Farklı kromozomlara (XX ve XY) sahip erkek gökkuşağı (Oncorhynchus mykiss) spermlerinin dölleme kalitesi

Hızla artan dünya nüfusu ve teknolojik gelişmelerdeki artışa paralel olarak çevre kirliliği ve ekolojik sorunların artması hayvansal protein kaynaklarının azalmasına neden olmaktadır. Bu sorunlar birim alandan daha fazla hayvansal protein elde edilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu noktada su ürünleri yetiştiriciliği ön plana çıkmaktadır. Yetiştiricilikte verimi artırmaya yönelik çalışmalar son yıllarda oldukça önem kazanmıştır. Özellikle bu yönde yapılan biyoteknolojik çalışmalar büyük öneme sahiptir. Bu çalışmalar arasında ıslah araştırmaları her zaman birinci sırada gelmektedir. Bu çalışmada, XX ve XY kromozomlarına sahip erkek gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) spermlerinin dölleme kalitesi tespit edildi. Bu amaçla, sperma kalitesi (sperma hacmi, sperm yoğunluğu, hareketlilik oranı, hareketlilik süresi, pH ve toplam sperm sayısı), gonadosomatik indeks değeri ile birlikte iki spermanın yumurtayı dölleme oranları incelendi. Ayrıca, bu spermlerle döllenen yumurtaların döllenme, gözlenme, larva çıkış oranları ile larva çıkış süreleri belirlendi.Denemede, ortalama ağırlıkları 1550±50 g olan 3 yaşındaki XY kromozomlu (normal) erkek ve 3 yaşındaki 1470±35 g ağırlığında olan XX kromozomlu (dönüştürülmüş) erkek balıklar ile 4 yaşındaki ve ortalama ağırlığı, 2685±55 g olan dişi damızlık balıklar kullanıldı. Bu dişi balıkların mutlak ve nispi yumurta verimliliklerine ait ortalama değerler sırasıyla 4730±50 ve 2156±18 adet olarak hesaplandı. Bu yumurtalar spermlerin dölleme kalitesinin belirlenmesinde kullanıldı. Çalışmada, incelenen sperm kalite parametreleri (sperma hacmi, spermin yoğunluğu, ilk hareketlilik oranı, hareketlilik süresi ve toplam sperm sayısı), döllenen yumurtalarda döllenme, gözlenme ve larva çıkış oranları bakımından en iyi sonuçlar XX kromozomlu balık spermlerinden elde edildi (P<0,05). Aynı zamanda, XX kromozomlu balıkların gonadosomatik indeks değerlerinin, XY kromozomlu balıklarınkine göre önemli derecede yüksek olduğu (P<0,01) belirlendi. Bununla birlikte, yumurtanın gözlenme süresi ve larva çıkış süresine ait farklılıklar önemsiz (P>0,05) bulundu.Bu çalışmada, alabalık üretiminde XX kromozomlu sperm ile döllemenin XY kromozomlu sperm ile döllemeden daha verimli olduğu açıkça görülmüştür. XX kromozomlu olan damızlık erkek gökkuşağı alabalıklarının ülke genelinde üretimde kullanılması durumunda; verimlilik artacak, daha yüksek sayı ve kalitede yavru elde edilebilecektir.Anahtar Kelimeler: Gökkuşağı Alabalığı, Damızlık, Dölleme, Kalite, Kromozom, Sperm.