Friedrich Nietzsche'nin aydınlanma geleneği eleştirisi üzerine bir inceleme

Friedrich Nietzsche felsefesinin en önemli yönlerinden birini onun çağının değerlerine getirmiş olduğu eleştiri oluşturmaktadır. Nietzsche yaşadığı çağın içinde bulunduğu bunalım durumunu, insanlığın değerlerinin kaynağını yaşamdan almamasıyla ilişkilendirmektedir. Bu doğrultuda yaşamlarını yanlış değerlerle (yaşama ve güç istencine ters değerlerle) sürdüren insanlık büyük bir nihilizm içindedir. Nietzsche söz konusu nihilizm durumunun kaynağında hem Hristiyanlığın değerlerini hem de Sokrates'ten bu yana varlığını sürdürmekte olan teorik kültürün ortaya koyduğu değerleri bulmaktadır. 18. yüzyıla damgasını vurmuş bir ekol olarak Aydınlanma, dünyanın ve olayların kavranmasında aklın kullanımının ve aklın araç ve kazanımlarının önemine vurgu yapmaktadır. Aydınlanmacılara göre mutlu bir yaşamın, toplumların ilerlemesinin ve bireylerin özgürleşmesinin temelinde; evrensel bir olgu olarak insan aklı yatmaktadır. Bir akıl çağı da olan Aydınlanma Çağı bu doğrultuda, akılcılığı, bilimciliği, ilerlemeciliği, bireyciliği ve din karşıtlığıyla ön plana çıkan önemli bir paradigma değişikliğini simgelemektedir. Bu çalışmanın hedefi Nietzsche'nin Aydınlanma geleneğine ilişkin ortaya koyduğu fikirlerinin bir incelemesini yapmaktır. Nietzsche'nin yaşadığı döneme ilişkin ortaya koyduğu nihilizm saptaması ışığında onun Aydınlanma geleneği karşısındaki tutumunu değerlendirmek çalışmanın en önemli hedefidir. Bu doğrultuda Nietzsche'nin Aydınlanmanın genel karakteristiklerine ilişkin ortaya koyduğu fikirleri incelenmiştir. Ayrıca Nietzsche'nin, felsefesinin dönemleri boyunca Aydınlanmaya ilişkin değişken tutumu konusu yakından incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Nietzsche, Aydınlanma, Nihilizm, Eleştiri, Akılcılık, Bilimcilik, İlerlemecilik, Bireycilik, Din Karşıtlığı