Görsel okuryazarlık becerisinin kazandırılmasında Anderson sanat eleştirisi yönteminin öğrencilerin eleştirel becerilerine yansımaları

Sanat ile bireyin yetenek ve yaratıcılık becerileri, sanatsal formların analizlerinin yapılması ile geliştirilmektedir. Bireyin sanat eleştirisi yoluyla, sanat eserine ilişkin kişisel yorum ve yargılarda bulunması, özgün düşünme ve görsel okuryazarlık becerisine katkı sağlamaktadır. Çağımızda imgelerin ve görsellerin bir iletişim aracı olarak fiziksel çevremizde yoğun olarak kullanılması, görsel okuryazarlık becerisinin gerekliliğini zorunlu kılmaktadır. Görsel ögeleri anlama, yorumlama ve ifade etme becerisi olarak tanımlanan görsel okuryazarlık sanat eleştirisi uygulamaları ile kazandırılmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Durum araştırması veya örnek olay inceleme deseni bağlamında, bireye kazandırılması hedeflenen görsel okuryazarlık becerisinin sanat eleştirisi yoluyla verilmesinde, pedagojik eleştiri alanında kişisel tepkilerin ve sezgilerin de eleştiri sürecine dâhil edilmesiyle analitik ve sentetik yorumlamalarla daha kapsamlı bir şekilde geliştirilen Anderson sanat eleştirisi yönteminin öğrencilerin eleştiri yeteneklerine yansımaları incelenmiştir. Anderson sanat eleştirisi yöntemi; tepki, algısal analiz, kişisel yorum, bağlamsal analiz ve sentez basamaklarını kapsayan beş basamaklı bir eleştiri yöntemidir. Öğrencilerin esere karşı verdikleri ilk sezgisel reaksiyonlarının eleştiri sürecindeki değişim ve gelişimi incelenmiştir. Eleştirmen sezgilerinden yola çıkarak, sanat eserindeki somut formları kendi görsel kültür birikimindeki karşılığı ile ifade ederek görsel okuryazarlık becerisini açığa çıkarmış ve geliştirmiştir. Bu araştırmada, Hakkâri Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Fen Lisesi 9. sınıf kademesinde öğrenim gören öğrenciler ile yapılmış olan sanat eleştirisi uygulamalarında Anderson sanat eleştirisi yönteminin uygulama alanında öğrencilerin eleştirel becerilerilerine yansımaları incelenmiştir. Araştırma, 20 kişilik öğrenci grubu ile uygulanmıştır. Uygulamada Jan van Eyck'ın Arnolfini'nin Evlenmesi tablosu incelenmiştir. Bu tablonun, Anderson sanat eleştirisi yöntemi ile incelenmesine bağlı olarak katılımcıların görsel kültür kazanımları eleştiri sürecinde açığa çıkmıştır.