A comparative analysis of paratextual elements in the complete translations of Gulliver's travels

Jonathan Swift'in Gulliver'in Seyahatleri eseri, İngiliz edebiyatının en önemli hicivlerinden biri olarak kabul edilir. Roman, ağırlıklı olarak kurumlar ve insanlık hakkında doğrudan ve dolaylı eleştiriler içerir. Fakat kitap, yayıncı, yazar veya üçüncü bir tarafça uygulanan metinsel olmayan unsurlar sebebiyle her zaman bir hiciv eseri olarak algılanmaz. Genette (1997), bir eserin kitap haline gelmesini ve okuyucuya ulaşmasını sağlayan bu öğeleri metin dışı unsurlar olarak tanımlar. Aynı zamanda bu unsurlar metnin algılanmasına da etki eder. Bu çalışmanın amacı, Jonathan Swift'in Gulliver'in Seyahatleri adlı eserinin tam metin çevirilerinin metin dışı unsurlarını araştırmak ve bunlar arasından okuyucunun metin üzerindeki algısını en çok etkileyen unsurları bulmaktır. Çalışma, öncelikle kitabın Türk edebiyatı çoğuldizgesindeki konumunu belirlemek üzere Itamar Even-Zohar'ın (1990) çoğuldizge kuramı kapsamında bibliyografik bir araştırma yürütür. Daha sonra, İrfan Şahinbaş, Kıymet Erzincan Kına ve Can Ömer Kalaycı tarafından çevrilen ve beş farklı yayınevi tarafından basılan tam çevirilerinin metin dışı unsurlarını analiz eder. Son olarak, Gulliver'in Seyahatleri'nin alımlanmasını değiştirebilecek en etkili unsurları tartışır. Sonuç olarak, bu çalışma, bahsi geçen romanın Türk edebiyatı çoğuldizgesinde çoğunlukla çocuk edebiyatının bir parçası olarak kabul gördüğünü gösterir ve ayrıca, saptanan sekiz unsur içerisindeki dört etkili metin dışı unsuru ortaya çıkarır: seri başlıkları, arka kapak metinleri, önsöz niteliğindeki notlar ve dipnotlar. Bibliyografik araştırma kitabın Türk edebiyatı çoğuldizgesindeki konumunu çoğunlukla bir çocuk edebiyatı eseri olarak gösterse de tam metin çevirilerinin metin dışı unsurları Swift'in hicivli tarzını ve hedeflenen okuyucunun yetişkinler olduğunu ortaya koyar. Anahtar Sözcükler Jonathan Swift, Gulliver'in Seyahatleri, çoğuldizge kuramı, metin dışı unsurlar, algı.