Feyzullah Hocayev ve Buhara'da Ceditçilik Hareketi

Türkistan topraklarında; Çarlık Rusya tarafından Kazan (1552) işgaliyle başlatılan ve Sovyet Rusya döneminde hız kesmeden devam ettirilmiş olan işgallere karşı Türkistan halkının XX. yüzyılda vermiş olduğu tepkilerden biri Ceditçilik olarak adlandırılan hareket olmuştur. Kültürel ve eğitim alanlarında yenileşmeyi savunan bu hareket ilerleyen süreçte tüm Türkistan'da ve Buhara Emirliği içinde siyasi bir hareket olarak yeni bir boyut kazanmıştır. Buhara'da tüccar bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Feyzullah Hocayev hayatı, kişiliği ve siyasi faaliyetleriyle Özbekistan tarihinde önemli bir yere sahiptir. Özbek halkının daha iyi koşullarda var olabilmesi için Buhara Emirliğinde Emir başta olmak üzere birçok devlet adamının karşısına çıkmaya cesaret gösteren Feyzullah Hocayev, Buhara Ceditçilik hareketin baş mimarlarından birisi olmuştur. Bu çalışma Feyzullah Hocayev'in genç yaşta siyasi kariyerindeki büyük başarıları, aldığı eğitimlerle geliştirdiği önemli kişiliğiyle ön plana çıkarak Buhara'da yenileşme sürecinde kendi imkanları doğrultusunda Buhara halkı için gösterdiği büyük gayret ve çabaları konu edecektir. Ayrıca Hocayev'in tarihçi kişiliği ve tecrübeleriyle kaleme almış olduğu eserlerinde vurguladığı amaçlarına değinilecektir. Anahtar kelimeler: Feyzullah Hocayev, Buhara, Buhara Ceditçiliği, Türkistan, Özbekistan.