Gebelik süresince ve doğum sonrasında akrilamid uygulanan rat yavrularında, akrilamid'in miyelin sentez ve gelişimi üzerindeki toksik etkilerinin incelenmesi ve E vitamininin koruyucu rolünün araştırılması

Amaç: Akrilamid (AKR) suda çözünen, renksiz ve kokusuz kristal bir maddedir. AKR, önemli bir endüstriyel materyal olmasının yanı sıra kızartılmış ve fırınlanmış karbonhidrat açısından zengin gıdalarda bulunmaktadır. AKR, nöropatiye neden olan klasik bir aksonal toksik madde olarak bilinmektedir. E-vitamini ise, beyni oksidatif hasardan koruyan, yağda çözünen en önemli antioksidan vitamin olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada, AKR'nin beyindeki miyelin gelişimine etkisinin moleküler düzeyde ortaya çıkarılması ve bu toksik etkiye E vitamininin nasıl etki ettiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışmaya 40 gebe rat 4 gruba ayrılarak başlandı ve laktasyon sonrası her gruptan alınan 10 yavru rat ile araştırmaya devam edildi. 40 yavru sıçan, Kontrol, E vitamini, AKR, AKR + E vitamini gruplarına ayrıldı. AKR uygulamasını takiben, bilişsel fonksiyonu değerlendirmek için Water Maze testi uygulandı. Demiyelinizasyon ve remiyelinizasyon seviyesini değerlendirmek için MBP, MAG, MOG ve BDNF, pro-BDNF proteinlerinin Western blot analizleri yapıldı. MBP, MAG, MOG ve BDNF'nin mRNA seviyeleri RT-PCR yoluyla belirlendi. Ayrıca MBP, MOG ve BDNF'nin immünohistokimyasal ve elektron mikroskobik analizleri yapılarak miyelin ve glia hücrelerinin dejenerasyonu incelendi. Bulgular: Analiz sonuçları, AKR uygulaması miyelinle ilişkili olan MBP, MAG, MOG, BDNF ve pro-BDNF protein ve gen ekspresyonlarını azaltmıştır. Elde edilen bulgular histopatolojik, immünohistokimyasal ve mikroskobik incelemelerle doğrulanmıştır. E vitamini uygulaması ise, AKR'nin bu olumsuz etkisini iyileştirmiştir. Sonuç: AKR'nin, gestasyon, laktasyon ve laktasyon sonrası dönemde demiyelinizasyona sebep olarak miyelinle ilişkili nörodejeneratif hastalıkların patogenezinde rol oynayabileceği görülmüştür. Ayrıca, E vitaminin ise AKR kaynaklı bu toksisiteye karşı güçlü nöroprotektif bir vitamin olarak miyelinizasyonu desteklediği anlaşılmıştır.