Fen bilimleri öğretmenlerinin iş doyumları, mesleki tükenmişlik düzeyleri, günlük ritim tercihleri ve uyku değişkenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Son dönemlerde eğitim alanında yapılan çalışmalara bakıldığında bireysel farklılıkların üzerine yoğunlaşıldığı görülmektedir. İş doyumu, masleki tükenmişlik, günlük ritim ve uyku değişkenleri bireysel farklılıklardan olup kişilerin birçok psikolojik, fizyolojik ve bilişsel özellikleri ile ilişkilidir. Bu çalışmanın amacı, Fen Bilimleri öğretmenlerinin iş doyumları, mesleki tükenmişlik düzeyleri, günlük ritim tercihleri ve uyku değişkenlerinin hangi düzeyde olduğu ve bu değişkenler arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Ayrıca, çeşitli değişkenlere bakılarak fen bilimleri öğretmenlerinin günlük ritim tercihleri, mesleki tükenmişlik düzeyleri ve iş doyumları puanlarının yordanıp yordanmadığı araştırılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ)", "Minnesota İş Doyumu Ölçeği" ve "Karma Sabahçıl Ölçeği (CSM)" kullanılmıştır. Çalışma, tarama modelinde olup veriler anket ve ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Nicel analiz yönteminin kullanıldığı çalışmanın örneklemini Kocaeli ilinde görev yapan 199'u kadın ve 82'si erkek toplam 300 Fen Bilimleri öğretmeni oluşturmuştur. Öğretmenler, amaçsal örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Veriler SPSS 21.0 paket programı ile Betimsel Analiz tekniği, Korelasyon tekniği ve Linear Regrasyon tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın analiz sonuçlarına göre Fen Bilimleri öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleri ve iş doyumları yüksek düzeyde çıkmıştır. Öğretmenlerin günlük ritim tercihleri ise daha çok ara tiptedir. Fen Bilimleri öğretmenlerinin günlük ritim puanları ile mesleki tükenmişlik alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunurken günlük ritim puanları ile iş doyumu ve alt puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Yaş, MSFsc, duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma alt boyutu puanlarının günlük ritmin anlamlı yordayıcıları olduğu tespit edilmiştir. Fen Bilimleri öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik puanları ile CSM ve MSFsc arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile okula gitmedeki motivasyonları arasında negatif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Fen Bilimleri öğretmenlerinin mesleki tükenmişliklerini MSFsc, okula gitme motivasyonu ve içsel doyum puanlarının istatistiksel olarak anlamlı yordadığı görülmüştür. Okula yüksek motivasyon ve orta motivasyon ile gitmenin Fen Bilimleri öğretmenlerinin mesleki tükenmişliklerini pozitif yönde yordadığı görülmüştür. Ayrıca MSFsc ile içsel doyum puanları, öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerini pozitif yönde yordadığı görülmüştür. Fen Bilimleri öğretmenlerinin iş doyumu puanları için yaş, cinsiyet, CSM, MSFsc, sosyal jet lag, kıdem, öğrenim durumu, idari amirden takdir görme, idari görev alma, öğretmenlik mesleğine duyulan manevi doyum, mesleki tükenmişlik ve alt boyutları puanlarının anlamlı yordayıcılar olup olmadığı analiz edilmiştir. İş doyumu puanları ile MSFsc, idari takdir görme, manevi doyum, duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarısızlık puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Duygusal tükenme, idari amirden takdir görme ve kişisel başarısızlık puanları iş doyumu puanlarını istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı yordadığı görülmüştür. Sonuç olarak çalışmada, Fen Bilimleri öğretmenlerinin iş doyumu, mesleki tükenmişlik düzeyleri, günlük ritim tercihleri ve uyku değişkenleri arasındaki ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca iş doyumu, mesleki tükenmişlik düzeyi ve günlük ritim tercihlerinin yordayıcıları bulunmuştur.