Fuzûlî'nin Türkçe Divanındaki rubâîlerin şerhi

Divan şiiri, Türklerin altı asırlık kültür birikimini barındıran bir hazinedir. Kalıplaşmış ifadelere, söyleyiş inceliğine ve edebî sanatlara dayanan bu şiir, belirli nazım şekilleri yoluyla kaleme alınmıştır. İran edebiyatından şiirimize geçen rubâî de bu nazım şekillerinden biridir. Tek bentten oluşan ve aruzun özel kalıplarıyla yazılan rubai, yoğun ve girift anlamlar taşır. Şair, bu muayyen yapı içerisinde sanatını icra ederken kendine özgü bir üslup oluşturur. Türk edebiyatının 16 ve 17. yüzyıllarında altın çağını yaşamış rubai nazım şeklini kullanan şairlerden biri de Fuzûlî-i Bağdâdî'dir. Yazdığı 72 rubâîde genel olarak rindane bir yol seçen Fuzûlî, Allah'ın kudretini, dünya hayatının geçiciliğini, aşkın ve âşığın hallerini kendine has üslubuyla dile getirmiştir. Bu çalışmada rubâîler beş ana başlık altında incelenmiştir. Her bir mısrası farklı aruz kalıplarıyla yazılabilen rubâîlerin öncelikle vezinleri bulunmuş, daha sonra bilinmeyen kelimeleri tespit edilip nesre çevirisi yapılmıştır. Asıl amaç, rubâîleri şerh etmek olduğu için bu kısım detaylı olarak ele alınmıştır. Son olarak ise edebî sanatların kullanım şekline yer verilmiştir. Çalışmanın bütünleyici unsurları olması nedeniyle Fuzûlî'nin hayatı ve edebî kişiliği ile rubâî nazım şeklinin özelliklerinden kısaca bahsedilmiştir. Ortaya çıkan bu çalışma ile Fuzûlî'nin şiir gücünün ve parlak zekâsının yüceliğine, tasavvuf ehli bir kişilik oluşuna dikkat çekilmek istenmiştir. Rubâîlerdeki tasavvuf ve tarikat öğretileri sayesinde Fuzûlî'nin dünya görüşüyle ilgili çıkarımlarda bulunulmuştur.