Fikir ve sanat eserleri üzerindeki çoğaltma ve yayma haklarının ihlali, ihlalin sonuçları

Bilim, kültür ve sanatın gelişmesi için, bu alanlarda yeni fikir ve sanat eserleri üretilmesi gerekir. Bunun sağlanabilmesi için, eser sahipleri, yeni fikir ve sanat eserleri üretmek için teşvik edilmelidir. İşte, yeni fikir ve sanat eserleri üretilmesinin teşvik edilmesi için, ulusal ve uluslararası düzenlemelerde, eser sahiplerine, eseri üzerinde belli haklar tanınmıştır. Bu haklar mali haklar ve manevi haklar olmak üzere iki gruba ayrılır. Mali haklardan en önemli ikisi, çoğaltma hakkı ve yayma hakkıdır.Çoğaltma hakkı ve yayma hakkı birbirlerine sıkı olarak bağlı haklardır. Yayma hakkı kullanılmadan, çoğaltma hakkının kullanılması, eserden ekonomik olarak yaralanma bakımından fazla bir anlam ifade etmez. Diğer taraftan, yayma hakkının kullanılabilmesi için, önce çoğaltma hakkının kullanılmış olması gerekir. Çünkü yayma, ancak fiziki olarak çoğaltılmış eser nüshaları bakımından söz konusu olabilir.Diğer mali haklar gibi, çoğaltma ve yayma hakkı da, ihlal niteliğindeki eylemlere karşı korunmuştur. Hak sahiplerine, ihlallere karşı, özel hukuk ve ceza hukuku alanlarında çeşitli başvuru imkânları tanınmıştır. Çoğaltma hakkı ve yayma hakkı ihlal edilen hak sahipleri, tecavüz edene karşı, özel hukuktan kaynaklanan tecavüzün kaldırılması, tecavüzün önlenmesi ve tazminat davaları açabilirler. Ayrıca hak sahipleri, tecavüz edene karşı, ceza soruşturması açılması için soruşturma makamlarına başvurabilirler.