Fırat-Dicle havzasında günlük nehir akımlarının faklı yapay zeka yöntemleri ile tahmini

Hidrolojik süreçte nehir akımlarının modellenmesi ve akış tahmini; su kaynaklarının etkili planlanması, yönetimi ve sürdürülebilir kullanımı açısından oldukça önemlidir. Bir nehir sistemindeki herhangi bir kesitteki akım; akımın yer ve zamana bağlı olarak değişimi, nehrin fiziksel karakteristikleri ve nehrin havzası gibi birçok değişkenin fonksiyonudur. Yapay sinir ağları (YSA) son zamanlarda hidroloji biliminde başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Son yıllardaki çalışmalarda; su kaynakları ve hidroloji (örneğin akım tahmini, yağış-akış modellemesi, gelen akım, rezervuar işletimi, doğal kanallarda dispersiyon ve suspanse sediment tahmini), alanındaki YSA uygulamalarından umut verici sonuçlar elde edilmiştir.Bu çalışmanın asıl amacı, Fırat-Dicle havzasındaki nehir akım tahmini yapmak için yapay sinir ağları ve dalgacık dönüşüm modelleri geliştirmektir. Bu çalışmada modelleme için 1968-2006 zaman periyodundaki günlük akım verileri kullanılmıştır. Yapay sinir ağları ve dalgacık dönüşüm modelleri ile elde edilen bulgular, çoklu doğrusal regrasyon modelleri ile karşılaştırılmıştır. Modellerden elde edilen sonuçların uygunluğunu test etmek için; karekök ortalama karesel hata (KOKH), ortalama mutlak hata (OMH) ve belirginlik katsayısı (R2) istatistiklerine göre sonuçlar irdelenmiştir. Karşılaştırma sonuçları, yapay zekâ tekniklerinin nehir akımı tahmininde başarılı bir şekilde kullanılabileceğini göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Dalgacık Dönüşümü, Yapay Sinir Ağı, Radyal Tabanlı Yapay Sinir Ağı, Nehir Akım Tahmini, Akarsu Gözlem İstasyonu