Çeviri
Bu konu başlığı altında 532 tez
Osmanlı İmparatorluğu'nda sipariş tercümeler: 1299-1730 (III. Ahmed'e kadar)
Bu çalışmada, Anadolu Beylikleri Dönemi de dâhil edilerek Osmanlı'nın kuruluşundan itibaren yapılmış ve tercüme eserlerin, kültürel iktidar bağlamında incelemesi yapılmıştır. Osmanlı tercüme literatürünün, bir saray hamisinin özel sipariş ve emirleriyle oluşturulmuş tercüme eserlerine odaklanılmıştır. Yapılan kapsamlı tasnif sonucu eserler dînî; riyâzî, müşterek, tabiî ilimler ile dil ve edebiyat ilimleri şeklinde başlıklara ayrılmıştır. Bu başlıklar altındaki sipariş tercüme eserler grafiklendirilerek elde edilen sayısal veriler yorumlanmıştır. Kültürel iktidar bağlamında ilk dört ilim grubunun değerlendirmesi tezin ikinci bölümünü oluştururken, dil ve edebiyat tercümeleri, III. Ahmed'e kadar tahta geçen padişahlara göre başlıklandırılarak, takip eden bölümde değerlendirmeye alınmıştır. Değerlendirmelere sadrazam; şeyhülislam, beylerbeyi, paşa ve farklı kademelerden ağaların siparişleriyle yapılan tercümeler de dâhil edilmiştir. Böylece Osmanlı İmparatorluğu'nun kültürel altyapısının oluşmasında, tercüme faaliyetlerinin saray yani iktidar tarafından nasıl araçsallaştırıldığı, siyasi ve kültürel politikalarda sürekliliğin sağlanması adına tercüme mekanizmasının kimler tarafından yürütüldüğü bütüncül bir bakış açısıyla ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Benefits of film adaptations of literary works for English language learning
Despite the potential to develop speaking skills, the development of strategies to benefit from films has been neglected and very few studies have been conducted. One of these strategies has been to compare film scripts and their translations, to identify chunks, technical terms and creative language examples and to list them with their translations, and to do creative dialogue writing activities especially by modeling these scripts where chunks are used extensively. Believing in the importance of evaluating the film scripts with their translations, this study aims to investigate the processes the researcher/teacher‟s high school students went through in learning and using the target language starting with the use of the film adaptations of the literary works, writing their scripts modeling the film scripts, acting their own scripts and shooting their performances. The mixed method research design was used with the triangulation of the qualitative and quantitative data. As the participants, the 68 high school students‟s views were investigated with Likert scale (1-5) questionnaire and their comments about the question items. This study improved the learners‟ productive language skills in general and their knowledge of chunks, jargons and creative language use in particular. This study was also beneficial for translation skills.This study has also improved the creativity, self-confidence and collaboration. The study also demonstrated that productive use of films in teaching English develops imagination and creativity, the literacies regarding information, media, and innovative technology and leadership through the learning and use of English. Key Words: English language movies/series, learning English, scripts, translation, technology.
ÇETO: Çocuk Edebiyatı Tercüme Ofisi Dergisinin biçim ve içerik açısından incelenmesi
Bu araştırmada, ÇETO (Çocuk Edebiyatı Tercüme Ofisi) isimli derginin biçim ve içerik açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde çocuk edebiyatıyla ilgili kavramsal çerçeve bulunmaktadır. Araştırmanın ikinci bölümünde çalışmanın yöntemi, verilerin toplanması ve analizi hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümünde ise ÇETO dergisi hakkında bilgi verildikten sonra biçim özellikleri ve derginin içeriği ele alınmıştır. ÇETO dergisinin biçim olarak çocuk edebiyatı dergisi özelliklerine uygun olmadığı gözlemlenmiştir. Görsel yönden zengin olan derginin kapak görsellerinin çocukların seviyesine uygun olmadığı tespit edilmiştir. İçerik yönünden bakıldığında dergide şiir, masal, deneme, makale gibi çeşitli metin türlerine yer verildiği görülmüştür. Çocuk edebiyatı adını taşıyan dergideki eserler, biçim ve içerik olarak gençlere ve yetişkinlere yönelik ürünlerden oluşmaktadır. Bu yönüyle dergi çocuk dergisi olmaktan çok çocuk edebiyatı alanı ürünlerini içeren bir dergi olmuştur. Dergide yayımlanan çeviri türündeki eserler incelenerek bunların çocuk edebiyatına katkıları araştırılmıştır. Çevirilerde kullanılan dillerde İngilizce, Korece ve Fransızca gibi dillerin ağırlık kazandığı tespit edilmiştir. ÇETO dergisinin çeşitli konularda yazılmış metinleri; görsellerle tamamlayan, birçok edebî türü içinde barındıran bir dergi olduğu anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda ÇETO dergisinin çocuk edebiyatı alanıyla ilgilenen yetişkinlere, eğitimcilere ve araştırmacılara yol gösterecek içerik bakımından zengin bir kaynak olduğu görülmüştür.
