Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi kamu yapılarının Malatya ili örneği üzerinden incelenmesi

Malatya, en eski çağlardan beri Anadolu ve Ortadoğu'nun geçit ve kavşak noktası olmuştur. Doğu'da en eski ulaşım yolu; Malatya-Sivas üzerinden Erzurum'a oradan da Kafkasyalara bağlanan yoldur. Bulunduğu konum itibariyle en eski yollar üzerinde bulunan Malatya'nın ön tarihinin Paleotik çağa kadar indiği, Zafer Höyük kazılarıyla, Malatya ve çevresinin M.Ö. 7000'li yıllara dayandığı anlaşılmaktadır. Anadolu'nun eski yerleşim merkezlerinden olan Malatya sırasıyla Hititlere, Medlere, Perslere, Romalılara, Bizanslılara, İslam Uygarlıklarına, Selçuklulara ve son olarak Osmanlı Devletine ev sahipliği yapmış, günümüzde ise Türkiye Cumhuriyetine bu hizmetini devam ettirmektedir. Fethettiği her toprakta halkına hizmeti amaç edinen ve bu amaç doğrultusunda imar faaliyetlerine büyük önem veren Osmanlı Devleti, Malatya'yı da topraklarına kattıktan sonra burada imar faaliyetlerini sürdürmüştür. Batılılaşma Dönemi'yle Osmanlı Devleti birçok alanda olduğu gibi imar alanında da anlayışını değiştirmiş ve geç dönem yapılarında bu anlayışı uygulamaya başlamıştır. Osmanlı Devleti döneminde başlayan değişim anlayışı Cumhuriyetin kurulmasından sonra da devam etmiştir. Bu çalışmada, Malatya ilindeki Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi kamu yapıları incelenmiştir. Çalışma kapsamında literatürden ulaşılan mimari projeler değerlendirilmiş, konu ile ilgili yazılmış kitap, tez ve makaleler incelenip ve Osmanlı ve Cumhuriyet arşivleri araştırılmıştır. Çalışmanın devamında ise Malatya ili özelinde Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi kamu yapılarından belirlenen kriterlere uygun olarak inşa edilen yapılar tespit edilmiştir. Tespit edilen yapıların günümüzdeki durumları Malatya ili genelinde incelenerek, mimari özellikleri, strüktürel yapıları ve korunmuşluk durumlarının da yer aldığı kataloglar oluşturulmuştur. Kötü durumda olan yapıların korunması için öneriler getirilmiştir. Yapılan çalışmanın diğer araştırmacılar için net, anlaşılır ve kalıcı bir rehberlik sağlaması amaçlanmıştır. Çalışmanın diğer bir amacı ise, Osmanlı Devleti'nin taşra merkezlerinden olan Malatya sancağı kamu yapılarının, ihtiyaçlar doğrultusundaki gelişiminin ve mimarlık tarihi açısından yerinin belirlenmesi hedeflenmiştir.