Geology and oil possibilities of the Çiçekdağ, Akçakent (Kırşehir) region

oz Çankırı-Çorum Havzası Tersiyer boyunca kırıntılı bir tortul havza olarak gelişmiştir. Yerköy, Çiçekdağ ve Akçakent arasındaki bölgeyi kapsayan çalışma alanı havzanın güney kenarına karşılık gelir. Çalışma alanında temeli Kırşehir Masifi'nin bir parçası olarak kabul edilen magmatik bir kuşak oluşturur. Bu çalışmada Çiçekdağ Kuşağı olarak adlandırılan bu kuşak birbirinden farklı iki kaya grubu içerir. Çiçekdağ kuşağı içinde altta Çökelik volkanitleri yer alır. Bu birim mafik volkanitler, yastık lavlar ve masif diabazlardan yapılıdır. Volkanik seri içinde ender olarak gözlenen ince mikrokristalin kireçtaşı merceklerinde Turoniyen-Santoniyen aralığını simgeleyen mikrofosiller saptanmıştır. Çökelik volkanikleri çalışma alanının güney bölümlerinde ve daha güneyde Kırşehir'e doğru metamorfiktirler ve belirgin foliasyon sunarlar. Bu volkanik seri Yozgat magmatikleri olarak adlandırılan granitik plütonlar ile bunların yarıderinlik ve yüzey eşdeğerleri tarafından kesilirler. Yozgat magmatitleri mineralojik ve kimyasal olarak granitten diyorite kadar değişirler ve granit, granodiyorit monzonit ve monzodiyorit türü kayalar içerirler. Bu farklı bileşimli kayalar dokusal olarak çok kısa mesafede belirgin farklılıklar sunarlar. Yozgat magmatikleri I. tipi, kalk-alkaline karakterlidirler ve olasılıkla bir dalma zonunun üzerinde Santoniyen-Geç Paleosen aralığında oluşmuşlardır. Çiçekdağ Kuşağı, Çankırı-Çorum Havzası'nın Geç Paleosen-Eosen yaşlı tortul istifi tarafından açısal uyumsuz olarak üstlenir. Bu istif içinde denizel ve karasal tortullar yanal ve düşey yönde birbirlerine geçerler ve aynı zamanda andezitik, bazaltik bileşimli volkanik arakatkılar içerirler. Çalışma alanında Çankırı-Çorum Havzası'nın Tersiyer istifi kırmızı renkli çakıltaşları, kumtaşları, silttaşları veçamurtaşlarından yapılı İncik Formasyonu ile başlar. İncik Formasyonu yanal yönde sığ denizel, fosilli kireçtaşı ve şeyllerden yapılı Yoncalı Formasyonu'na geçer. Yoncalı Formasyonu içindeki kireçtaşı düzeyleri Kocaçay üyesi olarak adlanmıştır. Bu birimler içinden alınan en eski yaş Geç Paleosen ve en genç yaş ise Geç Eosendir. Bayat Formasyonu olarak adlanan andezitik, bazaltik lav ve tüfler Geç Paleosen-Eosen istifi içinde değişen kalınlıklara sahip düzeyler olarak gözlenir. Bayat Formasyonu andezit, andezitik bazalt ve trakiandezit türü kayalardan yapılıdır ve kalk-alkalin karekterlidir. Geç Paleosen-Eosen yaşlı bu istif, Miyosen yaşlı Kızılırmak Formasyonu tarafından açısal uyumsuz olarak üstlenir. Kızılırmak Formasyonu karasal çakıltaşları, kumtaşları silttaşları ve çamurtaşlarından yapılıdır ve üste doğru kalın jips düzeyleri içeren çamurtaşlarından yapılı olan Bozkır Formasyonu'na geçer. Tüm bu birimler Pleyistosen yaşlı Değim Formasyonu tarafından açısal uyumsuz olarak üstlenirler. Çankırı-Çorum Havzasının güney kenarı Eosen boyunca sakin bir tortullaşma alanı niteliğindedir. Buna karşın kuzey kenarda Ankara Melanjı'na ait tektonik dilimler tortullaşma ile eşzamanlı olarak havza içine doğru itilmişlerdir. Bu kenar boyunca havza tortulları içinde kaba dokulu kırıntılı tortullar, kanal dolguları, olistostromal oluşuklar ve olistolitik bloklar yaygın olarak gözlenir. Havzadaki tortul istifin toplam kalınlığı kuzeyden güneye doğru azalır ve güney kenarda karasal tortullar baskınlık kazanır. Çalışma alanında bu karasal tortullar doğrudan temeli üstlerler. Bu fasiyes değişimi havzanın güney kenarının petrol ve gaz potansiyelini olumsuz yönde etkiler. Aynı zamanda Bayat volkanizması da bu bölgedeki petrol potansiyeli üzerinde olumsuz rol oynamıştır. Çankırı-Çorum Havzasının temel birimleri olasılıkla, Sakarya ve Kırşehir kıtalarıarasındaki yakınsama sonucunda gelişmiştir. Geç Kretasede, Tetis Okyanusunda bir ada yayının ürünü olarak gelişen Çökelik volkanikleri, sıkışma sonucunda Kırşehir Platformu üzerine itilmiştir. Bu çarpışmadan sonra Tetis kabuğu Kırşehir Masifinin altına dalmış ve Yozgat magmatikleri masifin içine yerleşmiştir. Çankırı-Çorum Havzası bu çarpışma zonu üzerinde bir dağarası havza olarak gelişmiştir ve devam eden sıkışma nedeniyle Sakarya Kıtasının güney kenarında gelişmiş olan ofiyolitik melanj havza tortullarının içine doğru itilmiştir. Vi