İktisadi ve finansal değişkenler için faktör modelleri ile tahminler: Türkiye örneği

Bu çalışmada, sanayi üretimi büyümesi, çekirdek enflasyon ve borsa endeksindeki değişim, yerel ve uluslararası alandan çok sayıda değişken kullanılarak tahmin edilmektedir. Bu amaç doğrultusunda, her geçen gün büyüyen veri setlerini işlemeye imkan veren iki yöntem kullanılmıştır; faktör modelleri ve bireysel tahminlerin birleştirilmesi. Faktör modelleriyle elde edilen tahminleri etkileyebilecek farklı boyutlar bulunmaktadır. Bu çerçevede, faktör elde etme yöntemi, faktör sayısı, verilerin hangi detayda kullanıldığı ve tahmin denkleminin faktör modellerinin tahmin performansına etkileri değerlendirilmektedir. Ayrıca, çeşitli veri kümelerinin, Avrupa Birliği'ne ilişkin göstergeler ve faiz oranları gibi, tahminler üzerindeki etkisi de incelenmiştir. Modellerin performansının zaman içindeki seyrinin istikrarını gözlemleyebilmek için tahminler iki ayrı dönem için değerlendirilmiştir. Bulgular, model tercihlerinin tahmin performansına etkilerinin birbirinden bağımsız olmadığına işaret etmektedir. En iyi performans gösteren model seçimleri, tahmin edilmek istenilen değişkene ve tahminlerin değerlendirildiği döneme göre değişmektedir. Diğer yandan, faktör modelleri ile elde edilen tahminler, tek değişkenli modellerden elde edilen tahminlerin birleştirilmesine kıyasla daha az tahmin hatası yapmaktadır. Modellerin performanslarını etkileyen unsurların sürekli bir şekilde değerlendirilmesinin faydalı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Öngörü, Faktör Modelleri, Temel Bileşenler