Gaziantep'te (Türkiye) trafik kökenli ağır metal kirleticilerinin bazı toprak enzim aktiviteleri üzerine etkileri

Bu çalışmada trafik kaynaklı potansiyel toksik elementlerin (PTE) toprakların mikrobiyal ve enzimatik aktiviteleri üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç için yol kenarlarındaki karışık antepfıstığı (Pistacia vera L.) ve zeytin (Olea europaea L.) bahçelerinden 80 toprak örneği toplanmış ve örneklerin seçili genel özellikleri, besin elementleri, PTE içerikleri ile toprak mikrobiyal ve enzimatik aktivitesine ait içerikleri analiz edilmiştir. PTE kaynakları, çoklu istatistiksel yöntemlerle belirlenmiş, kirlilik düzeyleri ekolojik ve çevresel indekslere göre değerlendirilmiştir. PTE bolluğunun Fe>Mn>Ni>Cr>Zn>Pb>Cu>Co>Cd olduğu bulunmuştur. Toprakların %53,13'ünün Ni, %15,63'ünün ise Cr içerikleri bakımından yasal sınırları aştığı belirlenmiştir. Çoklu istatistiksel analiz sonuçlarına göre Co, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni ve Pb'nin litojenik, Cd ve Zn'nin ise antropojenik kökenli olduğunu saptanmıştır. Toprakların, Ni ve Pb bakımından orta, Cd ve Cr bakımından ise düşük düzeyde kirlendikleri ve toprakların tarımsal üretim açısından veriminin düştüğü bulunmuştur. ALP üzerine inorganik ve organik gübreleme sonucu zenginleştiği belirlenen Cd'nin olumsuz, Zn'nin ise olumlu ve litojenik PTE'lerin ise ASP ve ÜRA üzerine olumsuz, KAT, ALP, BSR ve C/N üzerine ise olumlu etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Taşıt trafiğinin oluşturduğu emisyonların mikrobiyal ve enzimatik aktiviteler üzerine önemli düzeyde etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır.