Garib-Nâme'de Âşık Paşa'nın Kur'an ayetlerine yaklaşımı

13. ve 14. yy. Moğol istilası nedeniyle Anadolu topraklarında kargaşanın hâkim olduğu, toplumsal birlikteliğin dumûra uğradığı dönemlerdir. Bu kargaşada halkı dini değerlerden yararlanarak bir arada tutma çabaları çoğu zaman halkın itibar ettiği dinî-tasavvufî önderler sayesinde olmuştur. Nitekim Mevlana, Yunus Emre vb. zatlar bu konuda önemli hizmetler ifa etmişlerdir. Birliğin sağlanmasında benzer bir çabayı ortaya koyanlardan biri de şüphesiz Âşık Paşa'dır. Âşık Paşa yazdığı eserlerle topluma yön vermiş, toplumun içinde bulunduğu buhrandan kurtulması için manevî dinamikleri harekete geçirmeye çalışmıştır. Onun bu amaçla kâleme aldığı eserlerden biri de Garib-nâme adlı eseridir. O, bu eserinde dinin özünü ve hayatın gerçekliğini yüz kıssa/konu çerçevesinde anlatmıştır.Âşık Paşa anlattığı her konuyu bir şekilde Kur'an'la ilintilendirmiş ve böylece Kur'an'ın ruhunu insanlara teneffüs ettirmeye çalışmıştır. Bu tezde Âşık Paşa'nın Garib-nâme'de Kur'an'la kurduğu ilişki üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Bu ilişki yanında ayrıca müellifin hayatı, eserleri, ilmî kişiliği ve Garib-nâme'si hakkında da bilgi verilmiştir. Âşık Paşa'nın Kur'an ayetlerine yaklaşımını ele veren örnekler onun Kur'an ayetleri paralelinde oluşturduğu kıssalardan/konulardan seçilerek arz edilmiştir.Garib-nâme dinî-tasavvufî bir eserdir. Eserin genelinde işlenilen konular insan ile âlemin benzerliği üzerine kurulmuştur. Aslında insan denilen şeyin küçük bir âlem olduğunu ifade eden müellif, kişinin kâinatı tanımasıyla kendini bileceğini veya kendini tanımasıyla kâinatı bileceğini ifade etmektedir. Kendisini veya kâinatı bilen bir kişinin de Rabbini tanıyacağını söyleyen müellif, mutasavvıfların sûfîlikteki en önemli argümanları olan ?Kendini bilen Rabbini bilir.? sözünden hareketle insanın kendini keşfetmesiyle Allah'a ulaşacağını söylemeye çalışır. Bu tezini de kıssalarda kâinat ve insan benzerliğini anlatan örnekler sunarak ve bu örnekleri Kur'an ayetleriyle ilintilendirerek ispat etmeye çalışır.