Investigation of the relationships between intergroup friendships, perceived discrimination, collective self-esteem, collective action and psychological well-being among adults with physical disability

Bu araştırmanın genel amacı fiziksel engelli yetişkinlerde, gruplar arası arkadaşlık, algılanan ayrımcılık, kolektif benlik saygısı, kolektif eylem ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmanın alt amacı ise, fiziksel engelli yetişkinlerde, gruplar arası arkadaşlıkların, kolektif eylem ile psikolojik iyi oluşu ne ölçüde yordadığı ve gruplar arası arkadaşlık ve kolektif eylem ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiye kollektif benlik saygısının ne ölçüde aracılık ettiğini tespit etmektir. Araştırmanın evrenini İzmir ilinde yaşayan fiziksel engelli bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise farklı fiziksel engele sahip 269 engelli yetişkin bireyden oluşmaktadır. İzmir ilinde bulunan 30 ilçenin her birinde anketin uygulanmasına çalışılmıştır. Katılımcıların belirlenmesinde kartopu ve uygun örnekleme teknikleri referans alınmıştır. Bu araştırmada toplanan nicel verileri analiz etmek için t-testi-korelasyon analizi, regresyon analizi ve aracı değişkenlerin etkisini ölçmek için yapısal eşitlik analiz tekniklerinden, PROCESS Macro'su kullanılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda, cinsiyetin gruplar arası arkadaşlık, algılanan ayrımcılık, kolektif benlik saygısı, kolektif eylem ve psikolojik iyi oluş üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. Katılımcıların hangi engele sahip olduğunun değişkenler üzerindeki etkisini test edebilmek için tek yönlü ANOVA testi uygulanmıştır. Analizler, engel türünün algılanan ayrımcılık üzerinde anlamlı etkisinin olduğunu göstermiştir. Post-hoc LSD testi ikili karşılaştırmalarına bakıldığında da işitme engeli olan katılımcıların; bedensel engelli, görme engelli ve diğer engel tiplerine sahip olan katılımcılara nazaran daha fazla ayrımcılık hissettikleri bulgulanmıştır. Gruplar arası arkadaşlık, algılanan ayrımcılık, kolektif benlik saygısı, kolektif eylem ve psikolojik iyi oluş, yaş ve sosyo-ekonomik statü değişkenleri arasındaki ilişki korelasyon analizi uygulanarak incelenmiştir. Çalışmanın ana değişkenleri üzerinden yapılan korelasyon analizlerinde, gruplar arası arkadaşlıklar ile algılanan ayrımcılık arasında negatif ilişki saptanmıştır. Gruplar arası arkadaşlıklar, kolektif benlik saygısı, kolektif eylem ve psikolojik iyi oluş değişkenleri arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki saptanmıştır. Kolektif eylem ile psikolojik iyi oluşun, ne ölçüde gruplar arası arkadaşlıklar, kolektif benlik saygısı ve algılanan ayrımcılık tarafından yordandığını test etmek için regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan regresyon analizlerinde, algılanan ayrımcılık ve kolektif benlik saygısı puanlarındaki artışa bağlı olarak kolektif eylem puanlarının da arttığı saptanmıştır. Kolektif benliğin, kolektif eylemin en güçlü yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Gruplar arası arkadaşlık ve kolektif benlik saygısı değişkenlerinin psikolojik iyi oluşu anlamlı yordadığı saptanmıştır. Ancak algılanan ayrımcılığın bu ilişkide etkisinin anlamlı olmadığı bulunmuştur. Gruplar arası arkadaşlıkların bağımsız, kollektif benlik saygısının aracı, kollektif eylemin ise bağımlı değişken olduğu analizde, kollektif benlik saygısının aracılık etkisi anlamlı bulunmuştur. İkinci çalışmada gruplar arası arkadaşlıkların bağımsız, kollektif benlik saygısının aracı, psikolojik iyi oluşun ise bağımlı değişken olduğu analizde, kollektif benliğin saygısının aracılık etkisi yine anlamlı bulunmuştur.