Translation von kulturspezifika am beispiel des romans "Das Uhrenstellinstitut" von Ahmet Hamdi Tanpınar -Probleme und perspektiven-
Bu tezde Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Saatleri Ayarlama Enstitüsü" adlı eserindeki kültürel ögelerin çevirisinde ortaya çıkan çeviri zorlukları ele alınmıştır. Bu bağlamda seçilen çeşitli kültürel ögeler içeren kısımların yanı sıra çeviri zorluklarının üstesinden gelmek için kullanılabilecek olası stratejiler belirtilmektedir. Tezin teorik kısmını Peter Newmark'ın "Kültürel Ögelerin Sınıflandırılması" (culture specific items) ve Lawrence Venuti'nin "Yerlileştirme (domestication) ve Yabancılaştırma (foreignization)" teorileri oluşturmaktadır. Saatleri Ayarlama Enstitüsü tam 25 ayrı dile çevrilmiştir. Romanda I. Meşrutiyet, II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet olmak üzere bu üç dönemde yaşamış, dolayısıyla eski ile yeni arasında kalmış ve geleneksel ile modern kültür arasında bocalayan bireyler ele alınmıştır. Dolayısıyla Osmanlı kurumları, şer'i makamlar, dini kurallar, para birimleri, yemek çeşitleri gibi 20.yüzyılın başlarına ait kültürel ögeler sıkça yer almaktadır. Eser çok sayıda kültürel ögeler içerdiğinden, çevirmen kültürel ögeleri uygun bir şekilde ele almak ve hedef dile veya hedef kültüre uygun bir şekilde aktarma göreviyle karşı karşıya gelmektedir. Bu tezde 80 örnek üzerinden kültürel ögelerin aktarımı tartışılmaktadır ve olası çözüm önerileri sunulmaktadır.
Eco-translation in science fiction literature: Dune by Frank Herbert
Nowadays, any kind of contribution to raise awareness towards environment is deemed to be necessary as our planet is fighting against the problems of "global warming", "water scarcity" and "climate crisis". In eco-translation, the translator can play a crucial role for this aim in a society by being ecologically sensitive during the process of translation. In this regard, this study aims to investigate the strategies adopted for the translation of ecological items in Science Fiction works, to reveal some of the challenges that the translator might have encountered during the act of translation and to give insight into the roles of the translator to raise ecological awareness in a society by trying to determine whether the translator has been ecologically sensitive or not during this process. To this aim, in this study, 173 ecological terms in Frank Herbert's Dune and their Turkish translations by Dost Körpe have been comparatively analyzed in compliance with the translation strategies of Kansu-Yetkiner et. al (2018) adapted from Venuti, Newmark and Aixelà (literal translation, domestication, foreignization). It has been found out that the literal translation and the (domesticating) couplets/triplets are the most preferred translation strategies. In conclusion, it has been revealed that the translator has been ecologically sensitive during the act of translation.
Koku: Bir Katilin Hikayesi" filminin Türkçe ve Fransızca sesli betimleme metinlerinin ADLAB kılavuzuna göre karşılaştırmalı analizi
Milenyum sonrası gelişen teknoloji ile görsel-işitsel medyanın hayatımıza pek çok alandaki entegrasyonu hiç olmadığı kadar artmış, bu durum çok göstergeli ve çok modlu bir çeviri türü olan görsel-işitsel çeviriyi de Çeviribilim içerisinde çok daha görünür kılmıştır. Görsel-işitsel çeviri alanı içerisinde hedef kitlesi görsel veya işitsel düzgüye erişimi olmayan bireyler için yapılan erişilebilirlik için çeviri çalışmalarının görsel düzgüye erişimi kısıtlı veya hiç olmayan kör ve görme engelli bireyler için yapılan hiposemiyotik bir çeviri türü olan sesli betimlemenin, kendine has kuralları vardır ve bu çeviri türü için kaliteyi arttırma ve uluslararası standartları oluşturma amaçlarıyla dünya genelinde birçok kurum ve kuruluş tarafından oluşturulmuş kılavuzlar bulunmaktadır. Bu kılavuzlardan bir tanesi de Avrupa Birliği tarafından desteklenmiş ve 2014 yılında uluslararası kamuoyu ile paylaşılmış olan Sesli Betimleme: Kör ve Görme Engelliler için Yaşam Boyu Erişilebilirlik (ADLAB) kılavuzudur. ADLAB kılavuzu 2010 yılında uygulamaya alınmış ve aynı adı taşıyan projenin son ürünüdür. Bu tez çalışmasında ADLAB projesi kapsamında, tıpkı proje paydaşı ülkelere yapıldığı gibi Fransa ve Türkiye'nin sesli betimleme profilleri çıkarılacak, ADLAB kılavuzunda sesli betimleme metin yazımı ile ilgili ele alınış unsurlar ışığında tezin bütüncesi olarak seçilen film incelenecek, bütüncenin Türkçe ve Fransızca sesli betimleme metinlerinin karşılaştırmalı analizi yapılacaktır. Bu analiz ile farklı ülkelerde farklı kültürlere ait betimleyiciler tarafından oluşturulan sesli betimleme metinleri arasındaki değişikliklerin açığa çıkarılması ve bu sayede sesli betimleme alanında kültürler arası farklılıkların belirlenmesi hedeflenmektedir.
