Febril nötropenik hastalarda gelişen akciğer enfeksiyonlarında fungal etkenlerin yeri, klinik ve mikrobiyolojik özellikleri

Amaç: Nötropenik hastalarda akciğer enfeksiyonları önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Etkenler arasında fungal ajanların sıklığı giderek artmaktadır. Fungal pnömoniler hızlı ilerleyen enfeksiyonlar olup erken tanı ve tedavi önemlidir. Bu hasta grubunda uygulanan ampirik tedavi protokolü, invaziv işlemlerin yapılamayışı, tanısal yaklaşımların eksikliği doğru tkenin tespitini zorlaştırmaktadır. Özgül antimikrobiyal ve antifungal tedavilerin verilememesi, gereksiz ve uzun süreli tedavilerin uygulanması zaman, maliyet artışı, ilaç yan etkileri ve morbiditede artış gibi sorunları beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada febril nötropenik hastalarda akciğer enfeksiyonlarında fungal etkenlerin neler olduğu, klinik ve mikrobiyolojik özelliklerinin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Kasım 2015-Şubat 2017 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Hematoloji ve Onkoloji kliniklerinde takip edilen febril nötropenik akciğer bulguları olan 72 hastadan 77 serum, 28 bronkoalveolar lavaj (BAL) örneği alındı. Prospektif olarak hastaların klinik bulguları ve laboratuvar verileri izlendi. Serum ve BAL örneklerine kültür, direk inceleme, galaktomannan antijen testi, Aspergillus fumigatus ve Pneumocystis jirovecii "Real-time" polimeraz zincir reaksiyon testi uygulandı. Hastalar Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi organizasyonu ile Mikoz Çalışma Grubu'nun hazırlamış olduğu (EORTC-MSG) kriterlere göre kesin (kanıtlı), yüksek olası, şüpheli invaziv fungal enfeksiyon (İFİ) ve invaziv fungal enfeksiyon olmayan (Non-İFİ) olarak sınıflandırıldı. SPSS versiyon 19.0 programı ile GM antijen test, "Real-time" PCR testlerinin duyarlılık ve özgüllükleri hesaplandı, İFİ gelişimi ile mortalite ve mortaliteye etkili risk faktörleri arasındaki ilişki analiz edildi. Bulgular: BAL Aspergillus fumigatus "Real-time" PCR testinin duyarlılığı BAL'da seruma göre daha yüksek bulundu. BAL Aspergillus fumigatus "Real-time" PCR testinin duyarlılığı ayrıca serum galaktomannan ve cut-off 0,5 ng/ml alındığında BAL galaktomannan'dan daha yüksek çıktı. Ancak PCR testinin özgüllüğü % 14,3 gibi oldukça düşük bulundu. Pneumocystis jirovecii sadece bir hastanın serumunda pozitif saptandı. Hastalara uygulanan kemoterapi rejimleri, kullandıkları antifungal tedavi, nötropeni düzeyi, altta yatan hastalığı gibi faktörlerin İFİ gelişimi üzerine etkisinin bulunmadığı, 'halo belirtisi' dışındaki tüm akciğer bulgularının enfeksiyon için ayırt edici olmadığı (p:0.016) ve tanısal işlemler öncesi antifungal kullanımının serum galaktomannan seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı düşüşe yol açtığı bulundu (p:0.024). Sonuç: Yetmiş iki hastanın yetmiş yedi atağının akciğer bulguları ile irdelendiği çalışmamızda hastaların 50'sinde enfeksiyon bulgusu saptandı ve EORTC/MSG tanımına göre hastaların 34'ü yüksek olası ve kanıtlı İFİ (% 44) olarak sınıflandırıldı. Kanıtlı enfeksiyonun az, yüksek olası İFİ olgularının sayısının fazla olmasının kanıtların elde edilmesindeki güçlükten kaynaklandığı düşünüldü. İnvaziv pulmoner aspergilloz tanısında galaktomannan ile PCR testinin birlikte kullanımının tek başlarına kullanımlarından daha yüksek özgüllük ve duyarlılık sağlayacağı kanısına varıldı.