Gaziosmanpaşa ilçesinde nüfusun değişimi: Sosyo-kültürel ve mekânsal analiz

Marmara Bölgesi'nin Çatalca – Kocaeli bölümünde konumlanan İstanbul'un 39 ilçesi arasında yer alan Gaziosmanpaşa ilçesi, tarihi su yollarına sahip olması sebebiyle önemli bir inceleme alanıdır. Günümüzde Gaziosmanpaşa ilçesi toplam 16 mahalleden oluşmaktadır. Bu çalışmada 1927 yılından günümüze kadar olan süreçte Gaziosmanpaşa ilçesinin değişen nüfusu, sosyo-kültürel özellikleri, nüfusun nitelik ve nicelikleri ile mekânsal dağılımı çeşitli verilerle incelenmiş tablo, grafik ve haritalar kullanılarak yorumlanmıştır. Geçmişte Taşlıtarla ve Göktepe adlarıyla anılan çalışma sahası ilçe olmadan önce Çatalca ilçesinin Boyalık Nahiyesine ve Eyüp ilçesinin Rami Nahiyesine bağlıyken sırasıyla köy ve belde statüsüne getirilmiştir. Çalışma sahası özellikle 1950'li yıllar itibariyle toplam nüfusun göçlerle artması sonucunda 1963 yılında Gaziosmanpaşa adını alarak ilçe olmuştur. İlçe, adını 1877-1878 yılları arasında Osmanlı ve Rusya arasında yaşanan Plevne Savaşlarında kahramanca mücadele edip dünya çapında takdir edilen Gazi Osman Paşa'dan almıştır. Çalışma sahası 1950'li yıllardan itibaren Bulgaristan, Eski Yugoslavya, Yunanistan ve Romanya gibi farklı ülkelerden ve yurdumuzun çeşitli bölgelerinden göç almıştır. Göçler sonucunda ilçe nüfusunda artış meydana gelmiş ve düzensiz yerleşim alanları ortaya çıkmıştır. Farklı kültürlere sahip toplumların bir arada yaşadığı Gaziosmanpaşa ilçesinde yaşanan göçler sonucunda nüfus, homojen bir yapıdan heterojen bir yapıya dönüşmüştür. Bu durum ilçenin sosyo-kültürel ve ekonomik faaliyetlerini de etkilemiştir. TÜİK 2021 nüfus verilerine göre 493.096 kişilik nüfusuyla Gaziosmanpaşa'da göç hareketleri devam etmektedir ve yapılan nüfus projeksiyonları ile toplam nüfusun gelecekte de artacağı tahmin edilmektedir. Bu çalışmada Gaziosmanpaşa ilçesinde 1927-2020 yılları arasında toplam nüfusun nitel ve nicel özelliklerinde meydana gelen değişim ve gelişimi incelenmiş, nüfusun sürekli artmasına bağlı olarak ortaya çıkan sorunlara çözüm aranmış, hazırlanan nüfus projeksiyonları ile geleceğe yönelik nüfus tahminleri yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: İstanbul, Gaziosmanpaşa, Nüfus, Balkan Göçleri, Sosyo-kültürel Gelişim, Mekânsal Analiz, Şehir Nüfus, Kır Nüfus, Nüfus Projeksiyonu