La traduction des oeuvres litteraires dans le cadre de la diplomatie culturelle
Bu tezin amacı, genel olarak kültürel diplomasinin önemli rolünü ve edebi çevirinin bir ülkenin kültürel diplomasisinin hizmetindeki ana araçlardan biri olduğunu kanıtlayabilmektir. Kültürel diplomasi, çeşitli birimlerden ve birbiriyle ilişkili birçok birimden oluşan çok geniş bir alandır. Kültürel diplomasinin bu yönü, izole edilmiş bir unsurun hiçbir anlamı olmadığı ve anlamın yapı unsurlarının birlikte çalıştığında gerçekleştiği düşünüldüğünden yapısalcılıkla doğrudan ilişkilidir. Ayrıca, daha küresel bir bakış açısına sahip olmak için dünyada iyi bir kültürel diplomasi uygulayan çeşitli ülkelerin farklı dinamiklerini anlamak önemlidir. Bu nedenle, öncelikle geleneksel diplomasi ve kamu diplomasisi hakkında iyi bir vizyona sahip olunmalıdır. Günümüzde, kültürel diplomasiyi uygulamak için sosyal ağların kullanımı gibi dijital diplomasi de önemli bir uygulamadır. Kültürel diplomasinin, edebi bir eserin hedef dildeki okuyucularını etkileme gücünü sağlayan edebi çevirinin de aralarında bulunduğu, birçok yönü ve uygulaması vardır. Bu nedenle, edebi çevirinin kültürel diplomasi bağlamında ne gibi etkileri olabileceğini bulmak için biri Fransızcadan Türkçeye, diğeri Türkçeden Fransızcaya olmak üzere iki roman çevirisini kültürel diplomasi bağlamında incelemeye karar verdik. Böylece tezimizin amacı, bir roman çevirisinin sağladığı kültürel diplomasi verileri ile diplomasinin hedefleri arasındaki bütünlüğü göstermektir.
The experimental study examining the effect of subject area knowledge on translation quality
This thesis aims to contribute to the research on the effect of subject area knowledge on the quality of translation focusing on a sports field: football. An experiment was conducted with a sample of university students in which they were divided into two groups: the experimental group and the control group. During the experiment, both groups took a pre-test translation task. Then, the experimental group participated in a 4-week special training program in the field of football. The control group continued their normal education in the department. Following the training program, both groups took a post-test translation task. Results were evaluated in terms of three categories: translation quality, terminology, and accuracy. The result of the pre-test translation task shows that there were no significant differences between the two groups. However, the result of the post-test translation task shows that there were significant differences between the two groups and also there were significant differences between the pre-test and post-test translation results of the experimental group. It was observed that experimental group participants who went through the training program performed better results compared to control group participants. This thesis aims to help emphasize the importance of subject area knowledge training in the translation process by focusing on football which to my knowledge, has not been studied in translation studies in terms of the effect of subject area knowledge
Leylâ Erbil'in "Tuhaf Bir Kadın" isimli romanının ve kadınlık inşasının Fransızca çevirisinin feminist çeviri bağlamında incelenmesi
Feminist bilincin ve kadın alt kültürünün oluşmasında kadın yazınının büyük bir payı vardır. Feminist kurama göre kadın söylemi ile eril dil dönüştürülür. Leylâ Erbil Türk edebiyatında kadın yazınına önemli katkılarda bulunmuş kadın yazarlar arasında yer almaktadır. Benimsediği ideoloji gereği sık sık kadın karakterlere yer veren ve hikâyelerini kadın bakış açısı kullanarak anlatan Erbil'in romanlarında kadın söylemi önemli bir yere sahiptir. Bunun yanı sıra Erbil, bilinçli olarak romanlarında gelenekselin dışında çeşitli kadınlık inşalarına da yer vermektedir. Bu nedenle çeviri sırasında kadın sesinin ve kadınlık inşasının korunması önemlidir. Bu çalışma ile öncelikle Leylâ Erbil'in yazın hayatına yansıttığı ideolojisi incelenecektir ve feminist kuram ışığında kadın yazınının çeviri odaklı okunma süreci tanımlanacaktır. Buradan hareketle elde edilen veriler ışığında Leylâ Erbil'in "Tuhaf Bir Kadın" isimli romanı ve romanın "Une Drôle de Femme: Trajectoire d'une féministe dans la Turquie des années 60" isimli Fransızca çevirisi karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. Bu çalışmanın amacı söz konusu romanın Leyla Erbil tarafından bilinçli ve istendik olarak seçilmiş kadın dilinin, söyleminin ve kadınlık inşasının, içerik, üslup ve biçim bağlamında, Fransızca çevirisinde çevirmen tarafından yansıtılıp yansıtılmadığını ve nasıl ifade edildiğini, feminist kuram bağlamında incelemektir. Anahtar Sözcükler Feminist çeviri, kadın yazını, kadın söylemi, betimleyici çeviri, feminist kuram
