Farklı arazi kullanımlarında infiltrasyon hızı ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi

İnfiltrasyon araştırmalarında en iyi performansın sağlandığı tüm koşullar için en etkili faktörler toprak özellikleri ve arazi kulanım türüdür. Toprak infiltrasyon kapasitesi önemli bir parametredir ve aynı zamanda toprak kalitesi ve toprak verimliliğinin iyi bir göstergesidir. Bu nedenle farklı arazi kullanım altındaki topraklar için infiltrasyon özelliklerinin ayrıntılı bir şekilde anlaşılması gerekir. Bu çalışmada, bazı farklı arazi kullanımı altındaki toprakların infiltrasyon hızı ile temel toprak özellikleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Ankara ili Çubuk ilçesi sınırları içinde kalan 3 farklı bölgeden (mera, nadas ve meyve bahçesi) GPS ile belirlenen 30 noktadan bozulmuş ve bozulmamış toprak örnekleri alınmıştır. Bozulmamış toprak örneklerinde infiltrasyon hızı (Minidisk infiltrometre ile) ve hacim ağırlığı ölçülmüş, hidrolik iletkenlik ve sorptivite değerleri infiltrasyon ölçümlerinden elde edilmiştir. Bozulmuş toprak örneklerinde temel fiziksel ve kimyasal toprak analizleri ile morfolojik tanımlamalar yapılmıştır. Ölçüm sonuçlarına göre en yüksek ortalama infiltrasyon hızı değerleri meyve bahçesi örneklerinde, en düşük değerler ise mera alanından alınan örneklerde kaydedilmiştir. Farklı arazi kullanımlarında ölçülen toprak değişkenleri ile infiltrasyon hızı arasındaki ilişkileri değerlendirmek için korelasyon analizi, tek yönlü ANOVA ve faktör analizleri kullanılmıştır. İnfiltrasyon hızı sırasıyla merada sorptivite (0,72), nadasta kum (0,69) ve meyve bahçesinde hidrolik iletkenlik (0,86) özellikleri ile en yüksek korelasyonu göstermiştir. Ortalama infiltrasyon hızları bu topraklarda farklı bulunmuştur. Ayrıca farklı arazi kullanımlarındaki infiltrasyon hızları farklı toprak değişkenleri ile aynı faktörlere yüklenmiştir. Farklı arazi yönetimi uygulamaları nedeniyle, arazi kullanımı ve arazi yönetimi değişikliklerinin tarımsal faaliyetlerde olabilecek etkilerinin doğru bir şekilde değerlendirilebilmesi için bu tür ek ölçümlerin yapılması gerekir.