Global ekonomik politika belirsizliklerinin gelişmekte olan ülkelerin dış ticaret akımlarına etkileri: Panel sVAR analizi

Bu çalışmada küresel ekonomik politika belirsizliklerinin (GEPU) gelişmekte olan ülkelerin dış ticaret performansına etkileri Pedroni (2013) tarafından önerilen ve panel birimleri arasında tam heterojenliğe izin veren yapısal Panel VAR yaklaşımı ile 2003:01-2019:12 dönemini kapsayan aylık dengesiz panel veriler yardımıyla analiz edilmiştir. GEPU değişkeni Baker vd. (2016) çalışması temel alınarak türetilen 24 ülkeye ait ekonomik politika belirsizliği (EPU) serilerine uygulanan faktör tabanlı kısmi en küçük kareler (PLS) yaklaşımı ile tahmin edilmiştir. Yapısal Panel VAR modelinin etki tepki fonksiyonu sonuçları GEPU'nun ihracat ve ithalat akımlarını olumsuz etkilediğini göstermektedir. Etki tepki fonksiyonlarının sonuçlarına göre, gelir ve döviz kuru değişkenleri ihracat ve ithalat hacmini genişletici yönde etki etmektedir. Varyans ayrıştırma çıktıları, ihracat ve ithalatın varyansının en fazla gelir değişkeni ile açıklandığını işaret etmekte ve GEPU'nun ise en etkili ikinci değişken olduğunu göstermektedir. Gelişmekte olan ülkelerin ihracatının ve ithalatının modeldeki değişkenlere yaklaşık benzer tepkiler verdiği tespit edilmiş olup bu durumun uluslararası arz tedarik zincirleri ilişkilerine bağlı olarak gerçekleştiği çıkarımı yapılmıştır. Yapısal Panel VAR yaklaşımı tam heterojenliğe izin vererek her bir panel birimi için ayrı ayrı etki tepki fonksiyonlarının tahmin edilebilmesine olanak sağlamaktadır. Her bir panel birimi bazında tahmin edilen etki tepki fonksiyonlarının bağımlı değişken olarak alındığı ikinci aşama en küçük kareler modelinin sonuçları GEPU'nun ihracat üzerindeki negatif etkilerinin ihracatın sektörel çeşitliği arttıkça baskılandığını, ihracatın teknoloji içeriği arttıkça katlandığını göstermiştir. İthalat akımları üzerindeki daraltıcı GEPU etkilerinin ithalatın sektörel çeşitliliğinden etkilenmediği, ülke ekonomilerinin ithalat bağımlılığı arttıkça olumsuz GEPU etkilerinin azaldığı tespit edilmiştir.