Türkiye'deki mütercim-tercümanlık lisans programları müfredatlarında makine çevirisi öncesi ve sonrası düzeltme: Bir model önerisi
Çeviri teknolojilerinin hızlı gelişimine paralel olarak, çeviri pazarının ihtiyaç ve taleplerinde bazı değişiklikler meydana gelmiştir. Özellikle son yıllarda gelişen yapay zekâ çalışmaları, çeviri sürecinde ve çevirmen profilinde bir takım değişiklikleri beraberinde getirmiştir. Günümüzde, makine çevirisi öncesi düzeltmenlik (pre-editör) ile makine çevirisi sonrası düzeltmenlik (post-editör), çevirmenin yeni rolleri arasında sayılabilir. Artan çeviri talebinin karşılanması için makine çevirisi öncesi ve sonrası düzeltme işlemlerinin ön plana çıkmasıyla, makine çevirisi öncesi ve sonrası düzeltmen ihtiyacının arttığını söylemek mümkündür. Piyasada ihtiyaç duyulan güncel çevirmen becerilerine çevirmen adaylarına kazandırmak bir gerekliliktir. Öyleyse, çevirmen adaylarının makine çevirisi öncesi ve sonrası düzeltme yapabilmesi için edinmesi gereken bilgi ve beceriler nelerdir? Çevirmen adaylarının bu konuda yeterlilik ve yetkinlik kazanması için gerekli bilgi ve beceriler eğitime nasıl entegre edilebilir? Bu çalışmada, Türkiye'deki Mütercim-Tercümanlık lisans programlarında makine çevirisi öncesi ve sonrası düzeltmenin yeri müfredat analizi üzerinden açığa çıkarılacaktır. Ayrıca, alanyazının, konuyla ilgili bazı derslerin içerikleri ile ilgili ders sorumlularının görüşleri de göz önünde bulundurularak, makine çevirisi öncesi ve sonrası düzeltme becerilerini kazandırmayı hedefleyen bir öğretim modeli önerilecektir.
A. S. Puşkin'in masallarının Fransızca ve Türkçe çevirisinde kültürel ögelerin incelenmesi
Masallar kültürel ve folklorik öğeler açısından oldukça zengin bir kaynaktır. Çeviri sürecinde kültürel ve folklorik öğelerin aktarımı çevirmen açısından çeşitli zorluklar içerir. Masal çevirisinde kültürel farklılıklar, çevirmenlerin çeviri sürecinde kaynak eseri, alıcı kültürü ve benzeri birçok unsuru göz önünde bulundurarak, masalların kültürel aktarımını sağlamak için seçimler yapmalarını gerektirmektedir. Dolayısıyla, masal içinde büyük öneme sahip olan kültürel ögeleri aktarmak zorunda olan çevirmenler, değişik çeviri stratejilerini uygulayıp farklı çeviri yaklaşımları benimsemektedir. Bu çalışmamızda, Rus kültüründe önemli bir konuma sahip olan Aleksandr Sergeyeviç Puşkin'in masallarının Türkçe ve Fransızca çevirileri ele alınmaktadır. 19. Yüzyılda Puşkin tarafından kaleme alınan masallar, şiir-fabl karışımı olarak nitelendirilebilecek özel tarzı ve Rus kültürüne özgü kültürel öğelerin zengin kullanımıyla, çevirmenlerin yoğun olarak erek dil, kültür, okur ve skopos bağlamında seçimler yapmasını gerektirmektedir. Çalışmamızda, beş masalın Rusça-Fransızca ve Rusça-Türkçe dil çiftlerinde, biri "eski" biri "güncel" olmak üzere, ikişer çevirisi incelenmiştir. Bu yüksek lisans tezinde kuramsal bağlamda Puşkin'in Türkçeye ve Fransızcaya çevrilen masallarında kültürel ögeleri tespiti için Aixelà'nın kültüre özgü öğeler (ing. culture-specific items) kavramından ve kültürel ögelerin aktarımında uygulanan çeviri stratejilerinden yararlanılmıştır. Ayrıca, makro düzeyinde Venuti'nin öne sürdüğü "yabancılaştırma" ve "yerlileştirme" kavramları kullanılmıştır. Çalışmamızda kullandığımız diğer bir yaklaşım ise, masalların farklı yıllarda tekrar çevrilmesinden hareketle, Berman'ın yeniden çeviri hipotezidir. Bu çerçevede Puşkin'in masallarının Rusçadan Türkçeye ve Fransızcaya yeniden çevirilerinde kültürel ögelerin aktarımı incelenmeye çalışılmıştır.
