Fazlullah Moral'in Erzurum Kongresi'ndeki rolü ve tarih literatürüne katkıları

Mondros Ateşkes Antlaşması Doğu vilayetlerini işgale açık bir hale getiriyor, Ermeni devletine yurt sağlama amacı taşıyordu. Bu durum karşısında Vilâyât-ı Şarki-ye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti kuruldu. Altı Doğu Vilayetinde şubeleri açıldı. Erzurum Kongresi'ne yaklaşık 56 delege katılmış olup Sivas vilayeti bu kong-rede 13 delege ile temsil edilmiştir. Erzurum Kongresi'nde görev yapan Sivas vilayeti merkez sancağının iki delegesinden biri olan Fazlullah Moral'in yazdığı "Erzurum Kongresi Anıları" ekseninde, "Erzurum Kongresi Tutanakları" ve Kongre dönemine ait tarihi belgeler incelenerek bilimlik bir karşılaştırma ortaya konmuştur. Fazlullah Moral'in anıları içinde, diğer kaynaklarda hiç değinilmemiş konulara da yer verilmiş-tir. Sivas Merkez delegelerinin seçilme şekli, Mustafa Kemal Paşa'nın üniforma soru-nu, Erzurum Kongresi sürerken Mustafa Kemal Paşa ile yapılan özel görüşmede yaşa-nanlar, delegeleri yolcu ederken Mustafa Kemal Paşa'nın Sivas merkez delegelerin-den istekleri, Sivas'a erken gelmiş olan delegelerle Fazlullah Moral arasındaki görüş-meler vb. konular tarih literatürüne yeni bilgiler kazandıracak niteliktedir. Bu tespitle-rin değerlendirilerek gün ışığına çıkarılması, çalışmamızın temel yaklaşımı olmuştur. Anahtar Kelimeler: Fazlullah Moral, Erzurum Kongresi, Vilayat-ı Sitte, Kongre Tutanakları