Farklı yöntemlerle kurutulmuş kayısıların (Prunus armeniaca L.)biyoaktif özelliklerinin karşılaştırılması

FARKLI YÖNTEMLERLE KURUTULMUŞ KAYISILARIN (Prunus armeniaca L.) BİYOAKTİF ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Fatma Yılmaz Yüksek Lisans, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Aysun ŞENER GEDÜK Eylül 2022, 64 sayfa Bu çalışmada farklı yöntemlerle kurutulmuş kayısıların (Prunus armeniaca L.), toplam antioksidan miktarı, toplam fenolik miktarı, antibakteriyel aktivite, α- amilaz ve α-glikozidaz üzerine inhibisyon etkisi incelenmiştir. Farklı çözgenler (metanol, etanol ve hekzan) ile elde edilen gün kurusu meyve özütlerinin toplam fenolik miktarı gallik asite eşdeğer olarak 0.09 – 0.02 mg/mL arasındayken, kükürtlü kuru kayısı meyve özütlerinin gallik asite eşdeğer olarak toplam fenol miktarı 0.04-0.02 mg/mL arasında değişmiştir. Toplam fenol madde miktarı her iki meyvede en yüksek metanol özütünde bulunmuştur. DPPH yöntemine göre gün kurusu özütlerinin antioksidan aktivitesi, 1.10-0.23 mM TE/ mL ekstrakt arasında değişirken, kükürtlü kuru kayısı meyve özütlerinin 1.20-0.22 mM TE/ mL arasında değişmiştir. FRAP yönteminde ise indirgeme gücü kapasitesi gün kurusu meyvesinde 1.37- 0.05 mM TE/ mL ekstrat, kükürtlü kayısı meyvesinde ise 1.40-0.03 mM TE/ mL arasında değişmiştir. Sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde gün kurusu ve kükürtlü kuru kayısının toplam fenolik miktarı ve antioksidan kapasitesi arasındaki fark çok düşük olup sonuçlar birbirlerine çok yakındır. Fakat toplam fenolik madde miktarı açısından gün kurusu meyvesi daha yüksek potansiyele sahipken, antioksidan kapasitesi bakımından kükürtlü kuru kayısı daha yüksek bir potansiyel sergilemiştir. α-glikozidaz inhibisyonu gün kurusu meyve özütünde IC50 cinsinden 2.20-1.54 g/mL arasında farklılık gösterirken, kükürtlü kuru kayısı meyve özütünde 2.52-1.26 g/ml arasında değişmiştir. α-amilaz inhibisyonu ise gün kurusu meyve özütünde IC50: 0.074-0.064 g/mL arasında, kükürtlü kuru kayısı meyve özütünde IC50: 0.084-0.066 g/mL arasında değişmiştir. Her iki meyvede de α-amilaz ve α- glikozidazı inhibe etmede en etkili metanollü özüt bulunmuş olup, heekzan özütü α-glikozidaz ve α-amilaz enzimini inhibe edememiştir. Gün kurusu meyvesinde metanol ve etanol özütleri Escherichia coli'ye karşı sırasıyla 4.3±0.12 mm ve 5.2±0.08 mm antibakteriyel etki gösterirken, Staphylococcus aureus'a karşı sırasıyla 2.4±0.16 mm ve 3.5±0.29 mm olmuştur. Kükürtlü kuru kayısı meyvesinin metanol ve etanol özütleri E. coli‟ye karşı sırasıyla 3.2 ± 0.08 mm ve 3.8 ± 0.08 mm antibakteriyel etki gösterirken, S.aureus'a karşı sırasıyla 1.5 ± 0.08 mm ve 2.5 ± 0.12 mm antibakteriyel etki göstermiştir. Anahtar kelimeler: Gün kurusu ve kükürtlü kuru kayısı, antioksidan aktivite, toplam fenol, α-glikozidaz ve α-amilaz inhibisyonu, antimikrobiyal aktivite