Gülâmî Dîvânı'nın tahlili

19. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerinden Sivaslı Gulâmî, şairliğinin yanı sıra devrinin önemli ilim adamlarından birisi olmuştur. Asıl adı Abdülkadir Gulâmî olan şair, çocukluğundan itibaren çeşitli ilim faaliyetlerinde bulunmaya başlaması, onun tasavvufla ilgilenmesini sağlamıştır. Aynı zamanda öğretmenlik, müfettişlik, muhasebecilik gibi çeşitli görevlerde bulunan Gulâmî, bir süre Kâdirî tarikatının bir müdavimi olmasından sonra babasının vefatı üzerine söz konusu tarikatın lideri olmuştur. Hazırlanan bu tez çalışmasında Gulâmî'nin Divanında yer alan şiirleri tahlil edilerek şairin şiirlerinin değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmada şairin divanındaki manzumelerin konuları, yedi bölüme ayrılarak sınıflarına göre gruplandırılmış ve buna göre çözümlenmiştir. Birinci bölümde giriş kısmına yer verilmiştir. İkinci bölümde hayatı, edebî kişiliği, eserleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde şairin şiirlerindeki dini unsurlar, dördüncü bölümde divandaki tasavvufi unsurlar, beşinci bölümde divanda adı geçen şahsiyetler, altıncı bölümde divanda yer alan sosyal hayat ve kültür, yedinci bölümde ise şairin divanında geçen tabiat incelenmiştir. Bu çalışmada Gulâmî'nin hayatı ve edebi şahsiyeti de değerlendirilerek bu durumun onun şiirlerine nasıl yansıdığı araştırılmaya çalışılmıştır. Yapılan bu çalışma ile Gulâmî'nin Divan'ındaki manzumelerin gerek dil ve üslup bakımından gerekse söz sanatları ve mânâ bakımından zenginliği literatüre kazandırılması hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: 19. Yüzyıl, Gulâmî, Divan, Tahlil.