Genç sedanter bayanlarda altı aylık bir egzersiz programının lipid metabolizmasına etkileri

ÖZET Sportif aktiviteler yaşam kalitesini yükselterek genel fizik performansı, organ ve sistemlerin fonksiyonel kapasitelerini olumlu yönde etkileyebilmektedir. Bu çalışmada genç sedanter bayanlarda altı aylık bir egzersiz programının lipid metabolizmasına etkileri incelenmiştir. Ayrıca lipoprotein lipaz enziminin (LPL) adipoz dokudan metabolizasyonu ile ilişkisi açısından aktivitesi araştırılmıştır. Araştırmaya katdan, yedi üniversite öğrencisine (yaş 19.6 ±1.0 yıl; boy 160.0 ± 8.0 cm, vücut ağırlığı 71.6 ± 10.0 kg, BMI 27.9 ± 3.3 kg/m2) altı aylık süreyle aerobik egzersiz yaptırıldı. Yedi sedanter üniversite öğrencisi ( yaş: 19.3 ± 1.5 yıl; boy: 163.4 ± 4.0 cm; vücut ağırlığı: 63.9 ± 7.1 kg; BMI: 23.9 ± 2.7 kg/m2) kontrol grubunu oluşturdu ve egzersiz programına katılmadı. Araştırmaya katılan tüm deneklerin ailelerinde ve kendilerinde metabolizma ile ilgili herhangi bir hastalık olmadığı bilgisi alındı. Deneklerin menstrüasyon döngülerinin düzenli olduğu, karbonhidrat ve yağ metabolizmalarını etkileyecek herhangi bir ilaç ya da düzenli alkol, sigara, kahve kullanmadıkları yapılan görüşmeler sonucu saptandı. Çalışmaya katılan denekler daha önceden düzenli egzersiz programına katılmamışlardı. Deneklerin beslenmelerine herhangi bir kısıtlama getirilmedi. Araştırma süresinin başlangıç ve sonunda deneklerin vücut ağırlıkları, boylan, BMI'leri, vücut yağ oranları, bel/kalça oranlan, V02 max'ları, biyokimyasal ölçümleri (serum açlık kan şekeri (AKŞ), total kolesterol (TK), trigliserid (TG), yüksek dansiteli lipoprotein- kolesterol (HDL-K), insülin) yapıldı. Aynca karın bölgesinden biyopsi ile alınan yağ örneklerinde LPL aktivitesi ölçüldü. Çalışma Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Spor Hekimliği Anabilim Dah'nda oluşturulan etik kurulca onaylanmıştır. Her iki gruptaki ölçüm sonuçları arasındaki istatistiksel farkları ve değişimleri saptamak amacıyla Wilcoxon, t- ve Mann- Whitney testleri uygulandı. Buna göre egzersiz grubunda aerobik kapasitedeki artışla birlikte vücut ağırlığında, BMI ve VYO'nda istatistiksel olarak anlamlı azalma, total- ve HDL-C ile V02 max ve LPL' da artış saptandı. Kontrol grubunda da benzer artışlar gözlendi. Anahtar sözcükler: Lipoprotein lipaz, yağ dokusu, obezite, vücut kitle endeksi, egzersiz, lipid metabolizması, high density lipoproteins.