Automatic speech recognition in consecutive interpreter workstation: Computer-aided interpreting tool 'Sight-Terp'
This experimental study investigates the effect of using an automatic speech recognition (ASR)-enhanced computer-assisted interpreting (CAI) tool "Sight-Terp" on the performances of a group of participants in consecutive interpreting tasks. Sight-Terp, which is designed and developed by the author of this study, provides a digital note-pad, real-time speech translation, named entity recognition and highlighting, and automatic segmentation of a speech. The study employs a within-subjects repeated measures design to test participants' performances in two conditions (with and without Sight-Terp) and analyses their performances based on the criteria of accuracy and fluency. In seeking the significant difference between the accuracy ratios in two different conditions, accuracy was measured by the average of the number of accurately conveyed units of meaning (Seleskovitch, 1989). Fluency, on the other hand, was measured by calculating the total number of occurrences of disfluency markers such as false starts, frequency of filled pauses, filler words, whole-word repetitions, broken words, and incomplete phrases for each performance. Additionally, a follow-up qualitative survey is conducted to obtain participants' comparative responses and perceptions of the tool usage. The analysis and quantitative results of the study indicate that leveraging the ASR-integrated CAI tool Sight-Terp led to an enhancement in the accuracy of the participants' interpretations. However, this also resulted in a higher occurrence of disfluencies and elongated durations of interpretations. While the users experienced little difficulty while using the tool, the study outcomes also suggest potential areas of improvement and modifications that could further enhance the utility of the tool. The study aims to inform interpreting education and practice by highlighting the benefits and challenges of incorporating ASR technology in the interpreting process and offers practical suggestions for the future development of CAI tools for interpreters.
Effect of computer assisted interpreting tool on simultaneous interpreting performance
The number and scope of technologies used during conference interpreting are limited in comparison with Computer Assisted Translation (CAT) tools designed for translation practitioners. Computer Assisted Interpreting (CAI) tools aid interpreters throughout their assignments, taking into account their needs like glossary drafting and terminology retrieval. This study provides an overview of the CAI tools designed for interpreters' terminology management and evaluates the impact of using one such tool, Interpreters' Help, on novice interpreters' simultaneous interpreting (SI) performance, compared to a traditional electronic glossary in MS Excel format. Twelve recent graduates from Hacettepe University's Department of Translation and Interpretation participated in this study. A repeated-measures experimental design was used. Initially, participants were interviewed about their experience with interpreting-oriented technologies like CAI tools. They then performed a pre-test SI using an Excel glossary, followed by CAI tool training. Subsequently, participants completed a post-test SI using a glossary created with Interpreters' Help. After both tests, participants responded to a 5-point Likert questionnaire containing nine statements and one open-ended question. Simultaneous interpreting performances, terminological performances, and questionnaire responses were analysed and compared using both quantitative and qualitative methods. The Wilcoxon signed-rank test, a non-parametric method, was employed to compare the SI performance scores. Participants' terminological performances were assessed for accuracy based on their glossary method and applied lexical strategies, using recorded data. This thesis seeks to contribute to the body of knowledge on interpreting studies by highlighting advantages and disadvantages of CAI tools.
Edimsel yaklaşımla İran Azerbaycan Türkçesinden Türkiye Türkçesine kültür ve çeviri - Rukiye Kebiri örneği
Bu tez, İran Azerbaycan Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasında yapılan çeviride kültürün kolaylaştırıcı ve zorlaştırıcı etkilerini sorgulamayı amaçlar. Akraba diller belirli sınırlarda ortak bir tarihi ve kültürü paylaştığı için çeviride bilgi kaybı en az düzeyde tutulabilir. Tarihsel süreçte yaşanan dil ilişkileri, göçler, sosyal ve siyasi vb. olaylar akraba dillerin farklı dil ve alt kültürleri barındırmasına neden olur. Çeviride, kültürün farklılaştığı noktada kaynak metin yanlış yorumlanabilir. Tezde, kültürel bağlamda seçilen örnekler ve kültürel farklılıklardan kaynaklanan sorunlar edimsel yaklaşımla incelendi.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı eserinin İngilizce çevirilerinde kültürel öğelerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Translation involves not only two different languages but also two different cultures. It acts as a means of mediation bridging linguistic and cultural differences. Translation, therefore, cannot be thought in isolation from culture. Literary works are often loaded with certain elements that are specific to a culture, which pose great challenges to the translator, especially in the case of translation activity between two distant cultures. Because these elements are widely unknown to the target culture, their transfer to the target language most often comes with problems arising from the differences between the source and receiving culture. They can be transferred into the receiving culture using source-text- or target-text-oriented translation strategies. Strategies predominantly used in transferring CSIs can help build a macro-level understanding of the translation in question as a whole. This study aims to analyze culture-specific items in English translations of Ahmet Hamdi Tanpınar's Saatleri Ayarlama Enstitüsü translated by Ender Gürol (2001) and by Maureen Freely & Alexander Dawe (2013). All CSIs found in the novel will be identified and how they are transferred into the target language in both translations will be examined. Axielá's model for the translation of CSIs will be used to analyze the extracted CSIs. A random selection of the extractions will be discussed in detail. In light of the data found, Venuti's model will be used to reveal which strategy (foreignization vs. domestication) is predominantly used and to what extent the translators are visible in each translation.
Imageries of horror in literary translation: The Turkishtranslations of Clive Barker's the books of Blood volume I
Horror fiction occupies a significant place in Western literature, although it is not historically canonical. It has maintained its popularity since the emergence of the Gothic novel in the eighteenth century. With relatively fewer examples of horror fiction in Turkish, Turkish readers have been exposed to horror largely through translated works. Since the emotion of horror is central to the horror genre, transferring this emotion to the target text is crucial. Imagery as a literary device is a major contributor to the emotion of horror, termed "art horror" (Carroll, 1990) . This study aims to analyze the use of imagery in both source and target texts and to provide a descriptive analysis of the target texts, based on the translation strategies employed by the translators. Within this scope, the present study compares Clive Barker's The Books of Blood Volume I and its two Turkish translations. Ultimately, as a result of the analysis, it is found that particular translation strategies serve the purpose of re-creating ST art horror imagery in varying degrees and it is reasonable to evaluate those strategies in terms of their applicability in the reproduction of the source text art horror by prioritizing image representation over text representation.
Orhan Pamuk'un Kara Kitap adlı romanının Gürcüce çevirisi üzerine karşılaştırmalı bir çalışma
Orhan Pamuk, 2006'da kazandığı Nobel Ödülü ve özellikle Türkiye'de yoğun tepkiye sebep olan siyasi açıklamaları sayesinde, belki dünya çapında en çok tanınan ve eserleri en çok dile çevrilmiş Türk yazarıdır. Oryantalizm etkisi, Doğu-Batı çatışması, Türkiye'nin sosyal yapısı gibi meselelere sıkça ve yakından değinmektedir. Post-modern eserleri, özellikle Batı'da yoğun ilgi çekmiştir ve edebiyat zevkleri daha çok Batı'da hâkim yönelimlere göre oluşan Gürcistan da istisna olmamıştır. Orhan Pamuk'un eserlerinin ilk Gürcüce çevirileri onun Nobel Ödülü sahibi bir yazar olmadığı dönemlere ait ve 1990'lı yıllarda çıkan edebiyat dergilerine kadar gidiyor. Orhan Pamuk'un eserlerinin Gürcüce çevirileri arasında, Nana Canaşia tarafından çevrilmiş ve belki Gürcistan'da en popüler Orhan Pamuk romanı Kara Kitap'ın özel bir yere sahip olduğu söylenebilir – çevirmenin Türk kültürü bilgisi, metne yaklaşımı, mecaz, deyim ve benzer, kültüre özel ayrıntıları aktarırken seçtiği çözümlerin özel bir dikkate değer olduğu söylenebilir. Yüksek lisans yükümlükleri kapsamında ele alınan çalışmamızın amacı, Kara Kitap'ın Türkçe orijinalı ve Gürcüce çevirisini karşılaştırarak, çevirmenin faydalandığı yöntemleri, mecaz, deyim ve Türk kültürü bilgisi az okurlar için anlaşılması zor bölümleri çevirirken bulduğu çözümleri incelemektir. Kaynakça olarak, romanın orijinali ve Gürcüce çevirisi başta olmak üzere, çeviribilim alanında kaleme alınmış çeşitli çalışmalara, Tiflis'te yayımlanmış Türkçe Deyimler Sözlüğü dahil olmak üzere, çeşitli sözlüklere ve Türkçe-Gürcüce edebiyat çevirilerine katkıda bulunan çevirmenlerin tecrübesine başvuruldu.
On sekizinci yüzyılda İtalyan teknik literatürü, Giovanni Polini'nin bilimsel düşüncesi ve aydınlanma
Translating a text written in the technical Italian language of the eighteenth century, the time of Enlightenment, into contemporary English involves twofold process,i.e. interlingual translation, when it occurs between two languages, and the intralingual translation, when it occurs in the same language; the translation becomes harder when the language is subjected to changes over the centuries. On this purpose, the thesis puts three languages and cultures in confrontation: old Italian, modern Italian and modern English involving, therefore, both interlingual translation, between two languages, and the intralingual translation, only in one language. Taking into consideration the above-mentioned construct, the current thesis aims at exploring and discussing the strategies used in translating Le Memorie Istoriche della Gran Cupola Vaticana (the Historical Memories of the great Dome of the Vatican Temple) of Giovanni Poleni, from the eighteenth century Italian Language into modern English. The attention of my thesis was on the first part of the text which was translated in a literary mode according to Chesterman's theory. Thus, functionality of the target text and the loyalty towards the source text, two important considerations taken in the translated text, are employed as an empirical data to explain to which extent the text adapts to the reader of contemporary English language maintaining the ideas and the style of the source text. Therefore, the present study analyzes the extratextual and intratextual factors which have determined the translation. The intratextual factors serve to exert strategies according to Christiane Nord's translation oriented text analysis, which underlines the importance of the communicative function as prior to the semantic and syntactic features; and at the same time refers to Hans Vermeer's Skopos theory according to which the aim or skopos determines the product, which is the translation. The extratextual analysis contextualizes the sender and the text in a historical and cultural background; whereas the intratextual factors analyze the subject matter, the form, the lexical features and the syntactic structures of the ST.
Анализ лингвистических аспектов перевода Романа Якобсона
Bu çalışmada, Roman Jakobson tarafından ilk olarak 1959'da yayımlanan "O lingvistiçeskih aspektah perevoda" (Çevirinin Dilsel Yönleri Üzerine) başlıklı klasik çalışmasında tanımladığı çevirinin dilsel yönleri ve onun çeviriyi – a) dil içi çeviri, b) diller arası çeviri, c) göstergeler arası çeviri veya transmutasyon – şeklinde üçe ayırarak incelemesi ve bu konuda dilbilimcilerin görüşleri detaylı bir şekilde incelenmektedir. Bu yüksek lisans tezi altı bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, içeriği, güncelliği, amacı, özgünlüğü, uygulamaya yönelik önemi, metodolojik ve teorik altyapısıyla ilgili açıklamalar ele alınmaktadır. İkinci bölümde, çeviride karşılaşılan sorunlarla ilgili kuramsal kavramlar konusuna ve Roman Jakobson'un çeviri konseptine odaklanılmaktadır. Üçüncü bölümde, dil içi çeviri, yani Roman Jakobson'a göre yeniden adlandırma konusu ile dil içi çevirinin dilbilimciler tarafından art ve eş zamanlı olarak iki tür şeklinde değerlendirmelerinin ayrıntılı analizlerine değinilmektedir ve farklı bilim insanlarının bakış açılarından yorumlama kavramının tanımı verilmektedir. Dördüncü bölümde, Roman Jakobson ve diğer dilbilim uzmanlarının diller arası çeviri kavramları konusundaki görüşleri üzerine odaklanılmaktadır. Bu bölümde eşdeğerlik, çevrilemezlik, üstdilbilim ve üstdil konularıyla diller arası çeviride teklik/çokluk, tür, cins kategorileri konusunda araştırmacıların farklı bakış açıları ve şiir çevirisiyle ilgili görüşleri ele alınmaktadır. Beşinci bölümde, göstergeler arası çeviri diğer bir adıyla transmutasyon konusu ele alınmaktadır. Göstergeler arası çeviride reklam ve ekrana uyarlama konularına odaklanılmaktadır. Bu bölümde, göstergeler arası çevirinin sözel olmayan gösterge sisteminden (müzik) sözel gösterge sistemine geçişi incelenmektedir. Altıncı bölüm olan sonuç bölümünde ise ulaşılan bulgular özetlenmektedir.
Interpreter at the crossroads of communication, culture and language: A study on Amistad
The aim of this thesis is to explore the status/task and multiple roles of the interpreter in the film Amistad. Bringing together the approaches developed within communication and cultural studies with the approaches from the field of translation and interpreting studies, the thesis examines what the film reveals concerning the intricate relations between culture, language, communication and power in a case of linguistic, cultural and socio-economic asymmetry. The film narrates the story of the 'slaves' of the ship Amistad captured and put into trial in a legal setting where the medium of communication is a language foreign to them. The captives are deprived of a verbal tool to communicate with until an interpreter steps in, whose presence and intervention dramatically changes the course of events leading to their freedom. The analysis of Amistad as a film on language, communication, culture and translation has revealed that the film reflects both the multidimensional roles and a professional profile of the interpreter, the ethics of translation in terms of the relations of freedom and responsibility and the positions of the interpreter in communication as a process of encoding and decoding. As an eminent example revealing the central and critical role and function of the interpreter even in the fields in which translation is seen marginalized, the film shows the key role of the interpreter in the communication as a meaning creation process and power struggles. Amistad portrays the interpreter as one of the prominent players in the power games, struggles and conflicts, who incorporates, experiences, both reflects on and reflects and carries the complex and interrelated relations between the linguistic, cultural, discursive, ideological practices/constructs and power, infrastructure and hegemony, and who knows what lies behind and beyond the codes and the discourse of the dominant. Thus, the interpreter is the one who has the potential/power to either reinforce/re-produce or unsettle, even dissolve and abolish the well-organized, multi-dimensional and multi-level operating hegemonic systems structured by the power. The thesis concludes also suggesting that films may serve as potential sources of future research to explore what is behind and beyond all the workings and mechanisms of the activity of interpreting and to further explore the pivotal and critical roles of interpreter and interpreting in the encounter and clash of cultures.
