Finansal belirsizlik endeksinin oluşturulması ve oynaklık yayılımının incelenmesi: P5 ülkeleri ve Türkiye üzerine bir uygulama

2008 Küresel Finans Krizi'nin ardından hem teorik hem de ampirik literatürde belirsizlik ve belirsizlik şoklarına olan ilginin arttığı görülmektedir. Bu ilginin ana nedeni kriz ve sonrasında ortaya çıkan belirsizlik şoklarının finansal piyasalarda oluşturduğu yıkıcı etkinin açıkça görülmeye başlanmasıdır. Bilimsel literatürde gelişmekte olan ülkelerde belirsizliğin nedenleri ve etkilerinin incelendiği çalışmalar çok kısıtlıdır. Bu çalışmanın amacı iki etapta açıklana bilir. Bunlar; gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde belirsizlik ve belirsizlik şoklarının etkilerini incelemek, oluşan belirsizlik ve gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde oluşan belirsizlik ve belirsizlik şoklarının birbirleri arasındaki nedensellik ilişkisini incelemek. Çalışmada gelişmiş ülkeleri temsilen P5 Ülkeleri ve gelişmekte olan ülkeleri temsilen Türkiye seçilmiştir. Araştırmada incelenen dönem, 2008 Küresel Finans Krizi'nin ardından orta ve uzun dönemde oluşan belirsizlik ve belirsizlik şoklarının etkilerini incelemek amacı ile 2010-2021 yılları arasındaki 12 yıllık dönem seçilmiştir. Seçilen ülkeler için finansal belirsizlik endeksi oluşturulmuş ve hazırlanan endekslerin seviyelerini yükseldiği tarihler ülkeler için hangi olaylara denk geldiği incelenmiştir. İncelenen ülkelerde özellikle Çin-ABD ticaret savaşları, Ukrayna – Rusya gerginliği, BREXIT, COVID-19 pandemisi, terör olayları, toplumsal protestolar ve politik gerginlikler endeksin yükselmesine sebep olan olaylar olduğu görülmüştür. P5 ülkeleri için hazırlanan finansal belirsizlik endeksleri ile Türkiye için hazırlanan finansal belirsizlik endeksi arasındaki nedensellik ilişkisi Hafner ve Harwardz (2006) tarafından geliştirilen varyansta nedensellik testi ile test edilmiştir. ABD, Fransa ve Rusya'dan Türkiye'ye doğru %1 anlamlılık düzeyinde tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'den seçilen diğer ülkelere doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilemezken, İngiltere ve Çin ile Türkiye arasında her iki yönde de bir nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir.