Fuzûlî'nin Türkçe Divanı'nda zaman

Tezimizde Fuzûlî'nin Türkçe Divanı'nda zamanı incelemeye çalıstık. Zaman her dönemde merak uyandırmıs oldukça soyut bir kavram. Zamana bakıs hayata ve kendine bakısla da bağlantılıdır. Genellikle anlatı türlerinde incelenen zaman kavramının izlerini Fuzûlî'nin Divanı'nda sürdük. Fuzûlî'nin Divanı'nda izlerini sürdüğümüz zaman kavramının o dönemin düsünce yapısı ile ve bakısıyla iliskilerini de kurmaya çalıstık. Fuzûlî klasik Türk siirinin en büyük sairlerinden biridir. Bu yönü ile Fuzûlî sadece kendini seslendiren değil aynı zamanda içinde yetistiği geleneğin ruhunu da yansıtan bir sairdir. Çalısmamızda onu seçmis olmamızın en önemli sebeplerinden biri budur. Divanda zaman, felek ve kader arasında, o günün hayat görüsünün de etkisiyle gelisen bir iliski kurulduğunu, bu münasebetle zamana ve feleğe yaklasımın çoğunlukla olumsuz çağrısımlar tasıdığını söyleyebiliriz. Zamanın bölümlenmesinde doğal süreçler kullanılmıstır. Günesin hareketleri bu bölümlemelerde etkili olmustur. Günün değisik bölümlerine sair kendi ruh haline göre bir çağrısım yüklemektedir. Bahar mevsimi en fazla üzerinde durulan mevsimdir. Birçok tabiat unsuru gibi bahar da estetik bir unsur olarak kullanılmıstır. Ayrıca bahar mevsiminin ask ve yeniden dirilisle iliskisi baharın divanda çok kullanılmasına sebep olmustur. Bu iki kavram da ölümsüzlükle bağlantılıdır. Sair, kalıcılığa önem vermektedir. Kalıcılıkla gerçeklik arasında iliski kuran sair, kalıcı olanı gerçek kabul etmektedir. Bize göre sairin varlık ve zaman anlayısını vahdet-i vücut sekillendirmistir. Simdi, hem gelecekten hem de geçmisten daha önemlidir. Günümüz zaman anlayısının hem Osmanlı için hem de ?slam düsüncesi için oldukça yabancı olduğunu söyleyebiliriz. ?lerleme fikri etrafında kurulan bu düsünce ile tarihi hiç de ilerlemeci bir gözle görmeyen ?slam düsüncesi arasında önemli farklılıklar vardır. Bu farklılık sebebiyle Osmanlıya baktığımızda durağan bir toplum yapısı görürüz. Zamanı değisimden bağımsız olarak tanımladığımızda ise her toplumun kendine ait bir zaman anlayısı olduğunu söyleriz. Anahtar Kelimeler: Fuzûlî, Divan Siiri, Zaman, Ölümsüzlük, Gerçeklik