Farabi'nin dilbilim kuramı: Chomsky ile karşılaştırmalı bir çalışma

Binlerce yıldır, insan dilinin kökeninin araştırılması, insan bilimleriyle ilgilenen herkes için bir arayış olmuştur. Dilbilim, birbiriyle ilişkili araştırma alanları ile filozoflar ve dilbilimciler arasında tartışmaları başlatan çalışmalar için zengin bir alan olmaya devam etmektedir. Müslüman Türk filozofu; Abu Nasr Al Farabi (260-339 H) ve çağdaş Amerikan Dilbilimci Noam Chomsky (1928-) bu alanda önde gelen isimlerdendir. Bu çalışma her ikisinin de dilbilim alanındaki çalışmalarını ve katkılarını karşılaştırmalı bir şekilde ele almaktadır. Çalışmamız, Farabi'de temsil edilen İslam Felsefesi perspektifinden insan dilinin kökenine değiniyor. Çalışma bir Giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tez konusunun önemi, tezin sorguladığı hipotez ve araştırma boyunca kullanılan teknikler hakkında bilgi vermeyi amaçladık. Birinci bölümde, Farabi'nin insan dili 'Lisan' alanına değerli katkılarını ve bunun 'Mantık' ile ilişkisini araştırmaya çalıştık. Farabi'nin bilimlerin, dilin ve mantığın sınıflandırılması ve tüm insan dillerinde evrensel bir gramere sahip olma olasılığı üzerine çalışmaları incelenmiştir. İkinci bölümde, Chomsky'nin çalışması dikkatle incelenmiş, özellikle insan dillerinin doğuştanlığına dair görüşlerini de destekleyen Evrensel Dilbilgisi / Universal Grammar (UG) üzerine çalışması üzerinde durulmuştur. Bu teori lehine ve aleyhine olan tartışmalar, objektif bir değerlendirme sunmak adına bölümün son kısmında genel değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Üçüncü bölüm, görünüşte birbirinden oldukça uzak, ancak daha yakından bakıldığında birbiriyle çok yakından ilgili iki filozof arasındaki gizli bağı bulmaya çalışıyor. Bu çabanın temel bulguları bu bölümün sonuç satırlarında verilmiştir. Çalışma hem Doğu hem de Batı perspektiflerini, edebiyatlarını ve iki kültürden felsefi ve dil teorilerini birleştirmeye çalışmaktadır. Tüm çalışmamız boyunca, araştırmanın kapsamını ve kaynaklarını genişletmek için Arapça, İngilizce ve Türkçe dillerinin hepsinden yararlanmaya gayret ettik. Anahtar Kelimeler: Dil, İslam Felsefesi, Dilbilim, Farabi, Chomsky, Evrensel Dilbilgisi, Mantık