Geometrik muhakeme süreçleri bağlamında ortaokul matematik öğretmenlerinin geometri içerikli derslerinin incelenmesi

Bu tez çalışmasında, geometri öğretiminde bilişsel ve algısal süreçler bağlamında öğretmenlerin mevcut davranışlarını ortaya koymak ve bu kavramlara ilişkin nasıl bir vurgu yapıldığını değerlendirmek amaç edinilmiştir. Çalışmada geometri öğretimine dair bilişsel ve algısal süreçleri incelemek ve geometri öğretimine katkı sağlamak amacıyla beş matematik öğretmeninin video kayıtları alınmış, derslerinin Fransız psikolog Raymond Duvall (1995) tarafından tanımlanan geometrik muhakeme kuramsal çerçevesine göre betimsel analizi yapılmıştır. Araştırmada, çalışmanın doğasına uygun olarak nitel araştırma yöntemlerinden biri olan, durum çalışması (case study) deseni kullanılmıştır. Video kayıtlarından elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Betimsel analizler için Duvall (1995, 1996 ve 1998)'te verilen ve Güven ve Karpuz (2016) tarafından tanımlanan analiz çerçevesi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre matematik öğretmenlerinin geometri içerikli derslerinde en çok vurgunun görselleştirme ve muhakeme koduna yapıldığı görülmüştür. Duval, görselleştirme kodu ile görsel algı kodunun; oluşturma kodu ile sıralı algı kodunun birbirini desteklediğini dile getirmiştir. Ayrıca bilişsel ve algısal süreç kategorilerindeki kodlar arasında hiyerarşik bir yapıya rastlanmayıp aksine kodlar birbirinden bağımsız olabileceği gibi eş zamanlı olarak birbiriyle etkileşim içerisindedir (1998). Bu yönüyle ders videoları analiz edilen öğretmenlerin geometrik muhakeme süreçlerinin Duval'in teorik çerçevesiyle örtüştüğünü göstermektedir. Şüphesiz Duval'in ortaya koyduğu tüm bu süreçler öğrencilerin geometrik çıkarımlar yapabilmelerinde, teoremleri ve geometrik özellikleri kullanarak, uzamsal yeteneklerini, geometrik becerilerini, hayal güçlerini ve geometrik sezgilerini geliştirebilmelerinde, geometrik modeller arasındaki dönüşümleri keşfedebilmelerinde ve kavramlar arasında bağ kurabilmelerinde önemli rol oynar.