Fiziksel girdi yöntemiyle kayıt dışı ekonominin ölçülmesi: Türkiye'de vergi denetimi

Bu çalışmada kayıt dışı ekonomi ve Türkiye'de vergi denetiminin etkileri konusu işlenmiştir. Kayıt dışı ekonomi gelişmişlik düzeylerine göre her ülkede az ya da çok fark etmeksizin küresel bir sorun olmaktadır. Herhangi bir ülkede kayıt dışı ekonominin artması o ülkede yaşayan insanlar için gelir dağılımı eşitliğini ve adaleti bozarak haksız rekabetin ortaya çıkmasına yol açan bir sorundur. Genel olarak kayıt dışı ekonominin tanımı, etkileri, nedenleri, kapsamı, tahmin ve mücadele yöntemleri anlatılmaktadır. Kayıt dışı ekonomiyi ölçmek oldukça güç olup, kullanılan yöntemlere bağlı olarak farklı veriler toplanmaktadır. Çalışmada, OECD ülkeleri ve Türkiye'de kayıt dışı ekonominin büyüklüğünü tahmin etmek için 2014-2022 yıllarına ait elektrik tüketimi yaklaşımı kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı kayıt dışı ekonominin büyüklüğünü tahmin ederken diğer tahmin yöntemlerine göre daha az tercih edilen elektrik tüketim yöntemini dikkate almaktır. Ayrıca elektriğin kaçak kullanım ihtimaline karşı elektrik üretim verileri de kullanılarak tahmin yöntemi farklı bir perspektiften incelenmiştir. Günümüzde modern vergi sistemi beyanlara dayanmaktadır. Elbette beyan sisteminin riskleri de bulunmaktadır. Vergi mükelleflerinin kayıt dışı faaliyetlerde bulunmasını önlemek amacıyla vergi idareleri gerekli denetimlerini yerine getirmekle yükümlüdür. Çalışmada, Türkiye'de vergi denetim siteminin verimlilik ve etkinlik açısından nasıl işlediği; görevli kurumların bu konudaki çalışmaları ve mücadeleleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Son olarak yapılan araştırmalar doğrultusunda kayıt dışı ekonominin tamamen ortadan kaldırılamayacağı fakat uzun vadede küçülebileceği; bu küçülmenin ise verilen politika önerileri ile başarılı olacağı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kayıt Dışı Ekonomi, Vergi Denetimi, Elektrik Tüketim Yöntemi