Fen bilimleri öğretmenlerinin empati becerisi farkındalıkları ve derslerinde yer verme durumları

Bilimin ilerlemesiyle birlikte nitelikli insan gücüne olan ihtiyaç artmakta ve eğitimin niteliğinin arttırılması daha önemli bir hale gelmektedir. Değişen eğitim anlayışıyla birlikte bilgiyi doğrudan alan bireyler yerine çeşitli düşünme becerilerine sahip, araştıran, sorgulayan, üretebilen bireylerin yetiştirilmesi önem kazanmıştır. 21. yy becerilerinin önemli hale gelmesi Türkiye'deki öğretim programlarına yansımış ve öğrencilere kazandırılması hedeflenmiştir. Değişim ve gelişim gösteren yaşam ve topluma öğrencilerin etkili şekilde katılabilmeleri için iletişim becerilerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Öğrencilerin doğru şekilde iletişim kurabilmeleri için duygu ve düşüncelerini düzgünce ifade edebilmeleri, karşılarındaki kişinin duygu ve düşüncelerini doğru şekilde anlayabilmeleri önemlidir. Fen bilimleri öğretim programında öğrencilere kazandırılması hedeflenen niteliklerden biri de empati yapabilme becerisidir. Empati kurabilen bireyler çevrelerindeki bireylerle daha sağlıklı iletişim kurabilir, olaylara geniş bakış açısıyla bakarak yorumlayabilir ve diğer bireylerle problemlerini daha kolay çözebilirler. Öğretmenlerin öğrencilere bu beceriyi kazandırabilmesi, gelişimine destek olabilmesi için kendisinin bu beceriye sahip olması, derslerinde kullanabilmesi, öğrencilerin kullanmalarını sağlayacak etkinlikler tasarlayabilmeleri, uygulayabilmeleri gerekmektedir. Empatik düşünme, özellikle sosyobilimsel konuların öğretimine entegre edildiğinde konunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacak, bilginin daha kalıcı olmasına katkılar sağlayacaktır. Bu araştırmada, fen bilimleri öğretmenlerinin empatik düşünme hakkındaki görüş ve düşüncelerini belirleyebilmek, empatik düşünmenin öğretilebilirliği, öğrenilebilirliği ve geliştirilebilirliğine yönelik görüşlerini belirleyebilmek, empatik düşünmenin fen bilimleri derslerindeki yerine yönelik bakış açılarının ne olduğunu belirleyebilmek, sosyobilimsel konuların öğretiminde empatik düşünmenin kullanılması ile ilgili neler düşündüklerini belirleyebilmek amaçlanmıştır. Bu amaçların yanı sıra fen bilimleri öğretmenlerinin hazırladıkları öğretim materyallerinde empatik düşünmenin nasıl yer aldığını incelemek bu çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Araştırmanın problem cümlesi "Fen Bilimleri öğretmenlerinin, derslerinde empatik düşünme becerisini ele alma durumları nasıldır?" şeklinde ifade edilmektedir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma grubunu Kocaeli ilinde devlete bağlı okullarda görev yapmakta olan 27 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, katılımcılardan yarı yapılandırılmış görüşmeler ve doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları genel çerçevede değerlendirildiğinde; öğretmenlerin empati hakkında genel anlamda bir bilgiye sahip oldukları, ancak tam anlamıyla empatiyi tanımlayamadıkları, empatinin toplumsal yaşamda önemli bir yere sahip olduğunu düşündükleri, empatinin öğrenilebileceğini, öğretilebileceğini ve geliştirilebileceğini düşündükleri ancak empati eğitim tekniklerini bilmedikleri, empati etkinliklerinin başta fen bilimleri dersi olmak üzere ilköğretimde okutulan bazı derslere entegre edilmesinin uygun olduğunu, empatinin derste öğretmene avantaj sağladığını, fen bilimleri dersinin empatiyi geliştireceğini düşündükleri, öğretmenlerin yarısı derslerinde empatiye yer verdiği ve diğer yarısının yer vermediği, fen bilimleri dersinin empatiye uygun konuları olduğu, öğretmenlerin sosyobilimsel konular hakkında tam anlamıyla bilgi sahibi olmadığı, derslerinde güncel sosyobilimsel konuları ele aldıkları ancak empatiyi pek kullanmadıkları sonuçlarına ulaşılmıştır.