Femur proksimal kırığı ile başvuran yaşlı hastaların dexa değerlerinin kırık üzerine etkisi

Amaç: Bu çalışmada, kliniğimize başvurmuş ileri yaş femur proksimal kırığı olan hastaların kemik mineral yoğunluğunun, yine hastanemizde osteoporoz ön tanısı ile kemik mineral yoğunluğu ölçümü yapılmış hastaların değerleri karşılaştırılıp kırık üzerine etkisini incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışma, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'nde 01.01.2022 ile 25.10.2023 tarihleri arasında osteoporoz ön tanısı ile DEXA çekilen ve femur proksimal kırığı tanısı ile tedavi edilen yaşlı hastaları incelemek amacıyla planlanmıştır. Etik onayı alındıktan sonra, hastalar kırık mevcudiyetine göre iki gruba ayrıldı: Grup 1; femur proksimal kırığı ile başvuran DEXA çekilen yaşlı hastalar, Grup 2; kırık gelişmeyen osteoporoz ön tanısı ile DEXA çekilen hastalar. Hastalara rutin poliklinik kontrollerinde ek laboratuvar ve görüntüleme çalışması yapılmamıştır. Bulgular: Çalışmamıza 2484 hasta alındı. Hastalardan 440 tanesi femur proksimal kırığı ile başvurmuştu yaş ortalamaları 71,11±8,07 yıl idi. Bu hastalardan 228 hasta kadın, 212 hasta da erkekti. Kırıkla başvuran kadınların yaş ortalaması 72,30±7,79 yıl idi. Kırıkla başvuran erkeklerin yaş ortalaması 69,83±8,24 yıl idi. Hastaların 2044'ü kırığı olmayıp osteoporoz ön tanısı ile DEXA çekilen hastalardı. Yaş ortalamaları 70,45±5,94 yıl idi. Bu hastaların 1396'sı kadın 648'i erkekti. Kadınların yaş ortalaması 71,07±5,72, erkeklerin yaş ortalaması 69,12±6,19 yıl idi. Femur proksimal kırıkla başvuran hastaların DEXA değerlerinden spine, boyun, trokanterik, intertrokanterik, total ve ward's T-skorları kontrol grubunun değerlerinden yüksek bulundu (spine için p=0,017, diğer her biri için p=0,000). ROC analizleri yapıldı. Spine, boyun, trokanterik, intertrokanterik, total ve ward's T-skor değerlerinin kırık gelişmesini tahmin edebilme özelliği sırasıyla eğri altında kalan alan 0,547, 0,733, 0,751, 0,793, 0,79 ve 0,658 cut-off değeri -2,15, -2,05, -1,55, -0,95, -1,05 ve -1,95, hassasiyet %56, %69, %71, %73, %72 ve %62 özgüllük %52, %68, %70, %71, %72 ve %63 olarak hesaplandı. Femur proksimal kırığı olan kadınların oluşturduğu grup ve kontrol grubunun kadın hastaları arasında spine T-skor değerleri karşılaştırıldığında anlamsız bulundu (p=0,213). Boyun, trokanterik, intertrokanterik, total ve ward's T-skor değerleri İse yüksek derecede anlamlı bulundu (her biri için p=0,000). ROC analizleri yapıldı. Spine, boyun, trokanterik, intertrokanterik, total ve ward's T-skor değerlerinin kırık gelişmesini tahmin edebilme özelliği sırasıyla eğri altında kalan alan 0,539, 0,755, 0,781, 0,765, 0,786 ve 0,681 cut-off değeri -2,25, -2,15, -1,55, -0,85, -0,95 ve -2,05 duyarlılık %56, %70, %73, %70, %72 ve %63 özgüllük %52, %70, %73, %65, %69 ve %66 olarak hesaplandı. Femur proksimal kırığı olan erkeklerin oluşturduğu grup ve kontrol grubunun erkek hastaları arasında spine T-skor, boyun, trokanterik, intertrokanterik, total ve ward's T-skor değerleri karşılaştırıldığında yüksek derecede anlamlı bulunuldu (her biri için p=0,000). ROC analizleri yapıldı. Spine, boyun, trokanterik, intertrokanterik, total ve ward's T-skor değerlerinin kırık gelişmesini tahmin edebilme özelliği sırasıyla eğri altında kalan alan 0,606, 0,720, 0,706, 0,831, 0,793 ve 0,647 cut-off değeri -1,75,-1,75, -1,65, -1,05, -1,15 ve -1,75, duyarlılık %56, %67, %67, %79, %73 ve %64, özgüllük %53, %62, %67, %79, %75 ve %58 olarak hesaplandı. Sonuç: Klinisyenler hastanın en küçük T-skorunu baz alarak tanı, tedavi ve takibini yapmaktadır. Çalışmamızda DEXA' da en küçük değer olmamasına rağmen bazı değerlerin kırık riski belirleme açısından çok daha anlamlı, hassas ve özgül olduğu görüldü. Bu değerlerin kullanılması hastalığın tanı, tedavi ve takibinde daha çok yararlı olabileceği düşünülebilir. Ayrıca hassasiyeti ve özgüllüğü yüksek bulunan DEXA değerlerinin tek başına veya FRAX skorunda kullanılan boyun T-skor değeri yerine kullanılması halinde kırık risk tahminini iyileştireceği düşünülebilir. Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, DEXA, Proksimal femur kırıkları