Geoteknik mühendisliğinde bilgi tabanlı yaklaşımlar: Bir karar destek sistemi uygulaması

Şevlerin planlanan veya mevcut durumdaki kayma tehlikesinin incelendiği şev duraylılığı problemleri, geoteknik mühendisliğinin başlıca konularından biri olarak değerlendirilmektedir. Şev duraylılığı konusunun önemi, vakalar ve meydana gelen hasarlar incelendiğinde açıkça gözlemlenmektedir. Duraylılığın sağlanması aşamasında, çeşitli şev güçlendirme yöntemlerine başvurulmaktadır. Stabilite kayıplarının olduğu bir heyelan bölgesinin iyileştirilmesi ya da potansiyel bir şev kaymasının önlenmesi, zeminin kayma mukavemetinin arttırılması veya şev hareketlerini tetikleyen faktörlerin azaltılması ile mümkündür. Bu aşamada geoteknik dayanma yapısı kullanılarak şevlerin güçlendirilmesi, şevlerde oluşabilecek hareketleri önlemek için kullanılan en uygun yöntemlerdendir. Şev duraylılığı problemlerinde geoteknik mühendisliği uzmanlarından edinilen tecrübeye dayalı bilgilerin ve mesleki kuralların değerlendirilmesi, geoteknik dayanma yapısı seçim sürecinde büyük önem taşımaktadır. Uzman tecrübeleriyle edinilmiş bu bilgi ve fikirlerin küçük bir kısmı literature kazandırılmıştır. Karar alırken deneyimli mühendislerle çalışmak veya onlara sürekli ulaşmak kolay olmamaktadır. Bu çalışmanın amacı şev duraylılığı problemlerinde geoteknik dayanma yapısı seçimiyle ilgili tecrübelere dayalı uzman bilgilerini literatüre aktarmak ve şev duraylılığı problemlerinde hangi geoteknik dayanma yapısı tipinin seçilebileceğini mühendislerin kullanımına sunmaktır. Bu amaçla karar vermede öznelliği azaltan ve karmaşık alternatifler arasında seçim yapmaya yardımcı bir araç olarak geliştirilen karar destek sistemi, geoteknik dayanma yapısı seçiminde tasarımcıların bilgiyi rasyonel bir şekilde yapılandırmasını ve tasarımın uygunluğunu belirleyen tüm unsurların doğru ve düzenli bir şekilde tanımlanmasını sağlamaktadır. Uzman görüşleri ile belirlenen kriterlere dayalı sürdürülebilir, ekonomik ve güvenli bir tasarımın seçim sürecinde karar vericilerin daha hızlı, kaliteli ve doğru karar vermelerine yardımcı olması amacıyla; Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve VIseKriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje (VIKOR) yöntemlerinden yararlanılan bir karar destek sistemi üzerine odaklanılmıştır.