Futbolcularda kuvvet, sürat ve dayanıklılık özelliklerinin zihinsel dayanıklılık üzerine etkisi

Araştırmanın amacı futbolcularda kuvvet, sürat ve dayanıklılık özelliklerinin, zihinsel dayanıklılık üzerine etkisinin belirlenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ön test – son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, deney grubu olarak 2022-2023 sezonu Türkiye bölgesel amatör ligde yer alan MAKÜ Spor takımındaki 18 yaş üstü 23 futbolcu ve kontrol grubunu ise düzenli olarak spor yapmayan 23 kişi oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan katılımcıların zihinsel dayanıklılık düzeylerinin belirlenmesinde Sheard vd. (2009) tarafından Sport Mental Toughness Questionnaire-SMTQ-14 adıyla geliştirilen, Altıntaş ve Koruç (2016) tarafından Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri" kullanılmıştır. Araştırmaya katılan futbolcularda aerobik dayanıklılık düzeyinin belirlenmesinde YOYO-1 aralıklı toparlanma testi kullanılmıştır. Sürat performansı 10 m ve 30 m sürat test protokolünde ve fotosel sistemleri aracılığı ile 0,01 sn hassasiyetinde yapılmıştır. Kuvvet performansı ise elektronik sıçrama matı üzerinde dikey sıçrama testi ile 0,1 cm hassasiyetinde ölçülmüştür. Bacak kuvveti performansının belirlenmesinde ise sırt ve bacak (back and lift) dinamometresi kullanılmıştır. Veriler SPSS 27.0 programıyla analiz edilmiştir. Normallik testleri Shapiro-Wilk testi ile yapılmış ve veriler normal dağılmadığı için değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde non-parametrik analiz yöntemi olan Spearman Korelasyon analizi ve ölçekten elde edilen skorların karşılaştırılmasında Wilcoxon ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır (p>0,05). Yapılan korelasyon analizi sonuçları incelendiğinde; ön-test ve son-test farkından elde edilen değerler ile ölçekten alınan ön-test ve son-test puan farkı arasında ilişki katsayılarına bakıldığında, toplam puan, güven ve devamlılık alt boyutları ile motorik özellikler arasında herhangi bir anlamlı ilişki yoktur. Ancak, kontrol alt boyutu ile dikey sıçrama arasında aynı yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki çıkmıştır. Yine, kontrol alt boyutu ile zirve ve ortalama anaerobik güç özellikleri arasında negatif yönlü ve orta düzeyde ilişki katsayıları çıkmıştır (p>0,05). Futbolcuların yaşları ve antrenman yaşları ile zihinsel dayanıklılığın güven alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki çıkarken, genel zihinsel dayanıklılık ve diğer alt boyutlar arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p<0,05). Ayrıca oynadıkları maç sayıları ile ölçeğin toplam puanı ve diğer alt boyutları arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p<0,05).