Genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz üreten escherichia coli ve klebsiella spp. suşlarının karbapenem ve beta-laktamaz inhibitörlü kombinasyonlara karşı duyarlılıklarının araştırılması

1.ÖZETGenişlemiş Spektrumlu beta laktamazlar (GSBL) 1980'lerin ilkyıllarından itibaren gittikçe artan sıklıkla Klebsiella türleri ve Escherichia colisuşlarında en önemli sefalosprin direnci haline gelmiştir. GSBL' lerle ilgili enyaygın kaygı bu direncin ülkemizin de içinde bulunduğu geniş coğrafibölgelerdeki hızlı yayılımıdır. GSBL suşlarına karşı etkin antibiyotikseçeneklerinin az olmasından dolayı GSBL suşlarının yol açtığıenfeksiyonların tedavisi önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Bununlabirlikte beta-laktamaz inhibitörlü kombinasyonların in vitro testlerde duyarlıbulundukları takdirde GSBL üreten bakterilerin neden olduğu infeksiyonlarıntedavisinde kullanılmaları önerilmektedir.Bu çalışmada GSBL üreten Klebsiella ve E. Coli sıuşlarına karşıimipinem, meropenem, sefaperazon-sulbaktam, piperasilin-tazobaktam veamoksisilin-klavulanatın in vitro etkinliğini saptamayı amaçladık. Çalışmaya230'u E. Coli, 43'ü K. pneumoniae, 27'si K. oxytoca olarak tanımlanmıştoplam 300 adet suş alındı. Suşlar Ocak 2003 ile Mayıs-2005 tarihleri arasındaFırat Tıp Merkezi polikliniklerine başvuran hastalar ve CDC (Centers forDiseases Control and Prevention) kriterlerine göre nozokomiyal infeksiyonutanısı alan hastalardan izole edildi. Suşların GSBL üretimi ?Çift Disk SinerjiTesti ? ile saptandı. Suşların çalışılan antibiyotiklere karşı duyarlılıklarıNational Committee for Clinical Laboratory Standards (NCCLS) önerilerinegöre broth mikrodilüsyon yöntemi ile araştırıldı.GSBL üreten E. coli, K. pneumoniae ve K. oxytoca'da imipenem vemeropeneme direnç saptanmadı. E. coli'de piperasilin-tazobaktam %75.2,sefoperazon-sulbaktam %72.6 ve amoksisilin-klavulanat %29.3 oranındaduyarlı olarak saptandı. K. pneumoniae'da piperasilin-tazobaktam vesefoperazon-sulbaktam duyarlılığı eşit olup %69.8 olarak saptandı. K.ise piperasilin-tazobaktam duyarlılığı %55.8, sefoperazon-oxytoca'dasulbaktam %40.7 olarak bulundu. K. pneumoniae ve K. oxytoca'nınAmoksisilin-klavulanat'a duyarlılığı sırasıyla %23.3 ve %18 olarak saptandı.Sonuç olarak beta-laktamaz inhibitörü içeren kombine antibiyotiklere K.oxytoca ve K. pneumoniae suşlarının duyarlılıklarının E. coli 'ye göre dahadüşük olduğu görüldü. Onbir adet E. coli, 3 adet K. pneumoniae ve 1 adet K.oxytoca olmak üzere toplam onbeş suş her üç antibiyotiğe dirençli bulundu.1E. coli ve Klebsiella spp. suşlarında İmipenemin MİK50/90 değerleri0.5/0.5 mcg/ml, meropenemin MİK50/90 değerleri ise 0.12/0.12 mcg/ml olaraksaptandı. Piperasilin-tazobaktam ve sefoperazon-sulbaktam'ın E.coli içinMİK50/90 değerleri 8/4-64/4 ve 8/8-64/64 mcg/ml, Klebsiella spp. için 16/4-128/4 ve 16/16-128/128 mcg/ml olarak saptandı ve MİK50 değerleri duyarlılıksınırları içinde ölçülürken, MİK90 değeri klebsiella spp.'de her iki antibiyotikiçin direnç sınırları içinde, E. coli'de ise piperasilin-tazobaktam için az hassassınırında, sefoperazon-sulbaktam için dirençlilik sınırında ölçüldü.Amoksisilin-klavulanat'ın MİK50/90 değerleri E. coli için 16/8-64/32 mcg/ml,Klebsiella spp. için 32/16-128/64 mcg/ml olarak saptandı. Amoksisilin-klavulanat'ın hem MİK50 hem de MİK90 değerleri direnç sınırları içindeölçüldü.Sonuç olarak, GSBL üreten E. coli ve K. Oxytoca'da piperasilin-tazobaktam sefoperazon-sulbaktama göre in vitro olarak daha etkinbulunmuştur. K. pneumoniae'da ise her iki antibiyotiğin etkinliği eşitbulunmuştur. Bu iki antibiyotiğin komplike olmayan ve hayati önemibulunmayan enfeksiyonların ampirik tedavisinde kullanımının daha uygunolacağını ve hayatı tehdit eden ciddi sistemik infeksiyonlarda ise mutlakaduyarlılık testleri sonuçlarına göre kullanılması gerektiğini düşünmekteyiz.Amoksisilin-klavulanat bu etkenlere bağlı infeksiyonların tedavisinde yeterlietkinlikten oldukça uzak görünmektedir. İmipenem ve meropenem GSBLüreten suşların tedavisinde güvenle kullanılabilecek ajanlardır.Anahtar Kelimeler: GSBL, E. Coli, Klebsiella spp., MİK, imipenem,meropenem, amoksisilin-klavulanat, sefoperazon-sulbaktam, piperasilin-tazobaktam.2