Fen eğitiminde hayvanat bahçelerinin kullanımının akademik başarı ve kaygıya etkisi ve öğretmen-öğrenci görüşleri

Bu çalışmada; okul dışı öğrenme ortamlarından; hayvanat bahçelerinin eğitimsel amaçlı kullanımının ilköğretim öğrencilerinin akademik başarılarına ve fene karşı kaygılarına etkisi ve bu ortamların fen öğretiminde kullanılmasına ilişkin fen ve teknoloji öğretmenleri ve ilköğretim öğrencilerinin görüşlerinin neler olduğunun araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda; araştırmada hem nitel hem de nicel veriler toplanarak araştırma problemine cevap arandığı için karma desenlerden (mixed methods design) iç içe gömülmüş desen (embedded design) kullanılmıştır.Araştırmanın nicel kısmı; yarı deneysel desenlerden ön test-son test kontrol gruplu desene göre tasarlanmış ve çalışma grubunu; 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Kocaeli İli'nin Gölcük İlçesi'nde bulunan Piri Reis İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören 65 altıncı sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Deney grubunda yer alan 33 öğrenciyle hayvanat bahçesinde çeşitli etkinlikler yapılmış, kontrol grubunda bulunan 32 öğrenciyle ise; öğretim mevcut programa uygun olarak yürütülmüştür. Her iki grupta veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ?Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme Başarı Testi? ve Güzeller ve Doğru (2011) tarafından geliştirilen ?Fene Karşı Kaygı Ölçeği? kullanılmış ve bu testler ön test, son test ve kalıcılık testi olarak öğrencilere uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda deney ve kontrol gurubunun ön test başarı puanları ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmazken son test başarı puanları ortalamaları arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney grubunda yer alan öğrencilerin başarısının kontrol grubundan daha yüksek olduğu görülmektedir. Buna karşın her iki grubun kalıcılık testi puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Aynı zamanda; kontrol grubundaki öğrencilerin son test ve kalıcılık testi başarı puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmazken deney grubunda ise bulunmuştur. Bu sonuçlar uygulanan deneysel işlemin bilgilerin kalıcılığına önemli bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Ayrıca her iki grubun ön test, son test ve kalıcılık kaygı testi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Aynı zamanda deney grubundaki öğrencilerin kaygı son test ve kalıcılık test puanları arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı buna karşın kontrol grubunda anlamlı bir farklılığın olduğu bulunmuştur. Elde edilen bu sonuçlar; yürütülen deneysel işlemin öğrencilerin fene karşı kaygılarını değiştirmediğini göstermektedir.Nitel kısmında ise; öğrenciler ve öğretmenlerin, hayvanat bahçelerinin fen öğretimindeki mevcut durumu hakkındaki görüşlerini elde etmek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda nitel kısmın verilerini toplamak amacıyla Piri Reis İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören 33 altıncı sınıf öğrencisi ve Gölcük İlçesi'nde fen ve teknoloji derslerini yürüten 36 fen ve teknoloji öğretmeni çalışma grubunu oluşturmaktadır. Öğretmenlerle yürütülen görüşmeler sonucunda, öğretmenlerin eğitim ve öğretim faaliyetleri içerisinde yer alan fen ve teknoloji konuları kapsamında hayvanat bahçelerinden okul dışı öğrenme ortamı olarak yararlanabileceğini vurgulamışlar ve hayvanat bahçelerinin öğrencilerin çeşitli bilişsel ve duyuşsal özelliklerine olumlu yönde etkisinin olduğunu vurgulayarak öğretimde katkı sağlayabildiğini belirtmişlerdir. Öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda hayvanat bahçelerinin bir eğitim ve öğretim ortamı olarak algılandığı ve sınıf dışında fen konularının öğrenilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak, hayvanat bahçelerinde yapılan faaliyetler ile fen ve teknoloji dersi arasında ilişki kurmuşlar ve bu tür ortamların öğrencilerin fen ve teknoloji dersine karşı olan düşüncelerini bilişsel ve duyuşsal düzeyde etkilediği bulunmuştur. Sonuç olarak bu çalışma ile, öğretmen ve öğrenci görüşleri birlikte değerlendirilirken aynı zamanda deneysel bir çalışmanın verileri sunulmuş ve elde edilen sonuçlar ülkemizde fen öğretiminde hayvanat bahçelerinin yeri ve önemiyle ilgili bulgular sunmuştur.Anahtar Kelimeler: İnformal Öğrenme Ortamı, Hayvanat Bahçesi, Akademik Başarı ve Fene Karşı Kaygı, Öğretmen ve Öğrenci Görüşleri, Okul Dışı Öğrenme.