Göçmen gruplarda sosyal dışlanma ve etnisite olgusu: Ankara'ya göç eden Suriyeli Araplar ve Iraklı Türkmenler örneği

Suriye ve Irak'ta son yıllarda yaşanan siyasal istikrarsızlıklar, iç savaş ve güvenlik krizleri bu ülkelerden Türkiye'ye yönelik büyük çaplı zorunlu göç hareketlerini beraberinde getirmiştir. Bu kitlesel göç yalnızca insani değil, aynı zamanda toplumsal, ekonomik ve siyasal boyutlarıyla da pek çok sorunu gündeme taşımıştır. Bu sorunların başında göçmenlerin yaşadığı sosyal dışlanma olgusu gelmektedir. Bu araştırma, farklı etnik kimliklere sahip zorunlu göçmenlerin Türkiye'deki sosyal dışlanma deneyimlerini anlamaya ve yerel halktan farklı etnik kimliğe sahip olmanın bu süreçlerdeki etkisini analiz etmeye odaklanmıştır. Çalışma grubunu, 2011 sonrası Suriye iç savaşı nedeniyle Ankara'nın Altındağ ilçesine yerleşen 8 Suriyeli Arap ile 2014'ten itibaren Irak'tan göç ederek Mamak ilçesinde yaşayan 8 Iraklı Türkmen oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; yarı yapılandırılmış soru formuna dayalı yüz yüze derinlemesine mülakatlarla 16 katılımcıdan veri toplanmış ve elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, etnisite farkının sosyal dışlanma sürecinde özellikle mekânsal ve kültürel sosyal dışlanma boyutlarında belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Politik dışlanma açısından Suriyelilerin daha sessiz ve çekingen kaldığı, Türkmenlerin ise daha görünür bir tutum sergilediği; ancak her iki grubun da karar alma süreçlerine katılım imkânı bulamadığı görülmüştür. Ekonomik dışlanma ise her iki grupta da benzer şekilde ortaya çıkmış; kayıt dışı ve düşük statülü işlerde çalışma yaygın bir deneyim olmuştur. Ayrıca cinsiyet, sosyal dışlanma deneyimlerinde önemli bir değişken olarak öne çıkmış; özellikle Suriyeli kadınlar hem etnik kimlikleri hem de toplumsal cinsiyet rollerinin kesişimi nedeniyle en kırılgan grup olarak dikkat çekmiştir. Sonuç olarak, sosyal dışlanmanın yalnızca göçmenlik statüsüyle açıklanamayacağı; etnik kimlik ve toplumsal cinsiyet gibi çoklu faktörlerle şekillendiği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Göç, Etnisite, Sosyal Dışlanma