Fen bilgisi öğretmen adaylarının ve sınıf öğretmen adaylarının bilimin doğası hakkındaki görüşlerinin incelenmesi

Bu çalışmada Fen bilgisi ve sınıf öğretmenliği adaylarının bilimin doğası hakkında bilim insanının karakteristik özellikleri, bilimsel bilginin sosyal yapısı, bilimsel bilginin doğası konularında görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmaya Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesinin son sınıfında okuyan fen bilgisi ve sınıf öğretmen adayları katılmıştır (80 fen bilgisi, 61 sınıf öğretmenliği). Araştırma 2008-2009 eğitim öğretim yılının bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Bilimin doğası hakkındaki görüşleri belirlemek için Aikenhead, Fleming ve Ryan (1989) tarafından geliştirilen ?Bilimin Doğası Hakkında Görüşler? (VOSTS) anketi kullanılmıştır. Bilim (1 soru), Bilim insanının karakteristik özelliği 5 soru, bilimsel bilginin sosyal yapısı (5 soru), bilimsel bilginin doğası (11 soru) konularını içeren 22 soru bu araştırma için seçilerek Türkçe'ye adapte edilmiştir. Öğretmen adaylarının bilimin doğası hakkındaki görüşlerini daha detaylı incelemek için 10 fen bilgisi, 8 sınıf öğretmen adayıyla görüşmeler yapılmıştır.Çalışmanın sonucunda öğretmen adaylarının bilimin doğası konusunda kavram yanılgılarına sahip oldukları bulunmuştur. Öğretmen adayları bilimsel kararlar, bilimin öznelliği, bilimsel modellerin doğası, hipotez, teori ve kanunlar arasındaki ilişki ve bilimsel yöntem konularında geleneksel (yetersiz) görüş belirtirken bilim insanının kişisel özellikleri, bilimsel bilginin geçiciliği ve araştırmalar için bilimsel yaklaşım konularında çağdaş (gerçekçi) görüş belirttikleri görülmüştür. Genel olarak bakıldığında fen bilgisi öğretmen adayları sınıf öğretmen adaylarından daha gerçekçi görüş belirttiği görülmüştür.Öğretmen adaylarının bölümlerine göre verdikleri cevapların ki-kare analizinde bilim insanlarının sosyal yaşantısı, bilimsel sürece ve ürüne cinsiyetin etkisi, sınıflamanın doğası, hipotezler, teoriler ve kanunlar konusunda fen bilgisi öğretmen adaylarının sınıf öğretmenliği adaylarına göre gerçekçi bakış açısına sahip olduğu bulunmuştur. Öğretmen adaylarının mezun oldukları alanlara göre verdikleri cevapların khi-kare analizinde sınıflamanın doğası, bilimsel bilginin geçiciliği ve mantıksal akıl yürütme konularında sayısal alandan mezun olan öğretmen adayları lehine görüşler arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Cinsiyetlerine göre yapılan khi-kare analizinde erkek sınıf öğretmen adaylarının bilimin tanımı, bilimsel bilgi ve tekniğe ulusun etkisi, bilimsel bilginin geçiciliği, araştırmalar için bilimsel yaklaşım konusunda bayanlara göre daha geleneksel görüşlere sahip oldukları tespit edilmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının cinsiyete göre görüşleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Öğretmen adaylarıyla yapılan görüşmelerde yukarıdaki bulguları destekleyen görüşler belirlenmiştir.