güçlerin ahlâk üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Genel olarak nefsin güçleri özelde ise aklın, ahlâkın oluşumunu ne şekilde etkilediği, tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışma, üç bölümden oluşmakta olup ilk bölümde Fârâbî'nin (ö. 339/950) nefsin güçleri ve bu güçlerin ahlâka etkilerine dair görüşleri incelenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise ilk bölümdeki konu sıralaması gözetilerek İbn Sînâ (ö. 428/1037) ve İbn Rüşd'ün (ö. 595/1198) görüşlerine yer verilmiştir. İnsan nefsinin hayvan ve bitkilerle ortak olan birtakım güçleri bulunmakla birlikte konumuz açısından bizim için önem arz eden güç, onu bitki ve hayvanlardan farklı kılarak üstün bir konuma yükselten akıl gücüdür. Netice itibariyle akıl gücünün, ahlâkın güzel ya da kötü oluşunda birincil etken olduğu ve insanın akıl gücünü etkin bir şekilde kullanmasıyla diğer güçlere yön verebildiği ölçüde ahlâkî davranışlar sergilediği ortaya çıkmaktadır. Böylelikle, çalışmamız boyunca ahlâkın güzelleşmesi için insanın, nefsin güçlerini ve bilhassa onu diğer varlıklardan üstün kılan aklını nasıl kullanması gerektiğini ortaya koymayı hedefledik.