Pervane Bey mecmuasının diliçi çevirisi (114-168. şiirler)
Türk edebiyatında ilk örneklerinin XV. yüzyılda verilmeye başlandığı mecmualar ve cönkler, edebiyat araştırmacıları için büyük bir öneme sahiptir. Mecmualar aracılığıyla, günümüzde gün yüzüne çıkmamış şâirler ve şiirler ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca var olan şâirler ve şiirlere ait bazı bilgiler mecmualar sayesinde teyit edilebilmektedir. Yazıldığı dönemin edebiyat zevkini ve beğenisini ortaya koyan mecmualar, günümüzde araştırmacıların birçok konu hakkında bilgi sahibi olmak için başvurduğu önemli kaynaklar arasındadır. Çalışmanın konusunu, mecmuaların bir türü olan nazire mecmualarının en kapsamlı örnekleri arasında sayılan Pervane Bey Mecmuasının 114-168 numaralı gazellerin nesre çevrilme çalışması oluşturmaktadır. Eser, Pervâne b. Abdullah tarafından 1560/1561 yılında düzenlenmiştir. Yazma nüshada 'Mecmua-i Nezair' adı kayıtlıdır. Eserin tek nüshası Topkapı Sarayı Bağdat Köşkü Kütüphanesi'nde B406 numarada kayıtlıdır. Bu kapsamlı mecmuada yaklaşık 525 şairin 7360 şiiri yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: 16.yüzyıl, Nazire, Mecmua, Pervane Bey
İskender b. Ahmed et-Trabzonî'nin Risâle fi'r-reddi [ale'l]-milleti'n-Nasrâniyyeti bi'l-İncîl min kıbeli ilmi'l-kelâm adlı eserinin tahkik, tercüme ve değerlendirmesi
Osmanlı'nın son dönemlerinde yaşamış bir kelamcı ve filozof olan İskender b. Ahmed et-Trabzonî'nin Hıristiyanlığa reddiye olarak yazmış olduğu Risâle fi'r-reddi [ale'l]-milleti'n-Nasrâniyyeti bi'l-İncîl min kıbeli ilmi'l-kelâm adlı eserini ele aldığımız bu çalışma bir giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde konu, kapsamı, işlenmekteki amacı ve kaynakları incelenirken kullanılan yöntemlere yer verilmiştir. Birinci bölümünde kelâm ilminde başlangıcından bu yana reddiye yazım geleneği incelenmiş, ikinci bölümünde İskender b. Ahmed et-Trabzonî'nin eseri hakkında bilgi verilmiş, eserdeki görüşleri ve takip ettiği metot ortaya konulmuş, üçüncü bölümde ise Risâle fi'r-reddi [ale'l]-milleti'n-Nasrâniyyeti bi'l-İncîl min kıbeli ilmi'l-kelâm adlı eserin tercüme ve tahkîki yapılmış, eser reddiye literatürü açısından değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında ise genel bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: İskender, Trabzonî, Reddiye, Nasrânî, Tercüme, Tahkik, Tahlil
Becoming a medical translator: Who are the experts?
As time goes by, more and more health tourists from different countries over the world have come to Turkey to get more affordable health care or receive better medical treatment. As the number of medical tourists has been increasing in the recent years with marketing activities by the medical tourism sector, the demand for medical translation is also gradually increasing. Meanwhile, it is the reality today that time pressure exists in every aspect of business world. Hence, in order to compete with the time needed to provide adequate translation services to the increasingly globalized business as medical tourism, translation industry demands the competent translators who can meet the needs of the translation sector. In this regard, at one side there is the increased demand for the speed in the delivery of translations and on the other side, as incompetently done medical translations can have an adverse effect on people's lives, most of the time, there is the requirement for quality in translation. Therefore, there is an issue to consider: who are the experts in writing good-quality medical translations within set time and cost: physicians? translators with/without medical background? physicians with translation background? or translators, specializing in medical translations? The aim of this thesis is to go a step further in this perspective of thinking and find out the answers of the following questions: "what does it take to become a medical translator and who are the experts?".
(Non-)/conformity in translation: Who (non-)/conforms to what, when, how and why?
With the paradigm shift that happened in translation in the '70s, many of the concepts in translation studies have been modified or altogether replaced. One of the concepts that has been introduced to the field is the concept of (non-)conformity. (Non-)Conformity, along with the other concepts, brought about new perspectives to the field and helped improve the field. Additionally, academics suggested that these concepts be used in translator training, and gradually academics and trainers around the world implemented the concepts in their courses. However, the theories and concepts have been criticized from different angles by different scholars. Although the critiques touch upon certain valid points, they don't offer any implications as to how the theories and the concepts should be further modified. This dissertation analyzes the translation theories in terms of (non-)conformity, presents the criticism directed towards those theories, and in light of certain case studies, questions the validity of both the theories and the criticism. As a result, the dissertation offers certain suggestions into how the concept may be applied to translator training.