Görsel ve kavramsal olarak sanatta yazının kullanımı

Bu çalışmada, yazının başlangıcı olan madde yazılardan itibaren çizgiselleşip giderek sadeleşerek oluşan çeşitli harf ve alfabelere evrildiği ve günümüze kadar geldiği süre boyunca, Doğu'da ve Batı'da görsel ve sanatsal bağlamda yazının kullanıldığı süreçler çalışma kapsamında sergilenecek olan enstalasyon uygulamasının çıkış noktası olarak ele alınmış, incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde yazı kavramını detaylı bir şekilde incelemek amacıyla yazının tanımı yapılıp, geçirdiği değişimler kronolojik olarak ele alınmış, yazı çeşitleri araştırılmış; ikinci bölümünde Doğu'nun yazıya yüklediği anlamlar ile yazıyı sanatsal bağlamda kullanış biçimleri araştırılmıştır. Doğu'da, gerçeğin sürekli değişken; hareket halinde olduğu düşüncesi hâkim olduğundan dolayı sanata dair düşüncelerini Batılı terimlerle sanat ve estetik felsefesi olarak tanımlamayıp, direkt açıklamaktan kaçınılmıştır. Bu nedenle, İslam coğrafyasının tasvirden kaçınıp yazı sanatına yönelmesi salt tasvir yasağına bağlanmıştır. Ancak, bu çalışma ile Müslüman sanatçıyı soyut formlara, harflere yönelmesinin tasavvuftan, Doğu felsefesinden bağımsız olmadığı düşüncesi kaynaklarla desteklenmeye ve İslamiyet'in suret yasağı ve yazıya resimden daha fazla önem verilmesi konusuna açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca tasvirin yasak olmadığı Uzak Doğu'da kaligrafiye, resim sanatı ile birlikte büyük önem verilmiştir. Budizm ve Taoizm öğretilerinin, Uzak Doğulu sanatçıların kaligrafi uygulamalarına etkileri incelenmiş ve katkı sağlaması amaçlanmıştır. Yazı, Batı'da Modern öncesi dönemlerde dini veya savaş sahnelerinin, soylu ailelerin konu olduğu resimlerde kimlikleri belirtmek, anlamı kuvvetlendirmek ve açıklama getirmek için kullanılmıştır. 20.Yüzyıl'ın başlarında ise, Picasso ve Braque resimlerinde, kolajlarında çoğunlukla afiş, gazete gibi yazılı ve basılı malzemeleri yerleştirmişlerdir. Yüzyıl boyunca sanatçılar teknolojik gelişimler sayesinde, felsefi ve sosyo kültürel faktörlerin etkisiyle harfleri soyutlayarak, yazının metin ile bağlamını ve dilin kendisini sorgulayarak kavramsal alana taşımışlardır. Yazının Batı sanatında geçirdiği değişimlerin incelendiği üçüncü bölüm, kaligrafi, yazının resim ile ilişkisi, modern sanat akımlarında ve kavramsal sanatta yazı kullanımından oluşmaktadır. Dördüncü bölümde, Türkiye'de kaligrafi sanatının en yoğun ilgi gördüğü dönem, harf devrimi ile kesintiye uğramasıyla görsel sanatta yazının kullanımı sanatçılarla birlikte ele alınmıştır. Beşinci ve son bölümde ise, konu bağlamında ürettiğim enstalasyon uygulamam, kavramsal ve plastik olarak incelenmiş ve açıklanmıştır.