Genetik olarak geliştirilmiş nazilli gossipolsüz (bezsiz) pamuk çiğiti ve soğuk sıkım küspesinin besin madde kompozisyonu ve gossipol düzeyi

Bu araştırma, kabuklu ve kabuksuz bezsiz pamuk tohumu (PT, Gossipolsüz Nazilli çeşidi) ve bu tohumların soğuk sıkım işleminden geçirilerek elde edilen kabuklu ve kabuksuz pamuk tohumu küspesinin (PTK) besin madde kompozisyonu ve gossipol düzeylerini belirlemek amacı ile yürütülmüştür. Yapılan besin madde analizlerinde kuru madde (KM) esasına göre kabuklu ve kabuksuz PT için KM; ham protein (HP), ham yağ (HY), ham selüloz (HS), ham kül (HK) ve azotsuz öz madde (NÖM) oranları sırasıyla %94,79 ve %96,65; %26,73 ve %40,05; %23,25 ve %37,13; %17,65 ve %2,28; %4,13 ve %4,75; %23,03 ve %12,45; PTK için sırasıyla %94,77 ve %94,99; %33,24 ve% 42,09; %25,39 ve %32,36; %13,94 ve %7,78; %4,65 ve %5,02; %17,55 ve %7,74 olarak bulunmuştur. KM esasına göre kabuksuz PT; HP (P<0,05), HY (P<0,05), HK (P<0,01) ve nişasta bakımından kabuklu PT'na göre en yüksek değerlerin elde edildiği farklılık gözlenmiştir. Kabuklu PT ise OM, HS ve NÖM bakımından kabuksuz PT'na göre en yüksek değerler elde edilmiştir (P<0,05). PTK'nin besin madde analizi sonucunda OM ve ME değerleri bakımından kabuklu ve kabuksuz PTK örnekleri arasında farklılık gözlenmemiştir (P>0,05). Kabuksuz PTK'nin HP (P<0,01), HY (P<0,05) ve HK (P<0,05) değerleri kabuklu PTK'ne göre yüksek bulunmuştur. Kabuklu PTK'nin HS, Nişasta (P<0,05) ve NÖM (P<0,01) değerleri bakımından kabuksuz PTK'ne göre yüksek olduğu tespit edilmiştir. Kabuklu ve kabuksuz PT makro mineral konsantrasyonları KM esasına göre sırasıyla %1,18±0.01 ve %1,09±0.00 K (P<0,05); %0,66±0,01 ve %1,01±0,01 P (P<0,01); %0,30±0,01 ve %0,42±0,01 S (P<0,01); %0,37±0,00 ve %0,47±0,00 Mg (P<0,01); %0,13±0,00 ve %0,11±0,00 Ca (P<0,01) olarak bulunmuştur. Esansiyel olmayan ağır metaller (Cd, Pb, Ni ve Al) bitki tohumu ve hayvan sağlığını tehdit etmeyecek düzeylerin çok altında olduğu belirlenmiştir. Ham PT yağında 20 yağ asiti tanımlanmış olup yağ asitleri arasında, linoleik asit C18:2 ω6 (%55.55±0,061) ana bileşen olarak tespit edilmiştir. Doymamış yağ asitlerinin düzeyi (70,78±0,014) doymuş yağ asitlerinden (29,22±0,011) daha yüksek olduğu bulunmuştur. Kabuklu ve kabuksuz PT ile PTK toplam fenolik içeriği sırasıyla 7,87±0,05 ve 2,18±0,02; 5,86±0,02 ve 1,91±0,01 mg gallik asit ekivalent (GAE)/g olarak saptanmıştır (P<0,01). Kabuklu PT ve kabuksuz PT'nin serbest ve toplam gossipol düzeyleri sırasıyla; 294±15 ve 440±4; 521±2 ve 706±20 mg/kg olarak bulunmuştur (P<0,01). Sonuç olarak, Gossipolsüz Nazilli PT'nun düşük düzeyde gossipol ve yüksek düzeyde linoleik asit yağ içermesi ile beraber besin madde özellikleri açısından göreceli olarak daha yüksek olduğu; Gossipolsüz Nazilli PT ve küspesinde az da olsa bulunan fenolik bileşiklerin antioksidan aktivitesi, hayvan sağlığına ve üretim etkinliğine potansiyel katkıda bulunabileceği söylenebilir. 2019, 69 SAYFA ANAHTAR KELİMELER: Pamuk Tohumu, Gossipol, Soğuk Sıkım Küspe, Besin Maddesi