Geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin sosyal sermaye düzeyleri: İstanbul ve Şanlıurfa örnekleri

Türkiye'de yaşayan Suriyeli göçmenlerin yaşadıkları bölgedeki kent halkının sosyal sermayesine etkisini ve kendi grup-içi sosyal sermayesini değerlendirmeyi amaçlayan bu çalışma, metodolojik anlamda İstanbul ve Şanlıurfa kentlerinin sosyal sermaye çalışmalarına katkı sunması bakımından önem arz etmektedir. Ayrıca İstanbul ve Şanlıurfa kentlerinin sosyo-kültürel farklılıklardan kaynaklı olarak oluşan Suriyeli algısının sosyal ilişkilere ve sosyal sermaye oluşturma sürecine etkisini anlamlandırması bakımından da önemli bulgular ortaya koymaktadır. "Yakınsayan Paralel Karma Yöntem" araştırma desenine göre yapılandırılmış olan bu çalışma; İstanbul ve Şanlıurfa'daki Suriyeli mültecilerin kentteki sosyal sermaye rezervlerini nasıl etkilediğini, yapılan nitel ve nicel çalışmalarla saptamaktadır. Nitel araştırma yönteminde veriler yarı yapılandırılmış mülakat sorularıyla, nicel araştırma yönteminde ise veriler anket çalışması ile toplanmıştır. Ayrıca her iki araştırma yönteminin örneklemi, kartopu örneklem olarak saptanmış olup elde edilen verilerin analizi ve yorumlanması veri analizleri basamaklarına göre gerçekleştirilmiştir. Geçici koruma kapsamında bulunan Suriyeliler ile Suriyelilere komşuluk eden İstanbul ve Şanlıurfa kent halkının sosyal sermaye düzeylerini toplumsal güven, komşuluk ilişkileri, Suriyeli algısı, sosyal ağlar, gönüllü organizasyonlara katılım ve güven çapı gibi parametreler üzerinden değerlendiren bu tez araştırması, elde edilen verileri her iki grup düzeyinde ve kent bileşenlerini dikkate alarak saptamıştır. Bu araştırmadan elde edilen veriler, özellikle İstanbul kentinde yaratılan negatif Suriyeli algısı nedeniyle güven düzeylerinin düşük seviyelerde ölçüldüğünü, komşuluk ilişkilerinin zayıf seyrettiğini ve buna bağlı olarak sosyal sermaye düzeylerinin düşük seviyelerde ölçüldüğünü ortaya koymuştur. Diğer taraftan Şanlıurfa kentinden elde edilen veriler ise Şanlıurfa halkının Suriyeli göçmenleri güven çaplarına dahil ettiklerini, görece daha etkili iletişim kanallarının olduğunu ve buna bağlı olarak da Suriyelilerle ilişkilerin düşük seviyelerde de olsa sosyal sermeye kaynağı yarattığını ortaya çıkarmıştır. Sosyal sermaye seviyelerinin düşük seviyelerde seyretmesinin nedeni; Türk ve Suriyeli topluluklar arasında karşılıklı ilişkilerin sınırlı düzeyde ya da tamamen kopuk olması, gönüllü organizasyonlara katılımın her iki grup için de düşük seviyelerde ölçülmesi ve karşılıklı etkileşime engel olan güvensizlik ortamının oluşturulan önyargılardan kaynaklandığı tespit edilmiştir.