Geçiş iklim zonunda farklı sarıçam (Pinus sylvestrıs L.) populasyonlarının tohum/fidan morfolojik ve biyokimyasal özellikleri ile ekolojik faktörlerin ilişkilendirilmesi

Bu çalışmada; farklı yöre ve yükseltilerdeki meşcerelerden toplanan Sarıçam tohumlarının karakteristikleriyle yetişme ortamı özellikleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Sarıçam tohumlarında bazı kimyasal bileşenler analiz edilmiştir. Bu analizler; prolin, protein, glikoz, fruktoz, sukroz gibi çözülebilir şekerler, malondialdehit (MDA), hidrojen peroksit (H2O2) ve antioksidan enzimlerden süperoksit dismutaz (SOD) ve peroksidaz (POD) enzim aktiviteleri ölçülmüştür. Bununla birlikte toplanan tohumlardan 2+0 yaşında tüplü sarıçam fidanları yetiştirilmiştir. Bu fidanların ibrelerinde de kimyasal bileşen olarak fotosentetik pigmentler (klorofil a, klorofil b ve karotenoid), fidan kalitesini ortaya koyabilmek için morfolojik ölçümler yapılmıştır. Bu morfolojik ölçümler fidan boyu (FB), kök boğazı çapı (KBÇ), kök taze ağırlığı (KTA), kök kuru ağırlığı (KKA), gövde taze ağırlığı (GTA), gövde kuru ağırlığı (GKA), terminal sürgün boyu (TSB), yan kök sayısı (Yankök) ve yan dal sayısı (YDS)'dır. Ayrıca bu çalışma kapsamında tohumların toplandığı ağaçların etrafından üç farklı derinlikten (0-15 cm, 15-30 cm ve 30-60 cm) toprak örnekleri alınmıştır. Bu toprak örneklerinde pH, elektriksel iletkenlik (EC), kireç, organik madde, tekstür ve bitkiye yarayışlı fosfor (P2O5) analizleri yapılmıştır. Elde edilen verilerle yetişme ortamı özellikleri, tohum kimyasal özellikleri, toprak özellikleri ve fidanların morfolojik özellikleri arasındaki ilişkiler korelasyon ve faktöriyel ANOVA analizleriyle belirlenmiştir. Bayramören populasyonu, bin dane ağırlığı, çimlenme yüzdesi, glikoz, fruktoz ve H2O2 açısından diğer populasyonlara göre en düşük, Çankırı populasyonları MDA ve H2O2 bakımından en yüksek miktarda bulunmuştur. En yüksek çimlenme yüzdesi Yenice populasyonlarında, 1701-1800 m yükseltide ve güneybatı bakısında olduğu tespit edilmiştir. Tohum kalitesi ile çevresel faktörler arasındaki ilişkiler değerlendirilerek tohum kalitesinin tahmininde önemli olan değişkenler ortaya konulmuştur.