foF2 frekansının uzun süreli değişiminin yer'in manyetik alanı ile ilişkisi

Yer'in iyonküresi, uzay-havası incelemelerinde önemli bir etkendir ve iyonkürenin değişkenliği, iyonküre fiziği ve radyo haberleşmesi için önemlidir. Günümüz teknolojisinin en önemli özelliklerinden biri haberleşme sistemleri yardımıyla bilgi akışını kaliteli ve hızlı bir şekilde gerçekleştirerek insanlara bilgiye erişmede ve birbirleriyle haberleşmelerinde büyük kolaylık sağlamasıdır. İyonküreyi karakterize eden temel parametreler, yükseklik, enlem, boylam, yerel zaman, jeomanyetik aktivite ve Güneş aktivitesi ile değişimler gösteren elektron yoğunluğu dağılımıdır. Özellikle Güneş'teki manyetik aktiviteler iyonosfer dinamikleri üzerinde çok büyük etkilere sahiptir. Bu da Dünya'nın manyetik alanını etkileyerek iyonosfer kritik frekans değerinin değişmesine neden olmaktadır.Bu çalışmada, F2 tabakasının iyonosferik kritik frekans değişimi ile Dünya'nın manyetik alanı arasındaki ilişki incelenmiştir. İyonosferik foF2 verileri, Manila ( 121.1o D, 14.7o K )'daki iyonsonda istasyonundan alınmıştır. Dst verileri, Dünya Data Merkezinden alınmıştır. Güneş aktivitesinin foF2 üzerine etkisini görebilmek için Güneş'in aktif olduğu (1981) yılı ve Güneş'in aktif olmadığı (1985) yıllı foF2 verileri kullanılmıştır. Mevsimin etkisini tespit etmek için, her yılın tüm günleri, ekinoks (Mart, Nisan, Eylül, Ekim), yaz (Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos) ve kış (Kasım, Aralık, Ocak, Şubat) olarak üç mevsime ayrılmıştır. foF2'nin nasıl değiştiğini ve bu değişimin büyüklüğünü incelemek için her bir yerel zaman için lineer regresyon analizi kullanılmıştır Ayrıca manyetik alanın gecikmeli etkisini incelemek için gecikmiş regresyon analizi kullanılmıştır. Özellikle yüksek Güneş aktivitesi döneminde Dst'ye foF2'nin tepkisi açık bir şekilde görülmektedir. Dünya'nın manyetik alanı genellikle, foF2'nin gece azalmasına gündüz artmasına neden olur. Solar döngü, foF2'nin günlük değişimleri üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.Anahtar Kelimeler: foF2, Dünya'nın Manyetik Alanı, Zaman Gecikmeli Regresyon Analizi