Fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri ile biyoçeşitlilik okuryazarlığı arasındaki ilişki

Günümüzde çevre kirliliği ile birlikte biyoçeşitlilik kaybı da artmaktadır. Biyoçeşitlilik kaybını anlamada biyoçeşitlilik okuryazarlığı önem kazanmaktadır. Biyoçeşitlilik okuryazarlığında, edinilen bilginin anlamlandırılmasında eleştirel düşünme önemli bir yere sahip olan faktörlerden biridir. Bu araştırmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri ve biyoçeşitlilik okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi inceleme amaçlanmıştır. Araştırmada, Ege Bölgesinde bulunan 5 farklı üniversitede öğrenim gören 224 fen bilgisi öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada karşılaştırmalı nedensel ve ilişkisel araştırma yöntemleri birlikte işe koşulmuştur. Verileri toplamada Yoldaş [30] tarafından geliştirilen ve Cronbach Alpha güvenirliği 0,87 olan Eleştirel Düşünme Becerileri Ölçeği (EDBÖ) ve Gürbüz ve ark. [109] tarafından geliştirilen ve Cronbach Alpha güvenirliği 0,85 olan Biyoçeşitlilik Okuryazarlığı Ölçeği (BOÖ) kullanılmış olup, verilerin analizi SPSS 15. programında yapılmıştır. EDBÖ, eleştirel düşünmede hassasiyet, eleştirel düşünmede bilinç, eleştirel düşünmede empati, eleştirel düşünmede kabullenme, eleştirel düşünmede varsayımlar, eleştirel düşünmede sağduyu ve medyaya yönelik eleştirel düşünme becerileri olmak üzere 7 faktörden oluşmaktadır. BOÖ, biyoçeşitlilik tehdit unsurları, biyoçeşitlilik kavramı ve biyoçeşitlilik önemi olmak üzere 3 faktörden oluşmaktadır. Araştırmada verilerin analizinde bağımsız örneklemli t-testi, ANOVA tek yönlü faktör analizi, korelasyon analizi, basit doğrusal regresyon analizi ve ölçeklerin faktörleri arasındaki ilişkiyi araştırmak için kanonik korelasyon analizi yapılmıştır. Çalışma sonucunda, öğretmen adaylarının cinsiyet değişkenine bağlı eleştirel düşünme becerilerinde anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri ve biyoçeşitlilik okuryazarlığı arasında pozitif yönde düşük ve anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri, biyoçeşitlilik okuryazarlığını anlamlı bir şekilde yordadığı ve varyansın %5,1'ini açıkladığı yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonucunda tespit edilmiştir. EDBÖ "Eleştirel Düşünmede Empati" faktörü ile BOÖ "Biyoçeşitlilik Kavramı" faktörü arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu yapılan kanonik korelasyon analizi sonucunda tespit edilmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerilerinde, yaş ve sınıf değişkenleri açısından anlamlı bir farklılığın olmadığı gözlenmiştir. Öğretmen adaylarının biyoçeşitlilik okuryazarlığında, cinsiyet, yaş ve sınıf değişkenleri açısından anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir.