Fen bilimleri öğretim programında zor olarak algılanan konular, olası nedenleri ve öğretmen, öğrenci görüşleri

Bu çalışmada; ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri Öğretim Programındaki konulardan i) hangilerini zor olarak algıladıklarını tespit etmek, ii) zor olarak algılanan konuların öğretmen ve öğrencilere göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek iii) zor olarak algılanan konuların olası nedenlerini ortaya çıkarmak ve iv) tespit edilen zorlukların giderilmesine yönelik çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır. Çalışma 2016-2017 Bahar Yarıyılı'nda Bolu Merkez'deki 8 farklı ortaokulda öğrenim görmekte olan toplam 460 sekizinci sınıf öğrencisi ve bu okullarda görev yapan en az 5 yıllık deneyime sahip 34 fen bilimleri öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öğrencilerin zor olarak algıladıkları fen konularını belirlemek amacı ile ortaokul fen öğretim programı ve ilgili literatür taranarak hazırlanan "Fen Bilimleri Dersi Zor Konuları Belirleme Anketi" 8. sınıf öğrencilerine ve fen bilimleri öğretmenlerine uygulanmıştır. Elde edilen veriler zorluk belirleme formülü ve excel programı kullanılarak işlenmiş ve her konuya ait zorluk indeksleri belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde öğrencilerin ve öğretmenlerin fen konularını zor olarak algılama sebepleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla konuları zor olarak belirten öğrenci ve öğretmenler arasından seçilen 28 öğrenci ve 10 öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler yazılı hâle getirilmiş ve içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırma sonuçları i) öğrencilerin en fazla fiziksel olaylar öğrenme alanına ait konularda zorlandığını, ii) yedinci sınıf seviyesindeki konuların daha zor algılandığı, öğrenciler tarafından zor olarak algılanan konularla, öğretmenlerin öğrencileri için zor olarak algılandığını düşündükleri konular hususunda farklılıklar bulunduğunu göstermiştir. İlaveten, öğrencilerin tespit edilen konuları zor olarak algılamalarına; i) öğretmenlerin öğretim yöntem ve tekniklerinin yetersiz kalması, ii) demokratik sınıf ortamının olmaması, iii) terminolojinin ağırlıklı olarak kullanılması, iv) deney ve etkinliklere yer verilmemesi, v) ders araç ve gereçlerinin yeterli ve etkili kullanılmaması, vi) soyut kavramların varlığı, vii) sınıf seviyesinin üzerinde konuların olması, viii) matematik becerisi gerektiren konuların varlığı, ix) motivasyon eksikliği, sınıf ortamı ve çevrenin etkisi, x) derse ayrılan zamanın yetersiz gelmesi ve ön öğrenmelerdeki yanlışlıkların neden olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bu bulgular fen eğitimi literatüründeki benzer araştırma sonuçları ile karşılaştırılarak öneriler sunulmuştur.