Fenomen temelli müzik eğitiminin fenomen temelli öğrenmenin boyutları, motivasyon ve benlik algısı üzerine etkisi

Fenomen temelli öğrenme, sorgulama ve problem çözme üzerine kurulu, öğrenci merkezli, çok disiplinli bir öğretim yaklaşımıdır. Gerçek dünyadan belirlenen bir fenomeni bütünsel bir açıyla açıklamaya yönelik soruların sorulduğu, konuyla ilgili fenomenleri içeren problemlere yönelik öğrencilerin yanıtları birlikte inşa ettiği, yapılandırdığı bir yaklaşımdır. Burada amaç konu temelli öğrenmenin yerini almak değil, onu daha geniş, disiplinler arası bağlantıların olduğu, daha geniş bir perspektife oturtmaktır. Fenomen temelli öğrenmenin beş boyutu vardır ve bu tür bir eğitim, öğrenmeye bütünsel bir yaklaşım vurgular. Müzik eğitimi, öğrencilerin birçok disiplinde gelişmelerine olanak sağlar. Müzik eğitimi fenomen temelli öğrenme ile bütüncül bir bakış açısıyla işlenecek bir planlamayla kültürlenme, fiziksel eğitim, oyun ve dans, enstrüman çalma, coğrafya, tarih, edebiyat, matematik ve fizik gibi birçok disiplini bir araya getirebilir. Bu çalışmada, fenomen temelli müzik eğitiminin fenomen temelli öğrenmenin boyutları, motivasyon, benlik algısı, Türk halk müziğine yönelik ilgi, Türk halk müziği konusundaki başarı düzeylerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda fenomen temelli öğrenme ile Türk halk müziğine yönelik 6 hafta olarak tasarlanan bir ders programı Anadolu lisesinde 10. Sınıf kademesinde öğrenim gören 43 öğrenciye uygulanmıştır. Çalışmada karma yöntem araştırma desenlerinden gömülü (içeyerleşik) desen uygulanmıştır. Fenomen temelli öğrenmenin ölçülmesini içeren ölçümlerde tek grup son test deseni; THM konusunun ölçülmesini içeren ölçümlerde ise tek gruplu öntest-sontest yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma büyük ölçüde nicel bir araştırmadır, verilerin desteklenmesi için nitel yöntemlerden veri üçgenlemesi olarak standartlaştırılmış açık uçlu görüşme, bireysel görüşme ve gözlem tekniği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler yine bu çalışmada geliştirilen fenomen temelli öğrenme rubriği (öğretmen değerlendirmesi), fenomen temelli öğrenme ile müzik derslerine yönelik akran değerlendirme ölçeği, fenomen temelli öğrenme ile müzik derslerine yönelik öz değerlendirme ölçeği, Türk halk müziğine yönelik ilgi ölçeği, fenomen temelli müzik eğitimine yönelik motivasyon ölçeği, Türk halk müziği başarı testi ile toplanmıştır. Benlik algısını ölçmek üzere Sosyal Karşılaştırma Ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar, fenomen temelli eğitimin, fenomen temelli öğrenmenin bütünsellik, bağlamsallık boyutlarında anlamsız iken özgünlük, probleme dayalı araştırmayı öğrenme, açık uçlu öğrenme süreçleri boyutlarında istatistiki olarak anlamlı düzeyde gelişim gösterdiğini ortaya koymuştur. Öğrencilerin fenomen temelli eğitim almadan önceki benlik algılarının, Türk halk müziğine yönelik ilgilerinin, Türk halk müziği başarılarının ortalaması ile fenomen temelli eğitim aldıktan sonraki benlik algılarının, Türk halk müziğine yönelik ilgilerinin, Türk halk müziği başarılarının ortalamaları arasında pozitif yönde bir fark oluştuğu görülmüştür. Araştırmanın sosyal geçerliliğine yönelik uygulanan görüşme formundan elde edilen analiz sonuçlarında, öğrencilerin fenomen temelli öğrenme ile Türk halk müziği derslerine yönelik görüşlerine ilişkin "Bilgilendiren, Öğretici; Kültürü Tanıtan; Yardımlaşmayı ve Dayanışmayı Öğreten; Bakış Açısı Değiştiren; Türküleri Sevdiren; İletişim Becerilerini Geliştiren" kategorileri ve fenomen temelli öğrenme ile işlenen müzik derslerinde neler hissettikleri sorusuna öğrencilerin verdiği cevaplardan "Özgüvenli; Değerli; Mutlu; Heyecanlı; Eğlenceli; Cesaretli" kategorileri oluşturulmuştur. Bu sonuçlara göre, fenomen temelli öğrenme ile Türk halk müziği eğitiminin öğrencilerin benlik algılarına; Türk halk müziği başarılarına; müzik dersi motivasyonlarına; Türk halk müziğine yönelik ilgilerine; fenomen temelli öğrenme boyutlarından olan özgün düşünme becerilerine; probleme dayalı araştırmayı öğrenmelerine; açık uçlu öğrenme süreçlerine olumlu ve pozitif yönde etki ettiği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Fenomen temelli öğrenme, Müzik eğitimi, Türk halk müziği, Motivasyon, Benlik algısı.