Fen bilimleri eğitimde eğitsel robotik kullanımına yönelik lisansüstü tezlerin incelenmesi: Bir içerik analiz çalışması

Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki fen bilimleri eğitiminde eğitsel robotik uygulamalarla ilgili yapılan lisansüstü tezleri kapsamlı bir şekilde incelemektir. Araştırmada tematik içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Veriler YÖK Ulusal Tez Merkezi incelenerek, 2012-2024 yılları arasında yayınlanan 4'ü doktora ve 36'sı yüksek lisans tezi olmak üzere toplam 40 tezden elde edilmiştir. Araştırmada tezler genel özellikler (türü ve yılı, araştırmacıların ve danışmanların cinsiyeti) ve içerik özellikleri (amaçları, yöntemleri, konu alanı, robotik set ve yazılım dili, uygulama ortamı, öğretim yaklaşım/yöntem, entegre şekli, sonuç ve öneriler) bağlamında betimsel ve içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular, tema, kod ve frekans değerleriyle tablo haline getirilmiştir. İncelenen çalışmaların çoğu 2023 yılında yayımlanan yüksek lisans tezlerinden oluşmakta; araştırmacıların çoğu kadın, danışmanların ise erkek olduğu, yöntem olarak nicel araştırmanın tercih edildiği ve en çok test ile mülakatların veri toplama araçları olarak kullanıldığı görülmektedir. En yaygın çalışmalar genellikle 31-50 kişilik ortaokul örneklemiyle yürütülmüş, uygulama alanı olarak en çok fizik konuları tercih edilmiştir. Eğitsel robotik uygulamaların daha çok bilişsel ve duyuşsal beceriler üzerindeki etkileri araştırılırken psikomotor beceriler çok az ele alınmıştır. Ayrıca bu değişkenlerin cinsiyet değişken ile ilişkisine çok az değinilmiştir. Etkinlikler çoğunlukla araştırmacılar tarafından fen derslerine öğrenmeye dayalı tasarım yaklaşımıyla entegre edilmiş ve devlet okullarında Lego setleri ve blok tabanlı kodlama araçları kullanılarak yüz yüze uygulanmıştır. Ayrıca tez sonuçlarında eğitsel robotik uygulamaların özellikle bilişsel ve duyuşsal beceriler üzerine olumlu etkisi olduğunu daha çok vurguladığı ve bu becerilerin daha çok gelişmesi için eğitim politikalarının, öğretmen yetiştirme müfredatının ve öğretim materyallerinin tekrar yapılanması yönünde öneriler sunulduğu görülmektedir.